Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 maja 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 282/19, odmówił A. w upadłości z siedzibą w M. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie określenia wysokości opłaty paliwowej za wrzesień 2016 r.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Postanowieniem z 5 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentu potwierdzającego upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego z dnia [...] stycznia 2019 r., tj. np. postanowienie sądu o powołaniu B. L. na syndyka masy upadłości strony skarżącej w oryginale lub uwierzytelnionej kopii.
Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w dniu [...] kwietnia 2019 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Wraz z wnioskiem złożono żądany dokument.
Jako przyczynę uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi pełnomocnik skarżącego wskazał na fakt, że w jego kancelarii zatrudniono nowego pracownika, który przez nieuwagę spiął razem wszystkie dokumenty (odpis odpowiedzi na skargę i zarządzenie wzywające do uzupełniania braków formalnych skargi) i odłożył wraz z innymi dokumentami, nie przekładając stosownego zarządzenia celem ustosunkowania się do niego. O zarządzeniu uzyskał wiedzę po doręczeniu w dniu 11 kwietnia 2019 r. odpisu postanowienia z 5 kwietnia 2019 r. Podniósł również, że przedmiotowa sprawa powiązana jest ze sprawą o sygn. akt V SA/Wa 96/19, w której złożył pełnomocnictwo wraz ze stosownym dokumentem.
Zdaniem WSA, skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do uzupełniania braków formalnych skargi.
Sąd podkreślił, że mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków działania pełnomocnika. Przykładając obiektywny miernik staranności w działaniu do sytuacji, jaka miała miejsce w sprawie, WSA uznał, że pełnomocnik skarżącego nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy.
W ocenie Sądu, sprawą wewnętrzną pełnomocnika jest taki dobór pracowników, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie jego kancelarii, natomiast zaniedbania pracownika (na co powołuje się pełnomocnik) w stosunku do osób trzecich obciążają pełnomocnika zatrudniającego tegoż pracownika. Z tego względu omyłka pracownika kancelarii obciąża pełnomocnika, a tym samym i jego mocodawcę.
Także powoływanie się przez pełnomocnika na fakt dołączenia stosownych dokumentów do innej sprawy toczącej się przed tutejszym sądem nie wyłącza jego winy. Podkreślenia wymaga, że Sąd nie ma podstaw do poszukiwania w aktach innych spraw, czy złożony w tych sprawach dokument ewentualnie potwierdza uprawnienie do działania w sprawie, w której dokument taki złożony nie został.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zarzucił naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie polegające na odmowie przywrócenia terminu, podczas gdy pełnomocnik skarżącego nie dokonał w terminie czynności bez swojej winy, oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że uchybienie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, tj. złożenia postanowienia Sądu Rejonowego w P. V Wydział Gospodarczy z [...] lipca 2018 r. o wyznaczeniu B. L. jako syndyka masy upadłego skarżącego, zgodnie z zarządzeniem z [...] lutego 2019 r., było zawinione przez pełnomocnika skarżącego, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że czynność nie została dokonana w terminie bez winy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywrócenie terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowił podstawę orzekania przez Sąd I instancji, który – nie stwierdziwszy braku winy pełnomocnika skarżącego w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi – odmówił stronie przywrócenia terminu do dokonania tej czynności.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można Sądowi I instancji, który odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, zarzucić naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a., skoro pełnomocnik skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu ani w zażaleniu nie wskazał takich okoliczności, które uprawdopodobniałyby brak winy w niedochowaniu terminu do dokonania tej czynności. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4).
Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar) czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10).
W orzecznictwie podnosi się, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Tym bardziej, że skutki prawne działań i zaniechań pełnomocnika obciążają reprezentowaną przez niego stronę postępowania. Zaniedbania osób, którymi posługuje się pełnomocnik, nie mogą być zaś uznane za brak winy w uchybieniu terminowi, bowiem to pełnomocnik ponosi wówczas ryzyko działań takich osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt I GZ 479/14).
W świetle powyższych wywodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że za okoliczność świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia nie można uznać – tak jak to czyni działający w imieniu skarżącego profesjonalny pełnomocnik – nieuwagi nowego pracownika kancelarii.
Podkreślić w tym miejscu należy, że jeżeli pełnomocnik posługuje się inną osobą do wykonania zleconych mu zadań, to uchybienia dokonane przez tę osobę powinny być traktowane jako uchybienia samego pełnomocnika, a więc i strony postępowania. Tym samym zaniedbanie pracownika kancelarii prowadzonej przez pełnomocnika skarżącego należy rozumieć jako uchybienie samego pełnomocnika, wobec tego nie zostało uprawdopodobnione w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że przekroczono termin do uzupełnienia braku formalnego skargi bez winy pełnomocnika, a więc i samej strony.
Zgodzić należy się także z Sądem I instancji, że dołączenie stosownych dokumentów do innej sprawy toczącej się przed tym samym sądem nie ma znaczenia dla oceny braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w tej sprawie.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.