Postanowienie NSA z 21 września 2018 r., I GZ 293/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 48/18 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

sędzia NSA Hanna Kamińska przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 48/18 odmówił [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARMiR z dnia [...] listopada 2018 r. w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych.

Z uzasadnienia orzeczenia Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto następujące ustalenia:

[...] - dalej: spółka -wniósł skargę na ww. decyzję Dyrektora M.Oddziału ARMiR.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA w Warszawie wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200,00 zł oraz usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem umowy spółki cywilnej. Wezwania zostały doręczone skarżącemu 22 stycznia 2018 r. (k. 19-20 akt sądowych).

W terminie zakreślonym dokonania ww. czynności (do 29 stycznia 2018 r.), skarżący nie uiścił wpisu sądowego od skargi oraz nie uzupełnił jej braków formalnych.

W dniu 7 lutego 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz uzupełnienia braków formalnych skargi. Jako podstawę wniosku podał, iż termin wykonania zarządzeń Sądu przypadał na okres bezpośrednio po jego tymczasowym aresztowaniu i nałożył się na areszt ([...]) prezesa spółki, mającej siedzibę pod tym samym adresem. Nie miał on w trakcie jej aresztowania ww. możliwości weryfikacji archiwum w aspekcie możliwości uczynienia zadość wezwaniu Sądu. Wskazał, że umowa spółki cywilnej [...]" znajduje się w oryginale w dokumentacji rejestrowej EP prowadzonej przez organ będący stroną w sprawie.

Przy wniosku skarżący przedłożył dowód uiszczenia – 7 lutego 2018 r. wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł oraz świadectwo zwolnienia wystawione przez Areszt Śledczy w W. w dniu [...] stycznia 2018 r. dokument ten potwierdzał, iż w okresie od 18 - dalej data nieczytelna – do 19 stycznia 2018 r. skarżący był pozbawiony wolności. Przedłożył również świadectwo zwolnienia wystawione przez Areszt Śledczy w W. w dniu 31 stycznia 2018 r. potwierdzające, iż w okresie od 16 do 31 stycznia [...] była pozbawiona wolności oraz odpis KRS dla [...].

Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi WSA w Warszawie wskazał, że niedochowanie ustawowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego i uzupełnienia braku formalnego i fiskalnego skargi było wynikiem braku staranności skarżącego. Nie wykazał on, że mimo dołożenia należytej staranności nie był w stanie dokonać czynności procesowej w terminie. Powołana we wniosku przyczyna uchybienia terminu, jaką jest pozbawienie wolności [...] w okresie do 31 stycznia 2018 r. i w związku z tym niemożność dostania się do siedziby spółki, której [...] jest prezesem, i w której skarżący posiada "archiwum" nie uniemożliwiała skarżącemu dokonania ww. czynności. Wskazać, bowiem należy, iż adres – [...], gdzie znajduje się siedziba [...] stanowi także adres zamieszkiwania skarżącego, co wynika ze złożonego przez niego środka zaskarżenia. Trudno zatem przyjąć, że skarżący nie miał dostępu do mieszkania, w którym zamieszkuje. W świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu, niedochowanie przez skarżącego terminu w uiszczeniu wpisu sądowego, nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu spraw.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący domagał się jego uchylenia i orzeczenia o przywróceniu terminu oraz dalsze procesowanie w prawie.

W ocenie autora zażalenia WSA błędnie zastosował art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: p.p.s.a.). W ocenie skarżącego Sąd I instancji błędnie ustalił stan faktyczny, który legł u podstawy zaskarżonego orzeczenia. Termin do uzupełnieni braków skargi przypadł na okres bezpośrednio po tymczasowym aresztowaniu skarżącego. Przy tym siedziba spółki oraz adres skarżącego są zbieżne. W trakcie odosobnienia autor zażalenia nie miał możliwości weryfikacji archiwum spółki by uczynić zadość wezwaniu Sądu I instancji. Powyższe z tego względu, że klucze do archiwum spółki miała [...] (osoba również tymczasowo aresztowana).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko WSA w Warszawie, że w sprawie Skarżący dopuścili się niedbalstwa w prowadzaniu własnych spraw, które przejawiło się w postaci uchybienia terminowi do uzupełnienia braków fiskalnych i formalnych skargi.

Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. O braku winy można mówić gdy wnioskodawca dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można mówić o uprawdopodobnieniu przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 582/10). Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody w zachowaniu terminu usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03; "Monitor Prawniczy" 2002, nr 23, s. 1059). Wynika z tego, że przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Obowiązkiem strony jest więc uwiarygodnienie swojej staranności oraz wykazanie, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna.

Podnoszone przez skarżącego przyczyny uchybienia terminu – jest pozbawienie wolności [...] w okresie do 31 stycznia 2018 r. i w związku z tym niemożność dostania się do siedziby spółki, której [...] jest prezesem, i w której skarżący posiada "archiwum" nie uniemożliwiała skarżącemu dokonania ww. czynności - nie uzasadniają wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Skarżący, dążąc do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi powoływał się na brak dostępu do pomieszczeń archiwum na skutek aresztowania Prezes spółki. Nie negując faktu aresztowania tak skarżącego jak i [...], co potwierdza dokumentacja źródłowa skarżący nie uprawdopodobniła aby w okresie, w którym przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi uniemożliwił odebranie przesyłki a w konsekwencji uczynienie zadość wezwaniu Sądu I instancji. Wskazać bowiem należy, iż adres – [...], gdzie znajduje się siedziba [...]., stanowi także adres zamieszkiwania skarżącego, co wynika ze złożonego przez niego środka zaskarżenia. Trudno zatem przyjąć, że skarżący nie miał dostępu do mieszkania, w którym zamieszkuje. W świetle powyższego niedochowanie przez skarżącego terminu w uzupełnienia braków skargi, nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu spraw. Wszak skarżący został zwolniony z Aresztu Śledczego w dniu [...] stycznia 2018 r. tj. w okresie biegu terminu do wykonania zobowiązania WSA w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Tym samym miał on możliwość uczynienia zadość wezwaniu Sądu I instancji. Trudno jest przyjąć, że skarżący nie miał on dostępu do archiwum spółki. Reasumując skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, co było jego obowiązkiem na mocy art. 87 § 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając przyczyny, z powodu których doszło do uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi uznał, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił przesłankę braku winy w uchybieniu terminu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.