Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 7 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 332/22 odrzucił skargę C. Sp. z o.o. w Łodzi czynność Prezydenta Miasta Chełm w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż z akt sprawy a w szczególności z potwierdzenia przelewów dotacji za kwiecień 2022 r. (karta 21-22) wynika, że 28 kwietnia 2022 r. przekazano środki finansowe na rachunek bankowy skarżącej spółki. Tak więc uznać należało, iż trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, licząc od dnia przekazania dotacji, jako dnia, w którym strona skarżąca dowiedziała się o podjęciu czynności objętej skargą, upłynął spółce z dniem 30 maja 2022 r. (trzydziesty dzień wypadał w dniu 28 maja 2022 r. – sobota). Tymczasem skarżąca wniosła skargę za pośrednictwem Prezydenta Miasta Chełma w dniu 31 maja 2022 r. (data wpływu do Kancelarii Ogólnej Urzędu Miasta Chełm) – tym samym po upływie terminu do jej wniesienia.
Zdaniem Sądu brak jest podstaw do uznania, iż termin do wniesienia skargi w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji liczyć należałoby od ostatniego dnia na wypłacenie dotacji, czyli od 30 kwietnia 2022 r.
Strona skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Sądu I instancji, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie. W sytuacji uznania, że skarga podlegała odrzuceniu, ale na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- I. naruszenie przepisów postępowania:
- 1. art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i przyjęcie przez Sąd, że w niniejszej sprawie zachodzi kognicja sądów administracyjnych z uwagi na nieprawidłowe zakwalifikowanie zaskarżonej czynności jako czynności z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. co w konsekwencji spowodowało, że Sąd przystąpił do badania pozostałych przesłanek formalnych skargi, zamiast skargę odrzucić na tej podstawie;
- 2. art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 83 § 3 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki odrzucenia skargi, albowiem została ona wniesiona w przewidzianym przepisami terminie, tj. w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżąca dowiedziała się o wydaniu aktu lud podjęcia czynności, skarga została nadana za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 27 maja 2022 r.
- II. naruszenia przepisów prawa materialnego:
- 1. art. 34 ust. 1 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1930 ze zm. dalej: "u.f.z.o.") poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wypłacenie dotacji oświatowej we wcześniejszym terminie, niż ten wskazany w przepisie, skutkuje rozpoczęciem biegu terminu na wniesienie skargi, podczas gdy przepis ten nie nakazuje organowi wypłacania każdej części dotacji jednym przelewem, co skutkuje tym, iż skarżąca dopiero po upływie maksymalnego terminu, do którego dotacja powinna zostać przekazana ma możliwość weryfikacji przekazanych jej środków;
- 2. oraz art. 47 u.f.z.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek nieprawidłowego przyjęcia, iż zaskarżona czynność polegająca na wypłacie zaniżonej kwoty dotacji jest czynnością w celu ustalenia lub przekazania dotacji, a tylko takie czynności są czynnościami z zakresu administracji publicznej, a której mowa w art. 3§ 2 pkt 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy czynność polegająca na samej wypłacie środków pieniężnych z tytułu dotacji nie podlega kognicji sądów administracyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że przepisy ustawy procesowej – niezależnie od merytorycznej niezasadności zażalenia – nie przewidują możliwości uwzględnienia środka odwoławczego w ten sposób, by uchylić zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji i wydać identyczne z nim rozstrzygnięcie, z tym że na innej podstawie prawnej. Co więcej, z treści skargi i zażalenia wynika, że interesu prawnego we wniesieniu skargi skarżący upatruje w jej odrzuceniu, i skorzystaniu z przewidzianej w art. 1991 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805) drogi sądowej przed sądem powszechnym. Prawo do sądu należy wprawdzie do praw podstawowych, jednak jego realizacja polega na żądaniu rozpoznania sprawy indywidualnej, nie zaś stwierdzeniu tego, że prawo to jednostce nie przysługuje. Złożenie skargi, w której skarżący domaga się odrzucenia przeczy wystąpieniu interesu prawnego w jej wniesieniu.
Ten bowiem wyraża się w merytorycznym załatwieniu sprawy indywidualnej – sporu o prawo. Kwestie te jednak nie zostały poddane analizie Sądu I instancji, co jest skądinąd trafne w sytuacji skargi podlegającej odrzuceniu z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia.
