Postanowienie NSA z 26 lipca 2018 r., I GZ 239/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 1064/17 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) sierpnia 2017 r. nr (...) w przedmiocie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu gminy postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Piotr Pietrasz przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 18 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 1064/17 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. G. prowadzącej (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P(...)z dnia (...) sierpnia 2017 r. nr (...)w przedmiocie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przypadającej do zwrotu wraz z odsetkami.

M. G., prowadząca Niepubliczne (...), skargą z dnia 20 października 2017 r. zakwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.(...)z dnia (...) sierpnia 2017 r. w przedmiocie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przypadającej do zwrotu wraz z odsetkami.

W skardze pełnomocnik strony zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że zwrot dotacji w łącznej wysokości 283.700 zł, spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Pełnomocnik zwrócił uwagę na wady samej decyzji Kolegium, prowadzące w jego ocenie do jej uchylenia. Wskazał dalej, że zdecydowana większość wydatków podatniczki pokrywana jest z otrzymanych przez nią dotacji, które mogą być wykorzystane wyłącznie na cele, na które zostały przyznane. Środki objęte dotacją, której dotyczy zaskarżona decyzja, zostały przez stronę wydane w latach 2014–2015. Konieczność ich zwrotu będzie najprawdopodobniej oznaczać konieczność zaprzestania dalszej działalności przedszkola. Tymczasem dalsze jego funkcjonowanie leży w interesie publicznym, rozumianym jako interes lokalnej społeczności związany z realizacją celów edukacyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że sam obowiązek zwrotu dotacji nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Konieczność uiszczenia określonych środków i związane z tym uszczuplenie majątku jednostki są zwykłym następstwem decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 455/12, CBOSA). Obowiązkiem wnioskodawcy jest uprawdopodobnienie, że na skutek uiszczenia tej kwoty jednostce grozi szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami.

W konsekwencji Sąd uznał, że rozpatrywany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, nie wskazuje bowiem na żadne okoliczności uzasadniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej, p.p.s.a.). Okolicznością przemawiającą za uwzględnieniem wniosku nie jest ani potencjalna możliwość uwzględnienia skargi, ani wysokość zobowiązań ciążących skarżącej, ani też sam obowiązek uiszczenia tych należności, także w sytuacji, gdy należności te będą dochodzone w trybie postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca złożyła zażalenie na przedmiotowe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości i wydanie postanowienia wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie skarżąca wskazała, że nie sposób wskazać konkretnych okoliczności i zagrożeń mogących wystąpić w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącej przedwczesne wykonanie decyzji utrudni o ile nie uniemożliwi bieżące funkcjonowanie przedszkola oraz wpłynie na jego działalność. Wykonanie decyzji nie tylko spowoduje utratę płynności finansowej i uniemożliwi realizację bieżących zadań, ale może doprowadzić do konieczności zaprzestania funkcjonowania przedszkola z uwagi na niemożliwość pozyskania środków finansowych. Konieczność zaprzestania funkcjonowania przedszkola w trakcie roku szkolnego oznaczać będzie daleko idące i trudne do przewidzenia konsekwencje społeczne, w szczególności uwzględniając, że do Niepublicznego (...)uczęszcza aktualnie około 250 dzieci, a w przedszkolu na podstawie umowy o prace oraz umów cywilnoprawnych zatrudnionych jest łącznie około 50 osób. Ponadto skarżąca wskazuje, że prowadzenie przedszkola nie jest głównie nastawione na zysk, lecz służy interesowi publicznemu, a w tym konkretnym przypadku także zaspokaja również niematerialne potrzeby osobiste skarżącej.

Skarżąca ponownie wskazała, że jako organ prowadzący przedszkole, aktualnie nie dysponuje środkami w wysokości 283.700,00 złotych uzyskanymi z dotacji z budżetu gminy, które w ocenie organu podlegają zwrotowi, jako część dotacji niewykorzystanej oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, albowiem środki te wydatkowane zostały przez skarżącą odpowiednio w 2014 i 2015 roku na cele związane z udzieloną dotacją. W szczególności w zakresie środków uzyskanych z budżetu gminy z tytułu czynszu najmu lokalu położonego w (...), Skarżąca wskazuje, iż środki wydatkowane zostały w dalszej kolejności przez wynajmującego na zapewnienie mediów niezbędnych do funkcjonowania przedszkola oraz na potrzeby rozbudowy i remontu budynku przeznaczonego na funkcjonowanie przedszkola oraz na potrzeby wyposażenia budynku zgodnie z potrzebami przedszkola. Najmowana przez skarżącą nieruchomość położona w (...), zarówno przed nawiązaniem stosunku najmu, jak i w trakcie jego trwania wymaga czynienia znacznych nakładów finansowych celem jej dostosowania na potrzeby funkcjonowania przedszkola. Środki uzyskiwane przez wynajmującego tytułem czynszu najmu od początku nawiązania stosunku najmu przeznaczane były na bieżące remonty budynku oraz na jego rozbudowę, celem stworzenia warunków umożliwiających dalszy rozwój przedszkola, godny z potrzebami i oczekiwaniami lokalnej społeczności.

