Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt I GZ 240/13

Uzasadnienie

W sprawie ze skargi T. C. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie podatku akcyzowego pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie sędziego WSA Barbary Brandys-Kmiecik.

W wyniku przeprowadzenia losowania składu na posiedzenie niejawne celem rozpoznania powyższego wniosku, wylosowano: sędziego WSA Magdalenę Jankiewicz, sędziego NSA Annę Apollo oraz sędziego WSA Mirosława Kupca.

Pismami z dnia [...] marca 2013 r. pełnomocnik skarżącej złożył wnioski o wyłączenie także sędziego WSA Magdaleny Jankiewicz oraz sędziego WSA Mirosława Kupca. Jako okoliczności wywołujące uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności w niniejszej sprawie wskazano:

1. • w stosunku do sędzi WSA Barbary Brandys-Kmiecik, że była przewodniczącą Sądu i sprawozdawcą w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 488-490/12, w których WSA w G. wydał wyroki oddalające skargi. W tamtych sprawach i w niniejszej sprawie tożsame są strony postępowań i pełnomocnik skarżącej, natomiast przedmioty spraw pozostają z sobą do pewnego stopnia w związku. Treść uzasadnień wyroków w tamtych sprawach wskazuje na uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności sędziów, którzy je wydali, a w szczególności sędziego Barbary Brandys-Kmiecik;
2. • w stosunku do sędziego Mirosława Kupca, że uczestniczył w składzie orzekającym w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 595-597/12, w których WSA w G. wydał wyroki oddalające skargi. W tamtych sprawach i w niniejszej sprawie przedmioty sprawy pozostają z sobą do pewnego stopnia w związku. Treść uzasadnień wyroków w tamtych sprawach wskazuje na uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności sędziów, którzy je wydali, a w szczególności sędziego Mirosława Kupca. Ponadto pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że sędzia Mirosław Kupiec w wydawanych przez siebie wyrokach wyraża dokładnie przeciwstawne poglądy; aby uzasadnić wyroki oddalające skargi;
3. • w stosunku do sędziego WSA Magdaleny Jankiewicz, że uczestniczyła w składach orzekających w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 598-600/12, w których WSA w G. wydał wyroki oddalające skargi. W tamtych sprawach i w niniejszej sprawie przedmioty sprawy pozostają z sobą do pewnego stopnia w związku. Treść uzasadnień wyroków w tamtych sprawach wskazuje na uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności sędziów, którzy je wydali, a w szczególności sędziego Magdaleny Jankiewicz. Ponadto zarzucono, że w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 238/12 oraz III SA/Gl 844/12, w których sędzia Magdalena Jankiewicz była sprawozdawcą zapadły wyroki oddalające skargę, a sędzia zaprezentowała w nich odmienne poglądy. Pełnomocnik skarżącej stwierdził, że nie ma więc żadnych wątpliwości, że sędzia Magdalena Jankiewicz, jeszcze przed rozpoznaniem niniejszej sprawy, zdecydowała już, że wniesioną skargę oddali. Ponadto sędzia Magdalena Jankiewicz orzekała w sprawie wyłączenia sędziego WSA Barbary Orzepowskiej-Kyć w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 689-691/12. Postanowieniami z dnia 27 lutego 2013 r. WSA w G. oddalił wnioski o wyłączenie tego sędziego, a sędzia Magdalena Jankiewicz postanowiła zostać sędzią we własnej sprawie.

W piśmie z [...] kwietnia 2013 r. sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik oświadczyła, że w sprawach III SA/Gl 1387-1388/12 nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające wyłączenie jej ze składu rozpatrującego przedmiotową sprawę, gdyż nie zachodzi żadna z przyczyn, o której mowa w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), ani też nie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 19 p.p.s.a.

Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz [...] kwietnia 2013 r. oświadczyła, iż nie zachodzą w stosunku do niej przesłanki wyłączenia określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a.

Pismem z [...] kwietnia 2013 r. sędzia WSA Mirosław Kupiec oświadczył, że nie zachodzą żadne warunki stanowiące podstawę wyłączenia z art. 18 § 1 p.p.s.a. ani z art. 19 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalając wnioski o wyłączenie wskazanych sędziów, stwierdził, że nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego, stosownie do art. 18 i 19 p.p.s.a., przeświadczenie skarżącego o stronniczości sędziego oraz o wydaniu niekorzystnego dla strony wyroku w podobnej sprawie. W ocenie Sądu I instancji wnioski o wyłączenie sędziów uzasadniają jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, które w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Podkreślono, że z oświadczeń złożonych przez sędziów wynika, że brak jest podstaw do wyłączenia ich od rozpoznawania sprawy. Zdaniem WSA skoro sędziowie, których przedmiotowe wnioski dotyczą, złożyli oświadczenia o braku okoliczności określonych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości, to wnioski o ich wyłączenie nie zasługują na uwzględnienie.

