Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 19 maja 2022 r., sygn. akt III SO/Po 2/22 odmówił wymierzenia grzywny Prezydentowi Miasta Ostrowa Wielkopolskiego za nieprzekazanie akt w terminie.
J. K. 12 stycznia 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
9 lutego 2022 r. Prezydent Miasta Ostrowa Wielkopolskiego przekazał skargę sądowi wraz z odpowiedzią na skargę i kopiami:
- 1. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z 11 października 2021 r. nr SKO-4203/276/21 orzekającego o uchyleniu postanowienia Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego z 17 czerwca 2021 r. o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione oraz o przekazaniu sprawy Prezydentowi Miasta Ostrowa Wielkopolskiego do ponownego rozpatrzenia;
- 2. postanowienia Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego z 14 stycznia 2022 r. nr MZD.208.150.2.2021.SK o oddaleniu zarzutów zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z 4 maja 2021 r. o nr 27494/2021 i 27495/2021;
- 3. zażalenia strony na powyższe postanowienia z 14 stycznia 2022 r.;
- 4. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z 27 stycznia 2022 r. nr SKO-4203/30/22, wydanego po rozpatrzeniu ponaglenia strony w sprawie bezczynności Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego, o stwierdzeniu dopuszczenia się przez niego bezczynności nie mającej charakteru rażącego naruszenia prawa.
Sprawę ze skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego w powyższym przedmiocie zarejestrowano pod sygn. akt III SAB/Po 6/22.
Pismem z 21 lutego 2022 r. Sąd wezwał skarżącego do nadesłania dowodu wyczerpania trybu określonego w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.).
Skarżący nadesłał Sądowi stosowny dowód (tj. ponaglenie z 3 stycznia 2022 r.), a uznając, że Prezydent Miasta Ostrowa Wielkopolskiego nie przekazał Sądowi kompletu akt sprawy, w szczególności przedmiotowego ponaglenia z 3 stycznia 2022 r., w trzydziestodniowym terminie określonym w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), 24 lutego 2022 r. J. K. złożył wniosek o wymierzenie organowi grzywny z tego tytułu na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a.
Pismem z 14 marca 2022 r. Sąd wezwał organ do nadesłania kompletnych i uporządkowanych akt sprawy stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. W dniu 16 marca 2022 r. organ nadesłał Sądowi akta sprawy, w tym ponaglenie z 3 stycznia 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek o wymierzenie organowi grzywny, gdyż organ przekazał Sądowi skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania, za wyjątkiem ponaglenia z 3 stycznia 2022 r. Organ otrzymał skargę 12 stycznia 2022 r., a większość akt przekazał Sądowi już 9 lutego 2022 r., czyli w trzydziestodniowym terminie od otrzymania skargi (upłynął on 11 lutego 2022 r.). Jedynie ponaglenie przekazano Sądowi z uchybieniem tego terminu, tj.: 16 marca 2022 r. (przekroczenie terminu o 33 dni). W ocenie Sądu I instancji niewiele ponad miesięczna zwłoka w przekazaniu Sądowi ponaglenia nie uzasadnia wymierzenia organowi grzywny, gdyż nie jest ona znaczna, organ niezwłocznie po wezwaniu przekazał Sądowi ponaglenie, a skarżący nie został pozbawiony prawa do sądu.
Zażalenie na podstawie art. 194 § 1 pkt 10 i § 2 w związku z art. 55 § 1, art. 197 § 2, art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a., złożył wnioskodawca zaskarżając w całości przedmiotowe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, oraz o zasądzenie od Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego na rzecz żalącego się J. K. niezbędnych kosztów postępowania zażaleniowego (kasacyjnego) w kwocie 240 zł (wynagrodzenia pełnomocnika - 240 zł).
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 tj. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia w taki sposób, iż niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, albowiem nie jest możliwe odtworzenie toku myślowego sądu I instancji, które to uchybienie nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale w istocie taki wpływ miało.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, albowiem podniesiona w nim argumentacja wraz z zarzutami nie podważają prawidłowości oceny wniosku o wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie akt w terminie.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu zamieszczonego w petitum zażalenia, naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., do którego w ocenie autora zażalenia doszło na skutek uniemożliwienia kontroli instancyjnej" zaskarżonego wyroku, albowiem nie jest możliwe odtworzenie toku myślowego sądu pierwszej instancji, które to uchybienie nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale w istocie taki wpływ miało".
Treść merytorycznych wywodów Sądu I instancji w zakresie przyjętych podstaw odmowy wymierzenia grzywny organowi, wbrew stanowisku autora zażalenia, nie jest ani lakoniczna, ani nie pozostawia wątpliwości co do przyczyn ległych u podstaw odmowy. Klarownie i w sposób jednoznaczny Sąd I instancji wskazał, na przyczynę uznania, że wniosek strony skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie. Było nią ustalenie Sądu I instancji, że organ zarówno skargę jak i akta przekazał w ustawowym terminie zaś niewiele ponad miesięczna zwłoka w przekazaniu Sądowi jednego tylko dokumentu tj.: ponaglenia nie uzasadnia wymierzenia organowi grzywny.
Zasadniczą przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, ponieważ grzywna ta ma mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Należy jednak zauważyć, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. określenie, że "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że kwestia ta została pozostawiona uznaniu sądu, co słusznie podkreślił Sąd I instancji. Zatem, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy (por. post. NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OZ 281/10), a więc także przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 oraz czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, a także, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i czy miało to wpływ na przedłużenie postępowania.
W konsekwencji należy przyjąć, że od zasady, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, dopuszczalne są wyjątki. Z takim właśnie wyjątkiem mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że skarga z 12 stycznia 2022 r. została przekazana przez ten organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu 9 lutego 2022 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy i została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Po 6/22. Powyższe ustalenia znajdują pełne oparcie w materiale sprawy.
Sąd I instancji, odmawiając uwzględnienia wniosku, trafnie zatem uznał, że skoro skarga z 12 stycznia 2022 r. została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przed upływem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., a w przesłanych aktach brak było jedynie ponaglenia, które to ponaglenie organ niezwłocznie przesłał to brak jest podstaw do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 53 § 1 P.p.s.a. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie uznać należy za prawidłowe.
Podkreślić również należy, że stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku wymierzenia grzywny, lecz wyposaża sąd w uprawnienie do wymierzenia grzywny. Ustawodawca przewidział bowiem, że sąd "może orzec o wymierzeniu organowi grzywny". Orzeczenie sądu ma więc charakter uznaniowy, a sąd podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu oraz czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy. Przekroczenie tego terminu w przypadku jednego dokumentu tj. ponaglenia, zasadnie Sąd I instancji uznał za nieznaczne.
Nie można więc przyjąć, aby zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa, a tylko stwierdzenie takiego uchybienia mogłoby spowodować jego uchylenie (por. postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 841/11).
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu I instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach (art. 209 p.p.s.a.). Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527