Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 480/12 odmówił [...] w K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji spółka jawna [...] (dalej: skarżąca lub spółka) nie wykazała, że nie posiada, ani nie jest zdolna wygospodarować dostatecznych środków na opłacanie należnych w sprawie kosztów sądowych. Jak wynika z treści przedłożonych dokumentów oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów. I tak, w 2011 r. uzyskała przychody w wysokości 4.443.268,28 zł, a jej obroty w marcu, kwietniu i maju 2012 r. przekraczały kwotę 400.000 zł miesięcznie. Posiada też aktywa obrotowe o wartości ponad 2 mln zł, a nadto majątek (środki trwałe) o wartości 169.400,64 zł oraz środki pieniężne zarówno na rachunkach bankowych, jak i w kasie. Jak podkreślił Sąd pierwszej instancji strona sama wskazała w sprzeciwie, że środki finansowe, jakimi aktualnie dysponuje, to kwota 50.722,02 zł. Z twierdzeń skarżącej nie wynika, aby podjęła decyzję o likwidacji działalności.
Według złożonego przez spółkę oświadczenia posiada ona wolne środki finansowe, które przeznacza na spłatę zobowiązań. Zatem, w ocenie Sądu pierwszej instancji, zapłata wpisu sądowego nie pogorszy płynności finansowej spółki. Koszty sądowe, łącznie w kwocie 8.044 zł, które skarżąca jest obowiązana ponieść w zainicjowanych 32 sprawach winny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami spółki. W kontekście osiąganych przez skarżącą przychodów i posiadanych środków finansowych wpis sądowy, który w niniejszej sprawie wynosi 240 zł, stanowi znikomą kwotę możliwą do poniesienia przez skarżącą.
W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Jak podkreśliła, prowadzona sprawa sądowa jest specyficzna. Spółka domaga się bowiem przyznania prawa pomocy od Państwa, z którym toczy spór o zasady opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia olejów smarowych. Organy państwa pobrały od spółki podatek akcyzowy i odmawiając jego zwrotu, stawiają skarżącą w gorszej sytuacji rynkowej, niż podmioty, które nie płacą podatku akcyzowego od olejów smarowych. W związku z tym ocena zasadności przyznania prawa pomocy powinna uwzględniać całokształt danej sprawy i jej specyfikę, a nie ograniczać się do wąskich przesłanek materialnych wynikających z aktualnej sytuacji finansowej spółki.
Ponadto strona skarżąca podniosła, że zaspokojenie należności sądowych wpłynie negatywnie na zaspokojenie innych należności spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ustawa nakłada zatem na osobę prawną obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. W związku z tym wniosek powinien być poparty dokładną i wyczerpującą argumentacją służącą uprawdopodobnieniu, że osoba prawna nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Wynika to również z treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy.
Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy. Pomoc ta przyznawana jest stronom będącym w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Innymi słowy, wspomniany wzgląd jest jedynym kryterium decydującym o możliwości uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast powody, dla których strona decyduje się na wszczęcia postępowania sądowego, są nieistotne w kwestii ubiegania się o prawo pomocy. Ponadto, na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd nie może rozstrzygać kwestii prawidłowości zaskarżonej decyzji organu administracji publicznej.
W świetle uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji niewadliwie przeanalizował sytuację materialną strony. Wziął pod uwagę aktywa, jakimi dysponuje spółka, obroty jakie osiąga, stan kasy i rachunków bankowych. Jak wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienia NSA z 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04; z 23 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 5/10 i z 13 września 2011 r., sygn. akt I FZ 215/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), na co powołał się również Sąd pierwszej instancji, nie można uznać, że skarżąca, dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych, należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w obecnej kondycji finansowej, w jakiej znajduje się spółka, dysponuje ona wystarczającymi środkami finansowymi na pokrycie wpisu sądowego.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji postanowienia.