Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 29 października 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 763/18 odrzucił skargę Syndyka masy upadłości U. sp. z o.o. w likwidacji w upadłości z siedzibą w T. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie długu celnego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Przewodniczący Wydziału I zarządzeniem z dnia 25 września 2018 r., wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 440 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis przedmiotowego wezwania został doręczony skarżącemu, do rąk jego pełnomocnika (na adres kancelarii pełnomocnika) w dniu 2 października 2018 r. Termin do uiszczenia wpisu upływał z dniem 9 października 2018 r. Sąd I instancji uznał, że skarżący, mimo wezwania, nie uiścił wpisu od skargi i na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) odrzucił jego skargę.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania za II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, a mianowicie:
- - art. 220 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na braku wezwania skarżącego do uiszczenia opłaty od skargi, podczas gdy dopiero nieuiszczenie wpisu mimo wezwania stanowi przesłankę do odrzucenia skargi,
- - art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi, podczas gdy skarżącemu nie zostało doręczone wezwanie do uiszczenia należnego wpisu.
- 2. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez ustalenie, iż doszło do i doręczenia pełnomocnikowi skarżącego wezwania do uiszczenia wpisu od skargi podczas gdy fakt ten nie miał miejsca.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w dniu 2 października 2018 r. pełnomocnik skarżącego odebrał kilkanaście przesyłek pochodzących z Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie. Wśród przesyłek znajdowała się korespondencja w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 763/18. Zawierała ona jednak wyłącznie pismo przewodnie oraz odpis postanowienia z dnia 25 września 2018 r. wraz z uzasadnieniem, dotyczącego prawa pomocy. Pełnomocnik podnosi, że nie otrzymał wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Takowe wezwanie otrzymał natomiast w kilku innych sprawach, m.in. w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 762/18, w której to sprawie jednocześnie nadeszła przesyłka zawierająca tożsame, co w sprawie sygn. akt I SA/Rz 763/18 postanowienie wraz z uzasadnieniem. Do zażalenia dołączono odpis dziennika korespondencji dotyczącego doręczeń w dniu 2 października 2018 r., odpis pism doręczonych w dniu 2 października 2018 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 762/18 wraz z kopertami oraz odpis pisma doręczonego w dniu 2 października 2018 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 763/18.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy i dlatego podlega uwzględnieniu.
Wskazać należy, że za podstawę odrzucenia skargi w tej sprawie Sąd I instancji przyjął w kontrolowanym postanowieniu przepis art. 220 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Zgodnie z treścią art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jej uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jeżeli strona nie uzupełniła braków skargi, podlega ona odrzuceniu. Za opisany tamże brak należy uznać brak uiszczenia wpisu sądowego w sprawie przez skarżącą.
Przechodząc do rozważań na temat prawidłowości postanowienia Sądu I instancji, należy zauważyć, że WSA stwierdził nieusunięcie w zakreślonym terminie braków formalnych skargi przyjmując, że przesyłka skierowana do skarżącej zawierała odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. W zażaleniu kwestionuje to stwierdzenie pełnomocnik skarżącego podając, że doręczone zostało tylko postanowienie z dnia 25 września 2018 r. wraz z uzasadnieniem, dotyczące prawa pomocy, w przesyłce nie było zaś wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pełnomocnik wskazuje również, że wezwanie otrzymał natomiast w kilku innych sprawach, m.in. w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 762/18, w której to sprawie jednocześnie nadeszła przesyłka zawierająca tożsame, co w sprawie sygn. akt I SA/Rz 763/18 postanowienie wraz z uzasadnieniem.
W tym miejscu wymaga podkreślenia, że co prawda w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki opisanej jako: "doręczenie odpisu postanowienia z dnia 25.09.2018 r. z uzasadnieniem + doręczenie zarządzenia z dnia 25.09.2018 r. dot. uiszczenia wpis od skargi w kwocie (440 zł) - termin 7 dni" (k. 27 akt sądowych), które jest dokumentem urzędowym – korzystającym z domniemania prawdziwości, to jednak domniemanie to może być podważone, przy czym ustawa nie wprowadza ograniczeń, co do środków dowodowych, zmierzających do obalenia domniemania zgodności takich dokumentów z prawdą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – co do zasady – brak więc przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień. Ocenie podlega zaś wiarygodność takich wyjaśnień.
Bezsporne jest, że do skarżącego skierowana została wyłącznie jedna przesyłka, która zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru miała zawierać dwa pisma: "doręczenie odpisu postanowienia z dnia 25.09.2018 r. z uzasadnieniem + doręczenie zarządzenia z dnia 25.09.2018 r. dot. uiszczenia wpis od skargi w kwocie (440 zł) - termin 7 dni". Na podstawie takiego zwrotnego potwierdzenia odbioru, biorąc pod uwagę wyjaśnienia skarżącego, nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, czy pracownik sekretariatu umieścił w kopercie odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Tym bardziej, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazane zostało " doręczenie zarządzenia z dnia 25.09.2018 r. dot. uiszczenia wpis od skargi w kwocie (440 zł) - termin 7 dni".
Co więcej z akt sprawy nie wynika, że skarżącemu miało zostać doręczone pismo przewodnie wraz z odpisem postanowienia z dnia 25.09.2018 r. z uzasadnieniem. Na otrzymanie takiego pisma wskazuje skarżący na dowód czego przedkłada jego kserokopię.
Naczelny Sąd Administracyjny powziął te wątpliwości z uwagi na okoliczności podane przez skarżącego oraz z uwagi na treść dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W ich świetle nie jest oczywiste, czy przesyłka oprócz innych pism rzeczywiście zawierała odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, w którym określono termin i kwotę wpisu.
W tej sytuacji powyższe wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącego mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu (art. 45 Konstytucji RP). Ponadto należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13 (dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że: "jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania" (zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13).
Dodatkowo należy zauważyć, że pełnomocnik skarżącej uzupełnił w zakreślonym terminie braki formalne skargi w innej sprawie, o które został wezwany w tożsamej korespondencji skierowanej przez Sąd tego samego dnia.
W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, czyni uzasadnionym argumenty podniesione w zażaleniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając ponownie sprawę weźmie pod uwagę ocenę wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postanowieniu, a zwłaszcza istnienie uzasadnionych wątpliwości co do faktycznej zawartości przesyłki mającej zawierać wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Sąd I instancji oceni, czy na obecnym etapie postępowania istnieje brak formalny skargi i jeśli uzna, że dokumentacja znajdująca się obecnie w dyspozycji Sądu jest kompletna, przyjmie skargę do rozpoznania bez wzywania skarżącego do uzupełnienia braków skargi. W przypadku zaś stwierdzenia braków formalnych skargi Sąd I instancji wezwie skarżącego do ich uzupełnienia.
Mając na uwadze powyższe zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż na uwzględnienie nie zasługuje zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).