Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w dniu 12 lutego 2015 r. w sprawie ze skargi D. Spółki Jawnej S. G., H. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 18 [...] 2014 r., Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] 2010 r. oraz umorzenia postępowania za miesiące: [...], [...], [...], [...] i [...] 2010 r. zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozpatrzenia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego przedstawionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie I SA/Wr 562/14.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 ze zm), m.in. art. 89 ust.4 pkt.1, ust.5 pkt.1 i 2,ust. 14, ust.15 i ust.16 tej ustawy.
Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt. I SA/Wr 562/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: TSUE) następujące pytania prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego:
"1. Czy art. 5 w zw. z art. 2 ust. 3 i w zw. z art. 21 ust. 4 dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz. Urz. UE z dnia 31 października 2003 r. nr L 283, s. 51 i nast.; dalej dyrektywa 2003/96) należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on regulacji krajowej przewidzianej w treści art. 89 ust. 16 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U z 2009 r. nr 3 poz. 11 ze zm.; dalej u.p.a.), która nakazuje zastosowanie stawki podatku akcyzowego przewidzianej dla paliw silnikowych do oleju opałowego na skutek braku spełnienia przez podatnika wymogu formalnego przewidzianego w art. 89 ust. 14 – 15 u.p.a.?
2. Czy zasada proporcjonalności nie sprzeciwia się wymogowi formalnemu przewidzianemu w art. 89 ust. 14-15 u.p.a. uzależniającemu zastosowanie obniżonej stawki akcyzy przewidzianej dla olejów opałowych od konieczności sporządzenia i złożenia zestawienia oświadczeń nabywców w ustawowym terminie, abstrahując od zaistnienia warunku materialnego w postaci sprzedaży paliwa na cele opałowe?
3. Czy zgodna z zasadą proporcjonalności jest sankcja przewidziana w treści art. 89 ust. 16 u.p.a. polegająca na obciążeniu sprzedawcy podatkiem akcyzowym, jak w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wyliczonym według stawki przewidzianej dla paliw silnikowych (art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a.) w odniesieniu do oleju opałowego na skutek niespełnienia warunku formalnego przewidzianego w treści art. 89 ust. 14-15 u.p.a.?"
Sąd I instancji, po analizie niniejszej sprawy powziął tożsame wątpliwości, jakie zostały sformułowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyżej przywołanym pytaniu prejudycjalnym i z tego powodu, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", zawiesił niniejsze postępowanie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie D. Spółka Jawna S. G., H. K. zarzuciła naruszenie:
- - art.125 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w sytuacji gdy dowody oraz okoliczności sprawy przedstawione przez stronę postępowania w piśmie procesowym z dnia 12 [...] 2012 r. wskazują na zasadność uchylenia wadliwych decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. bez konieczności zawieszenia postępowania;
- - art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej poprzez pozostawienie w mocy decyzji zawierającej wadliwe rozstrzygnięcie co do istoty sprawy;
- - art. 213 § 3, art. 215 § 1 i art. 216 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez ich nieuwzględnienie przy wydawaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie I SA/Lu 1006/14
I tym samym wniosła o uchylenie postanowienia WSA w Lublinie o zawieszeniu postępowania z dnia 12 lutego 2015 r. i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie I SA/Lu 1006/14.
W uzasadnieniu spółka podniosła, że decyzją z dnia 21 [...] 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. określił D. Spółka Jawna zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiąc m.in. [...] w kwocie [...] zł. Następnie postanowieniem z dnia 11 września 2014 r. sprostował omyłkę pisarską w ten sposób, że zamiast kwoty [...] zł. wpisał kwotę [...] zł. Powyższą decyzję utrzymał w mocy Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia 18 [...] 2014 r.
Spółka podniosła, iż w niniejszej sprawie nie można uznać, że nastąpiło sprostowanie błędu rachunkowego lub innej oczywistej omyłki gdyż postanowienie o sprostowaniu spowodowało w istocie merytoryczną zmianę decyzji polegającą na określeniu zobowiązania podatkowego w kwocie wyższej niż wynika to z decyzji organu I instancji. Określenie w decyzji kwoty zobowiązania podatkowego jest bowiem istotnym elementem decyzji, a wszelkie dokonywane w tym zakresie zmiany prowadzą do zmiany jej treści.
