Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 17 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 389/23 na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a." odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2023 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Odmawiając wstrzymania wykonania postanowienia, Sąd I instancji wyjaśnił, że wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy postanowienia oddalającego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zawiera jedynie negatywną ocenę zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, nie nakłada zaś na stronę żadnych praw i obowiązków ani nie zmienia wysokości wcześniej powstałego zobowiązania. Ponieważ zaskarżone postanowienie pozbawione jest przymiotu wykonalności, to nie może mieć w sprawie zastosowania instytucja wstrzymania wykonania aktu regulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z 23 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Rz 1382/96, OSP 1998.3.54, teza 1). Innymi słowy, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: CBOSA).
Co do zasady, przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych (por. Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2016).
Kwestią podstawową w postępowaniu mającym za przedmiot wstrzymanie wykonalności skarżonej decyzji lub postanowienia jest zatem ocena, czy akt ten nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie może natomiast być przedmiotem wstrzymania wykonania akt, który wykonaniu nie podlega. Gdyby niniejsze postępowanie dotyczyło decyzji, która kreowała zobowiązanie podatkowe strony, wówczas można by ją wstrzymać.
Zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowienie organu z 20 kwietnia 2023 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie może podlegać wykonaniu. Nie można zatem wstrzymać jego wykonania. Cechy wykonalności nie mają akty odmowne. Jeżeli organ odmówił uznania okoliczności, to bezpośrednio nie nałożył obowiązku na nikogo, a jedynie nie przytaknął twierdzeniom strony.
Przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania (por. postanowienie NSA z 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II GZ 306/15).
Skutków materialnoprawnych, ze względu na zakres i charakter prawny, nie wywołuje postanowienie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uznanie przez organ za niezasadne zarzutów zgłoszonych przez stronę w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie powoduje powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, nie nakłada na skarżącego nowych praw lub obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu. Tym samym wstrzymanie wskazanego we wniosku postanowienia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest możliwe (por. postanowienie NSA z 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II GZ 306/15, postanowienie NSA z 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 737/15).
Jeżeli sąd pierwszej instancji wskazał, że akt będący odmową nie może zostać wykonany, a zatem wstrzymanie jego wykonania nie jest możliwe – to było to rozstrzygnięcie prawidłowe. W związku z prawidłowym rozstrzygnięciem sądu pierwszej instancji zażalenie jest nieuzasadnione.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.