Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z 9 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Ol 268/23 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2023 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd I instancji wskazał, że wstrzymanie wykonania orzeczeń organów administracji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej: "p.p.s.a." nie jest instytucją, którą można zastosować do wszystkich aktów wydawanych przez organy administracji. Zdaniem Sądu wstrzymanie wykonania może zatem dotyczyć wyłącznie aktu administracyjnego, który nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie.
Nie każdy akt administracyjny nadaje się do tak rozumianego wykonania. W ocenie Sądu I instancji decyzja organu stwierdzająca uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wymaga wykonania i nie nadaje się do wykonania, bowiem w wyniku wydania takiego rodzaju aktu administracyjnego na stronie nie ciąży żaden obowiązek nadający się do dobrowolnego wykonania bądź kwalifikujący się do egzekucji.
Ponadto w zakresie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych, tj. zajęcia rachunków bankowych, wskazał, że podejmowanie rozstrzygnięć w tym przedmiocie nie mieści się w kompetencji sądów administracyjnych. Sądy administracyjne nie mają bowiem – co do zasady – kompetencji do zastępowania administracji publicznej, w tym organów egzekucyjnych, a jedynie sprawują kontrolę jej działalności. Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zapadać tylko w toku postępowania administracyjnego, w tym przypadku w toku postępowania egzekucyjnego.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uzasadniając swój wniosek wskazał na stan faktyczny sprawy i wniósł o pomoc w rozstrzygnięciu wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tegoż artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wykazanie przy tym okoliczności, które uprawdopodabniałyby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na stronie.
W rozpatrywanej sprawie, zasadnicze znaczenie ma charakter prawny aktu, objętego wnioskiem skarżącego. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zauważyć w tym miejscu należy, jak też słusznie skonstatował Sąd pierwszej instancji, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Z zaskarżonej decyzji, którą stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek, nie wynika zatem wprost obowiązek nadający się do wykonania bądź kwalifikujący się do egzekucji.
Nie kreuje on zatem żadnego obowiązku, nie obliguje adresata do określonego zachowania, nie może być również wykonany w trybie przymusowym poprzez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Jest to zatem akt prawny nienoszący znamion wykonalności.
Taki sam charakter ma decyzja w odniesieniu do której organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ze względu na zakres i charakter prawny, nie nadaje się on do wykonania. Akt administracyjny, który będzie podlegał ocenie sądu administracyjnego pod kątem legalności, nie nakłada na stronę powinności określonego zachowania się, jak również nie przyznaje jej żadnego uprawnienia. Wobec tego, Sąd I instancji prawidłowo nie uwzględnił wniosku skarżącego o wstrzymanie jego wykonalności (por. postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I GZ 169/19, postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GZ 100/19, tamże).
Z powyższego wynika zatem, że zaskarżona decyzja należy do tej kategorii aktów administracyjnych, które nie posiadają przymiotu wykonalności, a tym samym nie można orzec o wstrzymaniu jego wykonania.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.