Z powyższych względów, zdaniem strony, zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie nie było koniczne gdyż WSA w Lublinie może rozstrzygnąć sprawę poprzez uchylenie wadliwych decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zawieszenie postępowania określone w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Fakultatywność zawieszenia nie oznacza jednak dowolności działania sądu w tej mierze. Konieczna jest bowiem ocena, czy rozstrzygnięcie kwestii, z uwagi na którą następuje zawieszenie, będzie miało wpływ na wynik sprawy zawieszanej. Nie chodzi przy tym jedynie o wpływ rzeczywisty, ale również o wpływ potencjalny, który na danym etapie nie jest jeszcze wiadomy, ale występuje prawdopodobieństwo istotnej wagi tego wpływu na rozpatrywaną sprawę. Nie oznacza to jednak, że zawieszenie postępowania jest dopuszczalne jedynie przy identyczności (tożsamości) stanu faktycznego i stanu prawnego.
Ponadto dokonując interpretacji pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", należy uwzględniać cel kontroli sądów administracyjnych. Należy zauważyć, że zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Wobec tego zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym, które mają być rozstrzygnięte w sposób wiążący dla innych składów orzekających (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2009, s. 355).
Nie ulega wątpliwości, że we wniesionym środku zaskarżenia pełnomocnik strony nie kwestionuje, iż zadane w sprawie I SA/Wr 562/14 pytania do TSUE dotyczą zagadnienia prawnego będącego przedmiotem niniejszej sprawy. Zauważyć natomiast należy, że w zażaleniu tym jego autor próbuje koncentrować się na wykazaniu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 125 § 1 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie, że dowody i okoliczności sprawy wskazują na zasadność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Tymczasem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywody pełnomocnika strony w tym zakresie należy uznać za całkowicie bezzasadne, gdyż na tym etapie postępowania Sąd nie rozstrzyga merytorycznie zarzutów skargi. Niewątpliwym bowiem pozostaje, że w sytuacji, gdy Sąd poweźmie wątpliwości co do kwestii uregulowanej dyrektywą za konieczne może uznać oczekiwanie na ich rozstrzygnięcie przez TSUE, a zatem wstrzymanie biegu sprawy.
Konieczność uwzględnienia oczekiwanego orzeczenia TSUE przez Sąd pierwszej instancji wynika z zasady pierwszeństwa prawa unijnego. Zgodnie z tą zasadą prawo krajowe może być stosowane jedynie w zakresie, w jakim nie jest sprzeczne z normami wspólnotowymi, polskie organy i sądy mają zaś obowiązek uwzględniania dorobku orzecznictwa TSUE. Po wejściu Polski z dniem 1 maja 2004 r. do Unii Europejskiej prawo unijne na mocy art. 90 i art. 91 Konstytucji RP, jak również z mocy Traktatu Akcesyjnego stało się bowiem częścią obowiązującego w Polsce porządku prawnego. Relację między prawem unijnym a prawem krajowym w razie konfliktu wyznacza właśnie zasada pierwszeństwa prawa unijnego. Obowiązek dokonywania wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem unijnym wynika z zasady lojalnej współpracy określonej w art. 10 TWE (obecnie Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Charakter prawny dyrektyw sprawił, że w procesie interpretacji prawa wzrosła rola wykładni celowościowej.
Dyrektywy wiążą bowiem państwa członkowskie co do zamierzonego celu, pozostawiając wybór form i metod włączenia dyrektywy w krajowy porządek prawny. W tej sytuacji trudno nie zgodzić się z sądem krajowym, który – powziąwszy wątpliwości w kwestii uregulowanej dyrektywą – uznaje za konieczne oczekiwanie na rozstrzygnięcie tych wątpliwości przez TSUE. Wyroki TSUE są wiążące dla polskich sądów administracyjnych. Sąd krajowy nie może w procesie orzekania nie uwzględnić interpretacji prawa unijnego dokonanej przez TSUE. Wykładnia ta jest wiążąca dla sądów krajowych będących jednocześnie sądami unijnymi.
Ponieważ w skardze na przedmiotową decyzję strona zarzuciła w szczególności błędną wykładnię art. 86 ust. 16 ustawy z dnia 6 grudnia 2009 r. o podatku akcyzowym, która narusza zasadę sprawiedliwości, proporcjonalności także jest sprzeczna z normami prawa unijnego w szczególności art. 21 ust. 4 Dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dot. opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U. UE L 03.283.51 z 31 października 2003 r. ze zm.), Sąd I instancji słuszne uznał, że odpowiedź TSUE na pytania zadane przez WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn.akt I SA/Wr 562/14 będzie miała znaczenie dla oceny spornego zagadnienia również w tej sprawie w związku z tym zawieszenie postępowania przez Sąd I instancji uznać należało za uzasadnione i usprawiedliwione..
Jednocześnie należy podkreślić, że merytoryczne zarzuty podniesione przez stronę zostaną rozpoznane po podjęciu sprawy przez Sąd I instancji.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.