Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 24 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 448/19, odrzucił skargę C. T. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że decyzja została doręczona skarżącemu [...] stycznia 2019 r. W terminie otwartym za złożenie skargi skarżący złożył w Sądzie wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia i przedłożenia w sądzie skargi na ww. decyzję. W następstwie rozpoznania wniosku strony starszy referendarz sądowy postanowieniem z 21 lutego 2019 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Adwokat E. M. została powiadomiona o fakcie wyznaczenia jej pełnomocnikiem skarżącego w dniu 12 marca 2019 r., natomiast 10 kwietnia 2019 r. złożyła skargę na przedmiotową decyzję.
Zdaniem WSA, skarga jako wniesiona po terminie wynikającym z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy. Sąd podkreślił, że na bieg terminu do wniesienia skargi nie ma wpływu złożenie wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez:
- 1. naruszenie przepisu art. 53 § 1 p.p.s.a. polegające na błędnej interpretacji zakresu terminów do wniesienia skargi przez ustanowionego pełnomocnika z urzędu, w sytuacji gdy 30-dniowy termin biegnie od dnia otrzymania przez pełnomocnika informacji o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu w sprawie przez właściwy organ samorządu adwokackiego;
- 2. błędne ustalenie stanu faktycznego i zastosowanie przepisu art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarga została wniesiona po upływie terminu liczonego od dnia doręczenia decyzji, a termin do wniesienia skargi upłynął 1 lutego 2019 r., tj. przed wyznaczeniem pełnomocnika z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż to zostało podniesione w zarzutach.
Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z [...] grudnia 2018 r. została doręczna stronie 2 stycznia 2019 r., zatem termin do złożenia skargi w tej sprawie upływał 1 lutego 2019 r.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu 21 stycznia 2019 r. skarżący złożył do WSA w Łodzi pismo – prośbę o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia i przedłożenia w Sądzie skargi na decyzję nr [...] Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi. W piśmie tym wskazał m.in. że od kilku lat jest w sporze z Agencją. Decyzja z [...] grudnia 2018 r., którą otrzymał 2 stycznia 2019 r. jest krzywdząca zarówno dla niego, jak i jego rodzeństwa i matki. Wskazał, że chce odwołać się od tej decyzji, jednak nie ma stosownej wiedzy prawniczej, dlatego występuje o ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
W ocenie NSA, niejasna treść tego pisma, a także notoryjna wiedza Sądu, że w terminie otwartym do złożenia skargi nie jest de facto możliwe przeprowadzenie postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, wyznaczenie pełnomocnika z urzędu oraz sporządzenie i wniesienie przez niego skargi, powinny skutkować – w świetle art. 46 § 1 i § 2 w zw. z art. 57 § 1 oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. – wezwaniem strony do doprecyzowania, czy pismo z 21 stycznia 2019 r. – oprócz wniosku o przyznanie prawa pomocy – należy traktować również jako skargę na przedmiotową decyzję.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na obecnym etapie postępowania, mając na uwadze zarówno treść pisma z 21 stycznia 2019 r. (w którym skarżący wskazuje, że decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z [...] grudnia 2018 r. jest dla niego krzywdząca oraz że chce złożyć od niej skargę), jak również fakt, że ustanowiony z urzędu adwokat pismem z 10 kwietnia 2019 r. wniósł o uchylenie tej decyzji oraz postawił zarzuty na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – przyjąć należy, że intencją skarżącego, składającego do Sądu pismo z 21 stycznia 2019 r. było już wtedy zaskarżenie ww. decyzji. Zatem pismo to jest skargą, której braki formalne podlegają uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., zaś pismo sporządzone przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu (zatytułowane "skarga") jest kolejnym pismem w sprawie.
Odnosząc się natomiast do argumentacji przedstawionej w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W przypadku ustanowienia z urzędu pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej – istotnie – termin do dokonania tej czynności procesowej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu do reprezentowania strony. Wynika to z art. 177 § 3 p.p.s.a. i jest konsekwencją objęcia tego środka zaskarżenia przymusem adwokacko-radcowskim. Takiego przepisu ustawa p.p.s.a. nie przewiduje w odniesieniu do skargi. Wobec tego brak jest podstaw do uznania, że 30-dniowy termin do wniesienia skargi biegnie od dnia wyznaczenia pełnomocnika z urzędu.
Pomimo nietrafnych zarzutów zażalenia, którymi to Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany w postępowaniu zażaleniowym, należało w tej sprawie uznać, że Sąd I instancji naruszył przepis art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.