Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 6 maja 2005 r. odrzucił skargę kasacyjną od wyroku z 12 października 2004 r.
W uzasadnieniu podał, że pismem z 20 stycznia 2005 r. wezwano adwokata Roberta Openchoskiego - pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej - do wykazania w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, czy ma on uprawnienia do prowadzenia spraw w charakterze pełnomocnika na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wezwanie zostało doręczone adresatowi 6 kwietnia 2005 r. na terytorium USA.
W dniu 19 kwietnia 2005 r. do akt sprawy złożona została kserokopia pisma z 24 grudnia 2004 r. zatytułowanego "skarga kasacyjna" (wraz z udzielonym adwokatowi Robertowi Openchoskiemu pełnomocnictwem do jego sporządzenia). Przedmiotowa skarga kasacyjna została opatrzona podpisem adwokata i jego pieczęcią oraz kserokopią podpisu skarżącego. Z informacji zawartych w piśmie (druku firmowym) wynikało, że Robert Openchoski jest adwokatem w Stanach Zjednoczonych wpisanym na listę adwokatów Sądu Najwyższego stanu Nowy Jork. Do pisma nie dołączono potwierdzenia uprawnień adwokata do prowadzenia spraw w charakterze pełnomocnika na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że zgodnie z art. 3 ustawy z 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 126, poz. 1069 ze zm.), na zasadzie wzajemności, o ile umowy międzynarodowe ratyfikowane przez Rzeczpospolitą Polską lub przepisy organizacji międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest członkiem nie stanowią inaczej, prawnicy zagraniczni są uprawnieni do wykonywania stałej praktyki po wpisaniu na jedną z list prawników zagranicznych, prowadzoną odpowiednio przez okręgowe rady adwokackie lub rady okręgowych izb radców prawnych. W ramach świadczenia usług transgranicznych, prawnik spoza Unii Europejskiej jest uprawniony wyłącznie do reprezentowania w postępowaniu cywilnym strony będącej obywatelem lub przynależącej do państwa, w którym prawnik ten jest uprawniony do wykonywania zawodu (art. 42 powołanej ustawy).
Zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Stosownie natomiast do art. 178 p.p.s.a wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Skoro adwokat skarżącego, pomimo prawidłowego wezwania go do usunięcia braków skargi w wyznaczonym terminie przez wykazanie, czy jest uprawniony do prowadzenia spraw w charakterze pełnomocnika na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pouczenia go o skutkach bezskutecznego upływu tego terminu, nie uzupełnił ich, skargę jako zawierającą braki należało odrzucić na podstawie art. 178 p.p.s.a.
Sąd podkreślił, że w obiegu międzynarodowym rzeczą profesjonalnego obrońcy jest wykazanie swoich uprawnień do prowadzenia danej sprawy, a nie jest rzeczą Sądu dążenie do ich ustalenia. W sprawie, adwokat Robert Openchoski nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających jego kompetencje, a także wskazujących, czy jest prawnikiem z UE, czy też spoza Unii Europejskiej.
W zażaleniu Antoni Klebieko domagał się uchylenia powyższego postanowienia. Zarzucił, że rozstrzygnięcie narusza przepisy procedury administracyjnej, "ponieważ nie rozpatruje całości zgromadzonego materiału".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazywane na jego poparcie.
Na wstępie należy wyraźnie podkreślić, że przedmiotem niniejszego postępowania jest rozpoznanie zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 6 maja 2005 r., odrzucające skargę kasacyjną od wyroku z 12 października 2004 r.
W uzasadnieniu postanowienia z 16 lutego 2006 r., sygn. akt I GZ 14/06, którym uchylono postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 grudnia 2005 r., sygn. akt 3 I SA/Wr 100/03, Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł pogląd, według którego postępowanie przed sądem I instancji w zakresie dokonywanych doręczeń i ich skutków było wadliwe, a to wobec zaniechania wynikających z art. 299 § 1 i 3 w zw. z art. 6 p.p.s.a. oraz art. 1135 k.p.c. w zw. z art. 59 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) obowiązków wezwania (pouczenia) strony zamieszkałej za granicą do ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia sprawy w Polsce. Naczelny Sąd Administracyjny uznał przy tym, że wskazanie adresu do doręczeń nie wywołuje skutków określonych w art. 299 § 1 p.p.s.a.
Taki pogląd przedstawiony został również w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2006 r., sygn. akt I GZ 105/05.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie aprobuje przedstawione wyżej stanowisko. Należy je także odnieść do sytuacji obejmującej zdarzenia poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze, iż konieczność wyznaczenia pełnomocnika do doręczeń zachodzi zawsze, gdy istnieje konieczność doręczenia pism za granicą.
Z akt sprawy wynika, że odpis wyroku z 12 października 2004 r. wraz uzasadnieniem i pouczeniem o konieczności sporządzenia ewentualnej skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego doręczono Antoniemu Klebieko na adres wskazywany przez niego jako adres dla doręczeń (k. 44-46 akt). Brak natomiast danych wskazujących, aby przed dokonaniem tej czynności wyczerpano opisywane obowiązki w zakresie pouczenia o konieczności ustanowienia pełnomocnika do doręczeń, szczególnie w sytuacji, gdy obowiązek wezwania (pouczenia) strony zamieszkałej za granicą do ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia sprawy w Polsce dopełniony został zgodnie z zarządzeniem z 19 kwietnia 2006 r. (k. 216-218; 238 in fine)
Nie można było w tej sytuacji przyjąć, aby naruszenie obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, który miał nie wykazać się uprawnieniem do prowadzenia spraw w tym charakterze na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogło stanowić podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej. Strona bowiem nie została należycie pouczona o sposobie wniesienia środka odwoławczego. Doszło więc do naruszenia art. 6, art. 163 § 1 i art. 299 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a).
W tej sytuacji bez znaczenia pozostają zarówno kwestie związane z osobą autora skargi kasacyjnej, uprawnieniami profesjonalnego pełnomocnika mogącego prowadzić sprawy na terytorium RP, czy też uprawnionego jedynie do sporządzenia tego środka odwoławczego, wreszcie procesowej prawidłowości wezwań do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w postanowieniu z 6 maja 2005 r. jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał przepis art. 178 (w zw. z art. 175 § 1) p.p.s.a., zgodnie z którym skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie, sąd pierwszej instancji odrzuca.
Z podanych wyżej powodów tego rodzaju rozstrzygnięcie jest wadliwe, co uzasadnia jego uchylenie na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.