Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 września 2006 r., sygn. akt I SA/Go 2260/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez Przedsiębiorstwo Spedycji Międzynarodowej [...] Warszawa S.A. decyzji Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego i podatku od towarów i usług.
Stan sprawy w omawianym zakresie przedstawiał się następująco. Spółka w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim zgłosiła wniosek o wstrzymanie wykonania wymienionej decyzji. W uzasadnieniu wskazała na fakt, że importer, z którym jako przedstawiciel pośredni ponosi solidarną odpowiedzialność, zaprzestał płacenia należności a także zerwał kontakt ze spółką PSM [...]. Podniosła również, że w podobnych sprawach toczy się kilkadziesiąt postępowań, w związku z czym egzekucja wielomilionowych należności spowoduje dla spółki znaczne szkody i trudne do odwrócenia skutki finansowe, w tym jej likwidację oraz zwolnienie około 500 pracowników.
W ocenie Sądu przesłanka wyrządzenia znacznej szkody w przedmiotowej sprawie nie występuje. Skarżąca występująca w sprawie jako przedstawiciel pośredni może bowiem dochodzić od importera Firmy Handlowej "[...]" – T. K. ewentualnych roszczeń.
Rozpatrując wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Sąd stwierdził, że nie może ocenić powołanych we wniosku okoliczności, ponieważ strona nie przedstawiła żadnych dowodów uprawdopodobniających niebezpieczeństwa związane z wykonaniem decyzji. W szczególności nie może ocenić czy twierdzenia skarżącej o ewentualnym ogłoszeniu upadłości i likwidacji Spółki polegają na prawdzie. Sąd wskazał, że okoliczność, iż toczy się kilkadziesiąt postępowań również nie pozwala Sądowi na ocenę czy istotnie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów (bilansu), które uwierzytelniłyby jego twierdzenia.
W zażaleniu Przedsiębiorstwo Spedycji Międzynarodowej C. Hartwig Warszawa S.A. wniosła o "zmianę" postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 września 2006 r. i wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia 26 września 2005 r.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że sprawa jest jedną z wielu identycznych rozpoznawanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim. Łączna wartość przedmiotu sporu w tych sprawach sięga setek tysięcy złotych. Strona podniosła, że natychmiastowa zapłata tak dużych kwot w obecnej sytuacji finansowej pozbawi Spółkę płynności finansowej i uniemożliwi prowadzenie dalszej działalności, a w konsekwencji spowoduje powstanie zatorów płatniczych i zaprzestanie świadczenia usług celno-spedycyjnych, będących podstawowym źródłem dochodu. Ponadto skarżący podniósł, że w innych identycznych sprawach WSA w Gorzowie wstrzymał wykonanie zaskarżonych decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /zwanej dalej p.p.s.a./ (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jednakże – stosownie do treści art. 61 § 3 - sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Przesłanka w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody jest utożsamiana z zagrożeniem dla już istniejącej, aktualnej sytuacji gospodarczej (ekonomicznej) strony postępowania administracyjnego. Trudne do odwrócenia skutki powstają zwykle tam, gdzie po wykonaniu decyzji jest niemożliwy powrót do pierwotnego stanu sprawy. W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenie odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania. Tam natomiast, gdzie ich wzruszenie w postępowaniu sądowym przywraca stan zgodny z prawem bez powyższych zagrożeń, sięganie po środki ochrony tymczasowej nie jest uzasadnione.
Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z § 1 tego przepisu, w myśl którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Wprawdzie w przypadku zgłoszenia przez skarżącego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, na etapie rozpoznawania wniosku, Sąd winien wziąć pod rozwagę również i te okoliczności, które nie zostały powołane przez skarżącego (wynika to z cyt przepisów art. 61 p.p.s.a), co oznacza, iż uprawdopodobnienie przez skarżącego podstaw wniosku nie ma charakteru realizacji prawnego obowiązku - niemniej strona skarżąca winna, we własnym procesowym interesie, przyczynić się w ramach współdziałania do ich wyczerpującego wyjaśnienia – a tego nie uczyniła.
Mając na uwadze ujawnione okoliczności sprawy należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania decyzji, ani też strona skarżąca nie wykazała ich we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.
Sąd I instancji trafnie stwierdził, że strona skarżąca nie przedstawiła żadnych konkretnych dowodów, na podstawie których możliwe byłoby określenie skutków wykonania decyzji organów celnych dla prowadzenia działalności przez Spółkę. Okoliczności faktyczne podniesione przez stronę w zażaleniu z uwagi na ich ogólnikowe sformułowanie do konsekwencji przewidzianych w cyt. na wstępie przepisach nie prowadzą. Strona skarżąca nie tylko we wniosku, ale także w zażaleniu nie wskazała w jakiej wysokości konkretnie aktualnie obciąża ją należność pieniężna w związku z wydanymi decyzjami organów celnych. Skarżąca nie wskazała nawet sygnatur akt spraw zawisłych w sądzie administracyjnym, aby Sąd rozpoznający przedmiotowy wniosek mógł powyższe okoliczności ustalić. Nie można zatem ocenić czy wykonanie decyzji w przedmiotowej sprawie wywoła trudne do odwrócenia skutki dla funkcjonowania Spółki.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, strona skarżąca nie przedstawiła też żadnych dokumentów określających jej aktualną kondycję finansową. Twierdzenia w tym przedmiocie powinny zostać poparte szczegółowymi dokumentami źródłowymi. Oceny tej nie mogą zmienić załączone do zażalenia dokumenty. Załączony wykaz zawiera tzw. rachunek zysków i strat ale na dzień 31 grudnia 2004 r., a następnie na dzień 31 grudnia 2005 r. Wyciąg z bieżącego rachunku bankowego określa stan konta na dzień 5.05.2005 r. i 4.05.2006 r., zaś sprawozdanie finansowe dla Głównego Urzędu Statystycznego dotyczy pierwszego kwartału 2006 r.
Sporządzony do umowy kredytowej aneks nr 7 dotyczący zobowiązań finansowych skarżącej potwierdza jedynie, że Spółka zobowiązała się do ostatecznej spłaty salda debetowego rachunku bieżącego w terminie do 31.10.2006 r.
Zażalenie w przedmiotowej sprawie zostało wniesione w dniu 12 października 2006 r., a zaskarżone postanowienie Sąd wydał w dniu 14 września 2006 r. Zatem skarżąca prowadząca od wielu lat działalność gospodarczą i posiadająca profesjonalną obsługę finansową winna była przedstawić dokumenty określające jej aktualną sytuację finansową wraz ze szczegółowym ekonomicznym uzasadnieniem wykazywanych aktywów i pasywów. W przeciwnym wypadku nie jest możliwa rzetelna ocena okoliczności wskazywanych przez skarżącą w kontekście czy zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Z uwagi na to, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, strona składająca wniosek na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi wykazać, że aktualny stan finansów firmy wymaga zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wykonanie decyzji organu celnego dotyczącej wymiaru należności celnych nie łączy się bowiem w każdym przypadku z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnymi do odwrócenia skutkami, gdyż w wypadku ewentualnego uwzględnienia przez Sąd skargi i uchylenia decyzji skarżąca może otrzymać zwrot cła.
Hipotetyczna możliwość utracenia płynności finansowej nie zawsze musi skutkować powstaniem trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym bardziej skutkiem utracenia płynności finansowej nie zawsze musi być likwidacja podmiotu.
Ubocznie należy zauważyć, że postanowienie dotyczące wstrzymania wykonania decyzji może być w każdym czasie zmienione lub uchylone w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.).
Podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.