Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 28 lutego 2019 r. o sygn. akt V SA/Wa 2205/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w sprawie ze skargi J.K na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddalającego zażalenie na zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.
W piśmie z 9 lipca 2018 r. J.K (dalej: "skarżący") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z 21 sierpnia 2018 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Powyższe wezwanie wraz z załączonym formularzem PPF, zostało doręczone skarżącemu 10 września 2018 r., lecz nie złożył on formularza PPF w wyznaczonym terminie.
W związku z powyższym, starszy referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 12 października 2018 r., pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Odpis powyższego zarządzenia doręczono skarżącemu 5 listopada 2018 r.
Pismem z 12 listopada 2018 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, podnosząc, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminowi. Druk urzędowego formularza PPF został faktycznie załączony do wezwania doręczonego mu w dniu 10 września 2018 r. Skarżący wypełnił go odręcznie i wysłał listem bez potwierdzenia jego nadania ale list ten nie został doręczony sądowi, o czym dowiedział się dopiero po zapoznaniu się z treścią uzasadnienia zarządzenia starszego referendarza sądowego z 12 października 2018 r., co nastąpiło 6 listopada 2018 r.
Do powyższego pisma skarżący załączył wniosek na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Postanowieniem z 28 lutego 2019 r. WSA w Warszawie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Sąd wskazał, że przywrócenie terminu może nastąpić tylko w wyjątkowych sytuacjach, kiedy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Z kolei zaniedbania i niedopatrzenia nie można kwalifikować jako braku winy.
W ocenie sądu, skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które miały wpływ na niedopełnienie czynności procesowej. Nadanie pisma listem zwykłym, a nie poleconym (bez potwierdzenia jego nadania) i zaginięcie dokumentu przed dostarczeniem go do sądu stanowi element niedbalstwa ze strony skarżącego, tym bardziej, że jak zauważył sąd, poprzednie pisma do sądu skarżący nadawał listami poleconymi. Zdaniem sądu, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający, jak tego wymaga art. 87 § 2 p.p.s.a., że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF" nastąpiło bez jego winy.
Pismem z 25 marca 2019 r. skarżący wniósł zażalenie na wyżej opisane postanowienie domagając się jego uchylenia i przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Skarżący powołał się na zły stan zdrowia, podeszły wiek, nieporadność, niedowidzenie i choroby neurologiczne, w tym otępienie starcze i zaniki pamięci, co sąd powinien wziąć pod uwagę i nie oceniać zachowania skarżącego, tj. wysłania formularza urzędowego PPF listem zwykłym, jako niedbalstwa. Skarżący dodał, że przy nadawaniu poprzednich przesyłek do sądu korzystał z pomocy osób trzecich, natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy wysłał samodzielnie, bez niczyjej pomocy, tak jak potrafił to zrobić w swojej ocenie najlepiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie należało uwzględnić, choć nie z tych przyczyn, które w nim wskazano.
W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że wniosek będący przedmiotem zaskarżonego postanowienia WSA z 28 lutego 2019 r. dotyczył przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Powołany przepis nie przewiduje terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, tak więc strona może składać taki wniosek w dowolnym czasie w toku trwającego postępowania.
W konsekwencji powyższego, skoro możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest ograniczona żadnym terminem, to tym samym nie jest możliwe uchybienie takiemu terminowi, a co za tym idzie – również przywrócenie uchybionego terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd ten nie budzi w zasadzie wątpliwości (por. np. postanowienia NSA: z 27 marca 2019 r. o sygn. akt I FZ 41/19, z 8 marca 2019 r. sygn. akt I OZ 200/19, z 14 marca 2013 r. sygn. akt II GZ 104/13; cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji niezasadnie rozważał możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec tego zaskarżone postanowienie, którym WSA odmówił przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności, jako błędne, podlega uchyleniu. Jednocześnie, stosownie do treści art. 88 p.p.s.a., w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu – jako niedopuszczalny z mocy ustawy – sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym.
Na marginesie powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wniosek o przyznanie prawa pomocy można złożyć na każdym etapie postępowania, w związku z tym brak było przeszkód – co do zasady – do rozpoznania takiego wniosku złożonego przez skarżącego na urzędowym formularzu PPF przy piśmie z 12 listopada 2019 r.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 88 oraz w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.