Postanowienie NSA z 1 lutego 2022 r., I GZ 3/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 4480/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w M. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

sędzia NSA Henryk Wach przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 27 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 4480/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. Sp. z o.o. w M. (dalej: skarżąca Spółka) wstrzymania wykonania decyzji Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z [...] czerwca 2021 r., w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Skarżąca Spółka skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w przedmiocie określenie kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu. Zawarto w niej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji w całości "na tym etapie mogłoby zaburzyć płynność finansową skarżącej na tyle, że uzasadnione byłoby wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego lub nawet upadłościowego". Jak podano we wniosku, zniweczyłoby to rezultat osiągnięty w związku ze spornym dofinansowaniem. Strona skarżąca podkreśliła, że postępowanie w tej sprawie toczy się przewlekle od wielu lat z przyczyn od niej niezależnych, a skarżąca nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej konieczność niezwłocznego wykonania decyzji. Następnie autor wniosku zwrócił uwagę, że po nocnych opadach deszczu 18 lipca 2021 r. w wyniku powstałego "zatoiska wodnego" przelewająca się woda zalała zakład produkcyjny strony skarżącej wraz z magazynami, ze skutkami czego strona skarżąca wciąż walczy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że strona skarżąca nie wykazała, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie przedstawiła bowiem adekwatnych informacji obrazujących jej rzeczywistą i aktualną sytuację finansową. Sąd nie miał zatem możliwości ustalenia, w jaki sposób uiszczenie spornej kwoty wpłynie na jej sytuację finansową. W tym zakresie skarżąca podała jedynie, że wykonanie zaskarżonej decyzji "mogłoby zaburzyć płynność finansową skarżącej na tyle, że uzasadnione byłoby wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego lub nawet upadłościowego". Skarżąca nie przedstawiła jednak Sądowi żadnych informacji dotyczących jej aktualnego i rzeczywistego majątku, miesięcznych obrotów, innych wierzytelności i zobowiązań oraz jakichkolwiek innych informacji, które pozwoliłyby ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nadto odnosząc się do okoliczności, że Spółka walczy nadal z negatywnymi skutkami opadów deszczu, które miały miejsce 18 lipca 2021 r. nie udokumentowano w żaden zindywidualizowany sposób rzeczywistych skutków materialnych, jakie wywołało załamanie pogody, a zatem rzeczywistego wpływu tych okoliczności na jej sytuację majątkową. Sąd nie negował twierdzeń dotyczących skutków opadów atmosferycznych na zakład produkcyjny skarżącej – wskazał jedynie, że dla uzyskania ochrony tymczasowej przed sądem administracyjnym nie było wystarczające wskazanie informacji prasowych o skutkach opadów, lecz rzetelne i wyczerpujące podanie informacji o aktualnym stanie majątkowym wnioskodawcy w zestawieniu ze skutkami wykonania zaskarżonej decyzji.

Wobec tego, Sąd I instancji nie znalazł podstaw do zastosowania ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca Spółka, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a to art. 63 § 1 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, polegające na niepełnym rozpoznaniu wniosku skarżącej Spółki, bez rozważenia wszystkich argumentów w nim podniesionych oraz bez jego rozpatrzenia w kontekście całokształtu sprawy, co skutkowało przyjęciem, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji określone w art. 61 § 3 p.p.s.a.

W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał, że wbrew stanowisku WSA w Warszawie, na skarżącym nie ciążył obowiązek poparcia okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. dokumentami, lecz jedynie uprawdopodobnienie powyższych okoliczności. Poza tym Spółka dysponuje majątkiem trwałym, a spieniężenie go zaburzyłoby płynność finansową oraz pozbawiło skarżącą dalszego zarobkowania. Nadto wskazano, że Sąd powinien chociaż powierzchownie zbadać czy zaskarżona decyzja nie jest na tyle wadliwa, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA z dnia: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11). Zatem, aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Spółka we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji w całości na tym etapie mogłoby zaburzyć płynność finansową skarżącej na tyle, że uzasadnione byłoby wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego lub nawet upadłościowego. Jak podano we wniosku, zniweczyłoby to rezultat osiągnięty w związku ze spornym dofinansowaniem. Nadto podniosła okoliczności że walczy z negatywnymi skutkami opadów deszczu, które miały miejsce 18 lipca 2021 r.

W ocenie NSA, podniesione przez Spółkę okoliczności nie mogły przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Aby zbadać, czy rzeczywiście w stosunku do strony zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest odniesienie wysokości określonej kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu do jej sytuacji materialnej (finansowej). Bez porównania tych dwu wartości (wysokości kwoty przypadającej do zwrotu i majątku, jakim dysponuje skarżąca) - nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia autora zażalenia. Skarżąca Spółka we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie wykazała dostatecznie swojej sytuacji materialnej, nie przedłożyła żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na stronę (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe.

Pomijając już okoliczność, że skarżąca wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie przedłożyła żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, to nawet nie pokusiła się o uzupełnienie tych dokumentów na obecnym etapie rozpoznawanego zażalenia. W takiej sytuacji pozytywna ocena, gołosłownego w istocie wniosku, była wykluczona. Sąd I instancji został bowiem pozbawiony możliwości oceny, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd, podejmując rozstrzygnięcie, musi opierać się na materiale pozwalającym zająć stanowisko, co do zaistnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.

Ponadto należy podkreślić, że wbrew twierdzeniu autora zażalenia - nie ma podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu. Jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., to nie można tego uznać za brak formalny wniosku, lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku (zob. postanowienia NSA z dnia: 23 listopada 2021 r., sygn. akt III FZ 697/21; 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1399/14; 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FZ 64/14).

Przywołane na poparcie wniosku okoliczności wydania wadliwej decyzji nie miały znaczenia dla kwestii wstrzymania wykonania decyzji. Rozpoznając wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej, sąd administracyjny nie bada bowiem legalności rozstrzygnięć administracyjnych, a jedynie ocenia, czy wystąpiły przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Reasumując Sąd pierwszej instancji wnikliwie ocenił złożony wniosek, wskazując na jego istotne braki w zakresie wykazania przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej i konstatując, że wobec braku przedstawienia szczegółowej sytuacji majątkowej wniosku, nie mógł on zostać uwzględniony. Pełnomocnik zapomina, iż to na stronie składającej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa obowiązek wskazania okoliczności na jego poparcie a argumentację tą wzmacniają dokumenty obrazujące sytuację finansową strony.

Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem również nie dała uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zażalenia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji