Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2156/22 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 13 czerwca 2022 r., nr DIR-IX.7343.64.2018.DZ.12 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
W uzasadnieniu Sąd I instancji uznał, że skarżący M. S. nie wykazał, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W treści wniosku skarżący ograniczył się do ogólnikowych twierdzeń o wystąpieniu znacznej szkody lub powstaniu trudnych do odwrócenia skutków, takich jak: konieczność ogłoszenia upadłości, zamknięcia działalności, czy rozwiązania umów z osobami, z którymi współpracuje. Oceniając zatem wniosek strony w zakresie badania przesłanki dotyczącej niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody materialnej Sąd I instancji zauważył, że obawa tego rodzaju nie została uprawdopodobniona, w szczególności skarżący nie poparł swoich twierdzeń konkretnymi dokumentami źródłowymi. Sąd nie miał zatem możliwości dokonania analizy oraz oceny materiału, pozwalającego zająć stanowisko co do zaistnienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący zaskarżając powyższe postanowienie w całości. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ewentualnie o uchylenie przez NSA zaskarżonego postanowienia i przekazanie postępowania dot. wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Na zasadzie art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 232 oraz art. 2351 Kodeksu postępowania cywilnego wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci zeznań podatkowych skarżącego na fakty: sytuacji majątkowej Skarżącego, wysokości uzyskiwanego przez niego dochodu.
Zaskarżonemu postanowieniu, stosownie do treści art. 194 § 3 pkt 3 w zw, z art. 46 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania tj.:
- 1. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania skarżonej decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 13 czerwca 2022 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania w sytuacji gdy zgromadzony do tej pory w sprawie materiał dowodowy, oceniany zgodnie ze wskazaniami wiedzy i zasadami doświadczenia życiowego niezbicie, prima facie wskazuje na to, że obowiązek zwrotu kwoty w wysokości 380.981,50 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (łącznie w kwocie ponad 660 tyś zł) wiąże się nieodzownie z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody Skarżącemu i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
- 2. art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez niedokonanie przez Sąd I instancji w ramach postępowania wpadkowego, wszczętego na skutek złożenia przez skarżącego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, obowiązkowej oceny całości dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, świadczących o rozmiarach działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącego oraz o konieczności pozyskania przez Skarżącego znacznego dofinansowania na wdrożenie projektu biznesowego, którego zwrot wraz z odsetkami ustawowymi w wysokości zbliżonej do świadczenia głównego w sposób oczywisty spowoduje znaczną szkodę i nieodwracalne dla Skarżącego skutki albowiem wiązać będzie się z koniecznością ogłoszenia upadłości przez Skarżącego wobec braku możliwości spłaty wierzycieli i regulowania swoich stałych zobowiązań w stosunku do współpracowników, organów podatkowych, ubezpieczeniowych itp.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). Nie może zatem ulegać wątpliwości, że wnioskodawca jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, CBOSA).
Najdobitniej wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04 (LEX nr 1405435), w którym stwierdził, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w złożonym wniosku skarżący nie przedstawił w dostateczny sposób okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
W rozpoznawanej sprawie skarżący, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, formułował jedynie ogólnikowe twierdzenia na temat wpływu wykonania zaskarżonej decyzji, odnosząc się do prawdopodobieństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie wiązało się z koniecznością ogłoszenia upadłości przez skarżącego, zamknięcia prowadzonej działalności i rozwiązania umowy z osobami, z którymi współpracuje, jak również będzie się wiązało z brakiem możliwości zapłaty wobec innych wierzycieli skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie odnosił się jednak do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione.
Sąd I instancji słusznie przyjął, że okoliczności wskazane we wniosku nie są wystarczające do oceny rzeczywistej i aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, co z kolei uniemożliwiało skonfrontowanie kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji z faktycznymi możliwościami płatniczymi skarżącego. W rezultacie Sąd nie miał możliwości stwierdzenia zaistnienia przesłanek opisanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., warunkujących przyznanie ochrony tymczasowej.
Oceniając zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje go za oczywiście bezzasadny. Należy zauważyć, że sąd administracyjny nie jest zobowiązany do poszukiwania z urzędu w aktach administracyjnych sprawy informacji o okolicznościach uzasadniających uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli skarżący nie wskazał tych okoliczności i nie powołał się na określone dokumenty potwierdzające zasadność wniosku oraz znajdujące się w aktach lub przedłożone sądowi do oceny. Ciężar konkretyzacji przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wskazania okoliczności je potwierdzających spoczywa bowiem na wnioskodawcy.
Sąd pierwszej instancji miał natomiast obowiązek rozstrzygnięcia wniosku na podstawie akt sprawy, w tym zatem dokumentów przedstawionych przez strony postępowania. Skarżący uchylił się jednak od prawidłowego uzasadnienia wniosku i poparcia jego twierdzeń stosownymi dokumentami, co skutkowało odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 p.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o konkretnych okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.