Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 11 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 1046/17, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. dalej: p.p.s.a.) odmówił Spółce A wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z [...] października 2017 r. w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i odsetki.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w skardze Spółka złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W jego uzasadnieniu podała, że wyegzekwowanie kwoty 216.167,99 zł wraz z odsetkami spowoduje sytuację w której poniesie znaczną szkodę zarówno majątkową jak i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona wskutek późniejszego zwrotu spełnionego świadczenia, a także uniemożliwi przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Egzekucja kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji spowoduje zamknięcie prowadzonych szkół. Spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej wykazując w 2016 r. stratę w wysokości 1.691.851,80 zł, zaś w 2017 r. ujemne saldo na poziomie 133.237,80 zł i zaległości w płatności składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznej w wysokości 1.135.750,11 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadniając oddalenie wniosku wskazał, że wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia powinien być wnikliwie oraz w odpowiedni sposób uzasadniony, a zawarta w nim argumentacja powinna być spójna, poparta faktami i odnoszącymi się do nich dowodami uzasadniającymi jego rozpoznanie. To strona powinna wskazać konkretny stan faktyczny oraz materiał dowodowy na jego poparcie. W ocenie Sądu Spółka nie wywiązała się z obowiązku uprawdopodobnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, względnie – uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, wstrzymanie na mocy art. 196 p.p.s.a. wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1. art. 141 § 4 w zw. art. 166 p.p.s.a. poprzez błędne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia niespełniające wymogów w jakich mowa w ww. przepisach, polegające na nieodniesieniu się do sytuacji skarżącej oraz przedstawionych przez nią dokumentów, a także niewyjaśnienie dlaczego odmówiono wykonania zaskarżonej decyzji,
- 2. art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie załączonego do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji SKO dokumentów, gdy rozstrzygnięcie podejmuje się na podstawie całych akt sprawy;
- 3. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji gdy wystąpiły przesłanki uzasadniające jego zastosowanie, a strona uprawdopodobniła swój wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca. Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie nie uczynił zadość ciążącemu na nim obowiązkowi rzetelnej analizy wniosku Spółki oraz akt sprawy. Analiza akt sprawy, treść zażalenia oraz uzasadnienie zaskarżonego postanowienia prowadzą w rozpoznawanej sprawie do przekonania, że Sąd pierwszej instancji niewystarczająco wyjaśnił z jakich względów uznał, że powyższy wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jedynie ogólnikowo, mało precyzyjnie i bez odniesienia się do konkretnych okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazał na brak przesłanek uzasadniających uczynienie zadość złożonemu wnioskowi. W żadnym miejscu swojego uzasadnienia Sąd nie odniósł się do konkretnych argumentów jakie Spółka zawarła w swoim wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także nie wezwał Skarżącej o wyjaśnienie oraz przesłanie wskazanych w skardze dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację finansową i majątkową, mimo że na karcie 30 akt sądowych znajduje się notatka urzędowa z 19 grudnia 2017 r. o braku załączników wymienionych w skardze.
Rozpoznając ponownie wniosek Spółki WSA w sposób pełny i wszechstronny odniesie się do wszystkich argumentów przedstawionych przez skarżącą oraz stanu faktycznego sprawy, uwzględniając dokonaną ocenę prawną zaskarżonego postanowienia. Dopiero po dokonaniu analizy wniosku przez pryzmat powyższych przesłanek połączonych z aktualną sytuacją majątkową Spółki można będzie stwierdzić czy w sprawie zaistniały bądź nie okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji
Odnosząc się zaś do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na podstawie art. 196 p.p.s.a. wskazać trzeba, że ze względu na rozpoznanie zażalenia nie jest konieczne rozpoznanie tego wniosku, gdyż w tej sytuacji stał się on bezprzedmiotowy (H. Knysiak-Molczyk, Rozpoznanie zażalenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, "Przegląd Sądowy" 2006, nr 2, s. 67 oraz W. Piątek, komentarz do art. 196 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. P. Szustakiewicz, A. Skoczylas, Warszawa 2016, Legalis).
Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należało, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny albowiem art. 209 p.p.s.a. nie przewiduje takiej możliwości w przypadku postępowania wpadkowego, toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.