Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Po 1907/14 umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy ze skargi A. Sp. z o.o. w organizacji na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia (...) października 2014 r., nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 23 listopada 2017 roku, odrzucił skargę A. Sp. z o.o. w organizacji, na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia (...) października 2014 roku nr (...)w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.
Strona skarżąca skorzystała z prawa do zaskarżenia wydanego orzeczenia. W treści pisma z dnia 5 grudnia 2017 roku (k. 284 akt sądowych) zawarła kolejne żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Pismem z dnia 27 lutego 2018 roku skarżąca Spółka została zobowiązana do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu PPPr w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Zarządzeniem z dnia z dnia 15 maja 2018 roku starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy (k. 299-300 akt sądowych). W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że obowiązek złożenia wniosku w prawem przewidzianej formie nie został wykonany w terminie.
R. P., działający za stronę skarżącą, wniósł sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego. Zażądał uchylenia zarządzenia i przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wyjaśnił, że jego własna sytuacja majątkowa, a także sytuacja majątkowa Spółki uległy pogorszeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że występując ponownie z żądaniem przyznania prawa pomocy skarżąca Spółka nie złożyła oświadczenia majątkowego o treści pozwalającej dokonać rzetelnej i rzeczowej oceny jej zdolności płatniczych. Składając kolejny wniosek o prawo pomocy skarżąca ponownie uchyliła się od wykonania obowiązku uzupełnienia oświadczenia majątkowego, który nakładany był na Spółkę w toku postępowań prowadzonych na postawie jej wcześniejszych wniosków o przyznanie prawa pomocy.
W konsekwencji Sąd uznał, że kolejne (trzecie) żądanie w zakresie tzw. prawa ubogich nie zawiera niezbędnego elementu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jaki stanowi oświadczenia strony wskazującego dokładne dane o jej sytuacji majątkowej. Do wydania orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wymagane jest ponadto wykazanie pogorszenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd podkreślił, że w niniejszym postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca została, na zasadzie art. 6 p.p.s.a., szczegółowo poinformowana o wymaganej treści ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 290 akt sądowych).
Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji wyjaśnił, że występowanie z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy, które wspiera tożsama argumentacja, co żądanie już prawomocnie załatwione orzeczeniem o odmowie przyznania prawa pomocy, a przy tym składanie kolejnego żądania przyznania prawa pomocy w kontekście nadal niezrealizowanego wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, nosi znamiona nadużycia prawa w postaci obejścia przepisów o obowiązku przedstawienia dokładnych danych o stanie majątkowym skarżącej Spółki.
W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że złożenie kolejnego żądania przyznania prawa pomocy, ale bez wykonania wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego skierowanego do strony przy wcześniejszych wnioskach o przyznanie prawa pomocy, ma ten skutek, że zbędne jest przeprowadzanie oraz przedstawianie kolejnej merytorycznej oceny, co do przesłanek warunkujących uprawnienie strony do otrzymania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie wykonuje obowiązków procesowych w zakresie uzupełnienia oświadczenia majątkowego, to brak jest ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o spełnieniu przesłanek określonych w art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., w tym także w zakresie ewentualnego pogorszenia się sytuacji majątkowej strony postępowania, której wcześniej już odmówiono przyznania prawa pomocy.
Zażalenie od przedmiotowego postanowienia złożył skarżący wnosząc o jego uchylenie jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawem. Skarżący wniósł również o przywrócenie terminu do wniesienia niniejszego zażalenia, uchybienie terminu uzasadnił pobytem w szpitalu.
Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przywrócił skarżącemu termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 12 czerwca 2018 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z obowiązującym art. 249a p.p.s.a., postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy umarza się jeśli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne.
W przedmiotowej sprawie podstawą umorzenia przez Sąd I instancji postępowania w przedmiocie kolejnego, wywiedzionego przez skarżącego, wniosku o przyznanie mu prawa pomocy, była okoliczność, że rozpoznanie wniosku było zbędne, a więc druga z przywołanych przesłanek art. 249a p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela i za słuszną uznaje ocenę wniosku skarżącego, jakiej dokonał Sąd I instancji.
Powtórne wystąpienie o przyznanie prawa pomocy, przy uwzględnieniu opisanego stanu sprawy, prowadzi do słusznego stwierdzenia przez Sąd I instancji, że skarżący (wnioskodawca) był świadom braków składanych przez niego wniosków. Miał zatem możliwość doprecyzowania niejasności wynikłych w przedmiotowej sprawie i skorygowania uprzednich uchybień, przy wnoszeniu po raz kolejny o zwolnienie od opłat i kosztów sądowych, tym bardziej w sytuacji, gdy zostały one wyszczególnione w dotychczas wydanych postanowieniach. Ponadto jak słusznie podkreślił Sąd I instancji skarżący był szczegółowo poinformowany o wymaganej treści ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 6 p.p.s.a.
Reasumując, Sąd I instancji nie dopuścił się przy rozpoznaniu sprawy naruszenia przepisów procesowych jak również w sposób niewadliwy ustalił stan faktyczny sprawy, który zasadnie przemawiał za umorzeniem postępowania wywołanego kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji