Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lutego 2018 r. w sprawie ze skargi Miasta Łódź na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 6 marca 2017 r. nr ST4.4750.47.2016.15.BPU w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej – uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji ponad kwotę 5 872 460 zł; w pozostałej części skargę oddalił oraz orzekł o odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Minister Finansów wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w części dotyczącej uchylenia ww. decyzji, zobowiązującej Miasto Łódź do zwrotu kwoty 7 438 412,75 zł, ponad kwotę 5 872 460 zł. Jako wartość przedmiotu zaskarżenia skarżący kasacyjnie wskazał kwotę 1 565 953 zł, czyli różnicę między kwotą do zwrotu wynikającą z decyzji a kwotą wynikającą z zaskarżonego wyroku. Przyjmując tę wartość jako podstawę wyliczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, organ uiścił 7 830 zł z tego tytułu.
Zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2018 r. Przewodniczący Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał Ministra Finansów do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej o kwotę 30 163 zł, stosownie do § 1 pkt 4 w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193; dalej: rozporządzenie), wskazując, że kwota ta stanowi różnicę pomiędzy należnym w przedmiotowej sprawie wpisem sądowym od skargi kasacyjnej w wysokości 37 993 zł a wpłaconym wpisem w wysokości 7830 zł.
Minister Finansów złożył zażalenie na powyższe zarządzenie, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzucił naruszenie:
- 1. art. 216 i art. 218 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez przyjęcie, że wartość przedmiotu zaskarżenia, a w konsekwencji wysokość wpisu od skargi kasacyjnej jest inna niż podana w skardze kasacyjnej przez Ministra Finansów, bez wymaganego uzasadnienia;
- 2. art. 220 § 1 i 3 w zw. z art. 230 § 1 i art. 231 p.p.s.a. oraz § 3 w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia poprzez określenie przez Przewodniczącego wpisu od skargi kasacyjnej bez podania ustalonej wartości przedmiotu zaskarżenia i wezwanie do jego uiszczenia w wysokości 30 163 zł, w okolicznościach gdy wpis należny w kwocie 7830 zł został uiszczony przez Ministra Finansów na etapie złożenia skargi kasacyjnej od wartości przedmiotu zaskarżenia w kwocie 1 565 953 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że kwestię kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi regulują przepisy Działu V p.p.s.a. oraz wydane na podstawie dyspozycji art. 233 tej ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. Zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (do których przepis ten w § 2 zalicza m.in. skargę kasacyjną) pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231 cytowanej ustawy).
Ponadto w myśl art. 215 § 1 p.p.s.a. w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 216 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, gdyż decyzja Ministra Finansów zobowiązuje Miasto Łódź do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej. Zatem należny wpis od skargi kasacyjnej jest wpisem stosunkowym. Zgodnie z § 1 zdanie pierwsze rozporządzenia wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem.
Problem sprowadza się do określenia wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie objętej skargą kasacyjnej, a w konsekwencji – prawidłowej wysokości wpisu od skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy Sąd I instancji uchylił decyzję zobowiązującą do zwrotu 7 438 412,75 zł w części ponad 5 872 460 zł, zaś skargą kasacyjną zaskarżono ten wyrok w części uchylonej, tj. dotyczącej kwoty 1 565 952,75 (w zaokrągleniu do pełnych złotych – 1 565 953) zł.
W tym miejsc wskazać należy, że w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt I FPS 7/07, stwierdzono, iż w świetle przepisów art. 231 w zw. z art. 215 i 216 p.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze. Z uzasadnienia uchwały wynika przy tym, że w imię realizacji prawa do sądu i prawa do rzetelnego procesu wysokość wpisu stosunkowego powinna być obliczana od wartości podanej przez stronę, która będzie odzwierciedlała wartość faktycznego przedmiotu sporu. W postępowaniu kasacyjnym natomiast – co do zasady – obowiązuje reguła pełnego związania sądu podstawami zaskarżenia (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Dlatego też wskazanie przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia nie musi być ściśle powiązane z wysokością należności pieniężnej wynikającej z decyzji administracyjnej.
Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem orzeczenie sądu pierwszej instancji i tylko w takim zakresie, w jakim objęte zostało skargą kasacyjną (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, wyd. 6, Warszawa 2018, str. 601-602).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że wyrokiem z 20 lutego 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 891/17, Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Finansów w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji ponad kwotę 5 872 460 zł, jednocześnie oddalając skargę Miasta Łódź w pozostałej części. Organ nie zgodził się z przyjętą przez Sąd pierwszej instancji oceną uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie i zaskarżył powyższy wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego w części, tzn. w tym właśnie zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję.
Dlatego też, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako wartość przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym zainicjowanym przez organ, którą to wartością determinowana będzie jednocześnie wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej organu, przyjąć należy kwotę 1 565 953 zł, stanowiącą różnicę między kwotą do zwrotu wynikającą z decyzji a kwotą wynikającą z zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie podziela przy tym pogląd zaprezentowany w postanowieniu tego Sądu z 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 615/13, oraz 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I FZ 393/16, w myśl którego na gruncie wykładni językowej przepisu § 3 rozporządzenia należy zwrócić uwagę, że ustawodawca nie użył w nim zwrotu "wynosi połowę uiszczonego wpisu od skargi", co prowadziłoby do uzależnienia określenia wpisu od skargi kasacyjnej od faktycznie uiszczonego w danej sprawie wpisu od skargi, rozpoznanej przez wojewódzki sąd administracyjny. Wykładnia językowa, zwracająca uwagę, że sformułowanie ww. przepisu brzmi "wynosi połowę wpisu od skargi" oraz wykładnia systemowa wewnętrzna, nawiązująca do § 1, 2 i 4 rozporządzenia (tam także ustawodawca użył zwrotu "wynosi" wraz z podaniem kwoty lub metody jej obliczenia), a także wykładnia systemowa zewnętrzna zgodna z aktem normatywnym stojącym wyżej w hierarchii – ustawą – a dokładnie z art. 231 p.p.s.a., prowadzi do konkluzji, że wpis od skargi kasacyjnej określa się, uwzględniając wysokość wpisu od skargi, który powinien był zostać uiszczony w świetle art. 231 p.p.s.a. i przepisów rozporządzenia, a nie tego, który faktycznie został uiszczony od skargi.
Mając zatem na względzie zarówno przedstawione wyniki wykładni przepisu § 3 rozporządzenia, jak również zasadę związania sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej zakreślonymi przez kasatora, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wpis od skargi kasacyjnej został w przedmiotowej sprawie określony przez Przewodniczącego Wydziału w wysokości nieprawidłowej (zawyżonej). Skutkiem czego zaskarżone zarządzenie należało uchylić.
Z przytoczonych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.