Zażalenie na wskazane postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

1. 1. art. 17 § 1 p.p.s.a. w związku z § 27 ust. 1 i § 28 ust. 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia Prezydenta RP – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych poprzez przeprowadzenie jednego losowania sędziów dla rozstrzygnięcia 6 wniosków o wyłączenie sędziego, złożonych w 2 różnych sprawach;
2. 2. art. 19 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o wyłączenie sędziów Mirosława Kupca, Magdaleny Jankiewicz, Barbary Brandys-Kmiecik, mimo że zachodzą w stosunku do nich okoliczności tego rodzaju, że mogą wskazywać na uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności;
3. 3. art. 21 w związku z art. 19 p.p.s.a. poprzez rozstrzyganie o wyłączeniu sędziów Mirosława Kupca, Magdaleny Jankiewicz, Barbary Brandys-Kmiecik przez sędziów Krzysztofa Wujka i Renatę Siudykę, mimo że w stosunku do tych sędziów istnieją identyczne okoliczności, jak okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziów Mirosława Kupca, Magdaleny Jankiewicz podane we wnioskach o ich wyłączenie;
4. 4. art. 22 § 2 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Mirosława Kupca, Magdaleny Jankiewicz, Barbary Brandys-Kmiecik, mimo iż nie złożyli oni wyjaśnień co do wskazanej we wniosku podstawy ich wyłączenia, lecz złożyli jedynie "oświadczenia", w żaden sposób nie odnoszące się do podawanych przez stronę okoliczności uzasadniających wątpliwości co do ich bezstronności.

W obszernym uzasadnieniu skarżąca przestawiła argumenty na poparcie zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, realizującą zasadę bezstronności sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jej celem jest eliminowanie okoliczności, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Przepis art. 19 p.p.s.a., który był podstawą złożenia wniosków w rozpoznawanej sprawie, zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do określonego sędziego i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca we wnioskach o wyłączenie sędziów jako okoliczność wyłączającą bezstronności sędziego w danej sprawie wskazała:

1. • w stosunku do sędzi WSA Barbary Brandys-Kmiecik, że była przewodniczącą i sędzią sprawozdawcą w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 488-490/12, w których WSA w G. wydał wyroki oddalające skargi;
2. • w stosunku do sędziego Mirosław Kupca wskazano, że uczestniczył w składzie orzekającym w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 595-597/12, w których WSA w G. wydał wyroki oddalające skargi;
3. • w stosunku do sędzi WSA Magdaleny Jankiewicz, że uczestniczyła w składach orzekających w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 598-600/12, w których WSA w G. wydał wyroki oddalające skargi.

Sąd I instancji dokonał rzetelnej i obiektywnej oceny wniosków złożonych przez skarżącą i wskazał, z jakich powodów nie uznał ich za zasadne, co Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela. Zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa i doktryny wyłączenie sędziego nie może nastąpić na skutek li tylko subiektywnego przeświadczenia strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, nieobiektywnie czy stronniczo (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 86/12, postanowienie z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 103/12, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 648/09, Drachal J. Wiktorowska A., Zalasińska K. [w:] Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 158, Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 82), a w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego we wnioskach skarżącej zostały powołane jedynie zarzuty o takim właśnie charakterze. Okoliczności powołane we wnioskach w żaden sposób nie prowadzą do stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie sędziowie ci pozbawieni są bezstronności.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego przeprowadzenia losowania, stwierdzić należy, że przeprowadzenie jednego losowania składu orzekającego w zakresie wyłączenia tych samych sędziów w dwóch sprawach T. C. S.A. w K. nie stanowi naruszenia art. 17 p.p.s.a. w związku z § 27 i § 28 Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych.

Na koniec należy stwierdzić, że nieuzasadniony jest zarzut 3 zażalenia, tj. naruszenie "art. 21 w związku z art. 19 p.p.s.a. poprzez rozstrzyganie o wyłączeniu sędziów Mirosława Kupca, Magdaleny Jankiewicz, Barbary Brandys-Kmiecik przez sędziów Krzysztofa Wujka i Renatę Siudykę, mimo że w stosunku do tych sędziów istnieją identyczne okoliczności, jak okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziów Mirosława Kupca, Magdaleny Jankiewicz, podane we wnioskach o ich wyłączenie". Fakt, że w subiektywnym przeświadczeniu pełnomocnika skarżącej inni sędziowie Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. również powinni podlegać wyłączeniu od rozpoznawania sprawy, a w konsekwencji nie mogli orzekać w kwestii wyłączenia sędziego, nie znajduje oparcia w przepisach.

Należy ponownie podkreślić, że w prawidłowo przeprowadzonym losowaniu został wyłoniony skład sędziowski do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Mirosława Kupca, Magdaleny Jankiewicz, Barbary Brandys-Kmiecik. Po odebraniu oświadczenia od wskazanych sędziów, przystąpiono do oceny wniosków i uznano je za pozbawione podstaw, z czym zgadza się Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.