Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Po 293/23 wstrzymał wykonanie decyzji Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 9 marca 2023 r. w sprawie ze skargi M. W.-B. na wskazaną decyzję z 9 marca 2023 r. w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w świetle nadesłanych informacji o stanie finansowym, w szczególności w zestawieniu rocznym za 2022 rok i porównaniu osiąganych w tym roku dochodów w zestawieniu z wysokością kwoty do zwrotu, wszczęcie egzekucji administracyjnej może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków.
Organ wniósł zażalenie na postanowienie Sadu pierwszej instancji, zaskarżając je w całości oraz zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634) – zwanej dalej: "p.p.s.a." poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo braku podstaw do wstrzymania jej wykonania na podstawie tego przepisu. W związku z tym organ wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W złożonej odpowiedzi na zażalenie, skarżąca wniosła o oddalenie zażalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi, więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.
Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez stronę skarżącą na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie można przenosić ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.
Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z przyjętym przez Sąd pierwszej instancji stanowiskiem, bo zostało ono wyrażone bez dostatecznej analizy sytuacji skarżącej. Sąd Wojewódzki nie posiadał dokumentów obrazujących aktualny stan finansów skarżącej. Zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) dotyczą roku 2021. Brak jest w aktach sprawy analogicznego zeznania podatkowego za rok kolejny. Brak jest tez w aktach sprawy dokumentów za okres 2023 roku, na podstawie których można by było ocenić sytuację majątkową skarżącej. Złożone przez skarżącą, niepodpisane nawet zestawienie roczne za 2022 rok nie jest wystarczające w sytuacji, gdy skarżąca sporządza i składa w organach podatkowych rozliczenia dokumentujące stan jej obrotów i dochodów. Na podstawie akt sprawy trudno wskazane zestawienie jakkolwiek zweryfikować i nie może ono stanowić samoistnej podstawy uwzględnienia wniosku skarżącej.
Skoro skarżąca ma uprawdopodobnić twierdzenia zawarte we wniosku, to należy oczekiwać że przedstawi na poparcie swoich twierdzeń taki materiał, który uczyni zadość tej postaci wykazywania faktów. Wprawdzie ustawa nie wymaga od skarżącej udowodnienia podniesionych twierdzeń, ale posługując się lżejszą postacią argumentowania w postaci uprawdopodobnienia wciąż wymaga przedstawienia stosownego materiału pozwalającego na analizę sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej. Na tym etapie postępowania skarżąca temu wymaganiu nie sprostała.
Nie bez znaczenia dla zasadności złożonego wniosku jest fakt, że skarżąca spłaca kredyty, gdzie ich wysokość, to ok. 17.500 zł miesięcznie. Co prawda jest to znaczna kwota, jeśli chodzi o comiesięczne zobowiązania, ale jednocześnie wskazuje na fakt, że skarżąca posiada środki na ich spłatę. Rację ma w tym miejscu autor zażalenia, że nie można w tym miejscu upatrywać trudnych do odwrócenia skutków, bądź lub niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody w dolegliwości finansowej, jaka wiąże się z koniecznością spłaty zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego załączone do wniosku dokumenty nie przedstawiają sytuacji majątkowej skarżącej w sposób wystarczający do rozpoznania wniosku.
Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.
Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.