W związku z rosnącym zainteresowaniem usługami w zakresie oświaty i wychowania świadczonymi przez Niepubliczne (...) wynajmujący ze środków uzyskanych z czynszu najmu, a tym samym z przekazanych środków dotacji, dokonał rozbudowy budynku położonego w (...)do aktualnej powierzchni ok. 1.900 m2, czyli o dodatkowe 400 m2 względem pierwotnej powierzchni budynku. Wskutek dokonanej rozbudowy budynku poprawiły się warunki lokalowe przedszkola oraz możliwe było przyjęcie większej ilości dzieci, zgodnie z potrzebami lokalnej społeczności.

Mając na uwadze wagę działalności w zakresie wychowania i oświaty, Skarżąca wskazuje, że dalsze niezakłócone funkcjonowanie Niepublicznego (...) leży nie tylko w interesie lokalnej społeczności, ale i w interesie całego społeczeństwa. Odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji konieczność zwrotu środków w wysokości określonej w decyzji Prezydenta Miasta (...), przed dokonaniem oceny prawidłowości wydanej decyzji przez Sąd, może wiązać się z koniecznością zaprzestania prowadzenie działalności przedszkola, z uwagi na zachwianie płynności finansowej placówki oraz na brak możliwości dalszego pokrycia wydatków związanych z jego funkcjonowaniem.

Niezależnie od powyższego skarżąca wskazuje, że Niepubliczne (...) prowadzone przez skarżącą, w odróżnieniu od placówek zlokalizowanych w okolicy, opiera się na zasadach i wartościach chrześcijańskich, a proces edukacyjno-wychowawczy dzieci przebiega we współpracy z lokalnym Kościołem.

W konsekwencji, z uwagi na wartości chrześcijańskie stanowiące podstawę funkcjonowania przedszkola i wychowania dzieci, przedszkole cieszy się sporym zainteresowaniem wśród lokalnej społeczności. Aktualnie, w związku z nieustannym rozwojem przedszkola oraz poprawą warunków lokalowych i zwiększeniem ilości dostępnych miejsc w przedszkolu, do przedszkola w (...)prowadzonego przez Skarżącą uczęszcza ok. 250 dzieci.

Tym samym, mając na uwadze, że prowadzenie przedszkola służy przede wszystkim interesowi publicznemu oraz interesowi lokalnej społeczności oraz mając na uwadze, iż zaspokajanie potrzeb mieszkańców jest podstawowym zadaniem własnym gminy, skarżąca prosi Sąd o rozważenie niniejszej sprawy w kontekście społecznym, gdyż działalność Skarżącej zorientowana jest na zaspokajanie określonych celów z zakresu wychowania, edukacji i oświaty, a nie celowi osiągania zysku przez podmiot prywatny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w tym przepisie odnoszą się do sytuacji, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia. Natomiast trudne do odwrócenia skutki są to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt I GZ 211/13; dostępne w CBOSA).

Przenosząc te rozważania na grunt sprawy zawisłej przed Sądem I instancji w pierwszej kolejności zauważyć należy, że przedmiotem skargi jest decyzja zobowiązująca skarżącą do zwrotu dotacji w kwocie 283.700 zł.

Strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła występowanie w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju okoliczności. Zawarte we wniosku twierdzenia o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zostały uprawdopodobnione stosownymi dokumentami odnoszącymi się do sytuacji majątkowej strony, które obrazowałyby aktualną, rzeczywistą kondycję finansową, czy wskazanie jakich to świadczeń i w jakiej wysokości zostanie skarżąca pozbawiona w wyniku niezastosowania ochrony tymczasowej i jak to wpłynie na jej sytuację. Dla zastosowanie ochrony tymczasowej nie jest wystarczające wskazanie, że skarżąca nie dysponuje wymaganą kwotą gdyż wydatkowała je na cele związane z udzieloną dotacją. Okolicznością uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji nie jest również hipotetyczna możliwość zaprzestania działalności czy względy społeczne.

W tej sytuacji nie można określić czy ewentualna szkoda spowodowana wykonaniem decyzji, tylko z uwagi na wysokość nałożonej kary pieniężnej byłaby znaczna oraz czy istnieje zagrożenie powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak wiedzy co do rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej strony sprawia, że nie jest możliwa ocena, czy i w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji przed zakończeniem kontroli sądowej może wpłynąć na sytuację majątkową skarżącej.

Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.