Odnosząc się do kwestii dopuszczalności skargi, przypomnieć należy, że w odróżnieniu od wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a. aktów stosowania prawa, te wymienione w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. obejmują czynności i akty podejmowane przez administrację na podstawie bezpośrednio działającej normy prawnej. W tym przypadku nie dochodzi do konkretyzacji uprawnienia bądź obowiązku w drodze decyzji, postanowienia czy nawet inaczej nazwanego aktu stosowania prawa, lecz do wykonania ustawy polegającego na realizacji sprecyzowanego w przepisach prawa uprawnienia lub obowiązku jednostki (zob. Z. Kmieciak, Glosa do uchwały NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, OSP 2008/5/51, tenże Glosa do wyroku WSA z 19 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Gd 440/06, OSP 2007/10/115).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że zaskarżona w tej sprawie czynność podlega kognicji sądów administracyjnych. Kwestia ta była już przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podzielić należy stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 19 marca 2021 r., sygn. akt I GSK 1730/20, w którym wskazano, że czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 47 u.f.z.o., to wszelkie czynności podejmowane przez organ dotujący w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji. Z art. 47 u.f.z.o. nie wynika jakiekolwiek ograniczenie kategorii czynności, które podlegają tej regulacji. Przepis posługuje się sformułowaniem "czynności podejmowane (...) w celu ustalenia wysokości i przekazania dotacji" i pod tym pojęciem należy rozumieć przede wszystkim obliczenie kwoty dotacji i zlecenie jej przelewu. Na podstawie lektury pozostałych przepisów ustawy nie sposób byłoby wskazać, o jakie inne czynności poprzedzające wypłatę dotacji miałoby chodzić, a pamiętać należy że rezultat wykładni nie może prowadzić do takiego wyniku oznaczającego, że hipoteza przepisu ustawy byłaby pusta.
Można zakładać, że ustalenie wysokości dotacji i zlecenie przelewu środków poprzedzone są przez sekwencję operacji myślowych, obliczeń rachunkowych, które jednak pozostają z istoty rzeczy sferą niedostępną dla beneficjenta. Finalizacja i zarazem uzewnętrznienie tych działań odbywa się dopiero z chwilą zlecenia przelewu i pojawienia się środków na rachunku uprawnionego. W ten sposób wykonywany jest przez administrację przewidziany przepisem ustawy obowiązek udzielenia beneficjentowi środków. Sens przewidzianej w art. 47 u.f.z.o. sądowej kontroli sprowadza się przecież do weryfikacji zgodności z prawem realizowania tego obowiązku przez administrację, a zatem tego, czy i jaka kwota dotacji i komu została udzielona.
W związku z powyższym, nie można mieć zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona czynność przekazania dotacji stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 47 u.f.z.o. i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i jako taka poddana jest kognicji sądów administracyjnych.
W związku z tym zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 34 ust. 1 w związku z art. 47 u.f.z.o. uznać należy za nieuzasadnione.
Odnosząc się zaś do kwestii określenia początku biegu terminu do wniesienia skargi, to zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Przepis ten nie przewiduje odstępstw od liczenia w ten sposób terminu, a wskazywany przez skarżącego art. 34 ust. 1 u.f.z.o. nie daje do tego podstaw. Jest on bowiem adresowany do organu, regulując maksymalny termin czynności przekazania dotacji. Nie koryguje on natomiast w żaden sposób terminu zakreślonego przez art. 53 § 2 p.p.s.a. Nie można w szczególności przyjąć, że termin na wniesienie skargi liczyć należy dopiero od upływu wskazanego maksymalnego terminu na przekazanie dotacji.
O podjęciu zaskarżonej czynności strona skarżąca dowiedziała się z chwilą otrzymania dotacji na jej rachunek bankowy 28 kwietnia 2022 r. Tym samym termin na wniesienie skargi upłynął 30 maja 2022 r. (trzydziesty dzień wypadał w dniu 28 maja 2022 r. – sobota). Skarżąca złożyła skargę zgodnie z datą prezentaty w dniu 31 maja 2022 r. (karta: 2), tym samym skarga w tej sprawie złożoną została z uchybieniem terminu. Z tego powodu zasadnie Sąd I instancji, stosując art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odrzucił skargę. Przewidziana w art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. możliwość uznania przez sąd, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego w tej sprawie nie wystąpiła.
Skarżący nie powołał żadnych okoliczności, które świadczyłyby o spełnieniu tej przesłanki rozpoznania skargi złożonej po terminie. Odnosząc się w tym miejscu do stwierdzenia skarżącej, że skarga została nadana za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 27 maja 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że na piśmie z dnia 25.05.2022 r. zatytułowanym "SKARGA na czynność w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji" widnieje data prezentaty Urzędu Miasta Chełm Kancelaria Ogólna data przyjęcia: 2022-05-31 godz. 13:05:39 (karta: 2). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z przedmiotowych informacji nie wynika by skarga została nadana za pośrednictwem operatora pocztowego, zaś skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających nadanie przesyłki.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.