Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 803/14, odrzucił skargi W. G. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego 2014 r., w przedmiocie podatku akcyzowego.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
W. G. - dalej: skarżący - złożył skargi na postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.
W odpowiedzi na zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisów od skarg skarżący złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2014 r. WSA w K. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie oddalił (postanowienia z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I GZ 198/15).
Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w K. z dnia 29 maja 2015 r. W. G. został wezwany do uiszczenia wpisu od skarg pod rygorem ich odrzucenia.
Odpis zarządzenia został doręczony skarżącemu w dniu 22 czerwca 2015 roku. Tym samym termin do uiszczenia wpisu upływał w dniu 29 czerwca 2015 r. We wskazanym terminie opłata nie została uiszczona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 803/14 – odrzucił skargi W. G., z tego względu, że skarżący pomimo wezwania nie uiścił wpisu od skargi.
WSA stwierdził, że zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. (...). Zgodnie natomiast z § 3 tego artykułu, skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Sąd I instancji wskazał, że po zakończeniu postępowania z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, Sąd miał obowiązek, stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a., wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania, co też uczyniono na gruncie niniejszej sprawy. Jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, to wówczas bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Zasada ta znajduje zastosowanie nawet w przypadku zajścia "zmiany okoliczności sprawy" (a więc przesłanki z art. 165 p.p.s.a.) po wydaniu pierwotnego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu należy podkreślić, że o ile postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy jako niekończące postępowania w danej sprawie nie posiadają atrybutu powagi rzeczy osądzonej i można je - stosownie do art. 165 p.p.s.a. - uchylać i zmieniać wskutek zmiany okoliczności sprawy, to nie można twierdzić, że postanowienia wydane w tym przedmiocie nie posiadają cechy prawomocności.
Stosownie bowiem do art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu, a więc także i postanowienie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Odmienne postępowanie sądu mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum.
W. G. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd I instancji po prawomocnym zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania (poprzez oddalenie przez NSA postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I GZ 198/15) zażalenia strony na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy), ma obowiązek - stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. - ponownie wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jeżeli natomiast strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, należy stanąć na stanowisku, że bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 roku w sprawie o sygnaturze akt III RN 144/02 oraz postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., II OZ 667/14).
Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., II GZ 761/13, postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., I OSK 536/13). Wreszcie należy stwierdzić, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżący nie spełnia przesłanek zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie.
Dopiero bowiem wydanie przez sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy, skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia (porównaj postanowienie SN z dnia 24 kwietnia 1999 roku I CKN 146/98, OSNC 1999 Nr 11, poz. 196). Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum.
Należy też mieć na uwadze zasadę wyrażoną w art. 220 § 1 p.p.s.a. stosownie do której, Sąd nie podejmuje żadnej czynności w stosunku do pisma skierowanego do sądu, od którego strona nie uiściła należnej opłaty.
Jeżeli zatem Sąd po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy postanowi prawomocnym orzeczeniem odmówić stronie zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów, oraz ponownie wezwie do uiszczenia należnej opłaty, wystąpienie z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie, nie powinno to zwolnić strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania Sądu.
Mając powyższe uwagi na względzie Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargi W. G. bowiem ten nie wykonał zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w K. z dnia 29 maja 2015 r. i w wyznaczonym terminie, będąc prawidłowo pouczony, nie uiścił należnego wpisu od skarg.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.