Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Po 370/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę K. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynikało, że K. D. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2018 r.
Zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi w oryginale lub jego kserokopii uwierzytelnionej zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W zakreślonym terminie zostało nadesłane poświadczone za zgodność pełnomocnictwo w sprawie administracyjnej do reprezentowania strony skarżącej udzielone r. pr. M. G. W uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu I instancji, nadesłanie poświadczonej za zgodność kopii pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej, bez wyraźnego oświadczenia, z którego wynikałoby poświadczenie za zgodność z oryginałem, a także data i miejsce jego sporządzenia nie pozwalało na zbadania kwestii prawidłowości umocowania ustanowionego pełnomocnika. Tym samym nie można było uznać, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało prawidłowo wykonane.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik K. D. W uzasadnieniu podniósł, że strona była reprezentowana przez adw. M. G. we wcześniejszym postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W rozpoznawanej sprawie skarga była obarczona brakiem formalnym, bowiem pełnomocnik strony skarżącej nie złożył wraz ze skargą pełnomocnictwa. W przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 § 1 i art. 46 § 3 p.p.s.a. Prawidłowo zatem Sąd I instancji wezwał pismem z dnia 25 czerwca 2018 r. pełnomocnika do uzupełnienia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji uznał nieprawidłowo, że nadesłanie przez stronę poświadczonej za zgodność kopii pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej, bez wskazania daty i miejsca udzielenia pełnomocnictwa, oraz adnotacji "za zgodność z oryginałem" nie stanowi prawidłowego wykonania wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się z Sądem I instancji, że brak formalny skargi nie został prawidłowo uzupełniony. Niewątpliwie zgodnie z art. 37 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony.
Powołany wyżej przepis nie zawiera żadnych wskazań, co do sposobu uwierzytelniania pełnomocnictw lub innych dokumentów przez wymienionych w nim pełnomocników. Wymogi poświadczeń odpisów dokumentów wynikają natomiast z przepisów ustaw dotyczących korporacji zawodowych zrzeszających tych pełnomocników (art. 4 ust. 1b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, art. 9 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych oraz z art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym).
W myśl natomiast art. 48 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony, będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym.
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 9 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 194/11 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wyjaśnił, że co do zasady samo uwierzytelnianie przy poświadczaniu pełnomocnictwa, nie ma na celu "zrównanie dokumentu pełnomocnictwa z dokumentem urzędowym", lecz jedynie wykazanie istnienia umocowania do działania. Zatem umieszczanie na poświadczeniu takich adnotacji, jak stwierdzenie miejsca i daty sporządzenia odpisu, w przypadku pełnomocnictw nie ma większego znaczenia, w sytuacji gdy dla określonych celów dokument ten nie musi spełniać cech "dokumentu urzędowego" w rozumieniu art. 48 § 3 i § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podawanie tych elementów nabiera bowiem innego znaczenia i wymiaru w przypadku uwierzytelniania innych, niż pełnomocnictwo dokumentów lub pełnomocnictw mogących być uznanymi, jako dokumenty urzędowe (Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 331/10; dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Potwierdzeniem takiego rozumienia powoływanych unormowań, jest również cel wprowadzonej od 1 stycznia 2010 r. ustawą z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów (Dz. U. Nr 216, poz. 1676). nowelizacji przepisów dotyczących uwierzytelniania dokumentów. W uzasadnieniu do projektu tej ustawy zwrócono uwagę na to, że zmiany mają spowodować odformalizowanie postępowania cywilnego, administracyjnego, sądowoadministracyjnego oraz podatkowego, poprzez racjonalizację istniejącego obowiązku dołączania do akt sprawy dokumentów oryginalnych lub ich odpisów notarialnych (uzasadnienie do projektu zmiany ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów, Druk nr 2064, Warszawa, 19 maja 2009 r., s. 1.).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy odnotować należy, że pełnomocnik skarżącej wykonując wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi przesłał uwierzytelnioną przez siebie w sposób wymagany dla dokumentu pełnomocnictwa kserokopię wskazującą na uprawnienie do działania w imieniu skarżącej.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż przyjęciem że strona nie uzupełniła braków formalnych, poprzez nadesłanie kserokopii pełnomocnictwa, które nie zawierało daty oraz miejsca poświadczenia za zgodność z oryginałem należy uznać za nadmierny formalizm i pozbawienie strony prawa do sądu, co stanowi naruszenie jednej z podstawowych zasad zagwarantowanych w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 369/12 oraz z 8 lutego 2017r., sygn. akt II GZ 67/17, dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stanowisko powyższe podziela także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym tę sprawę. Brak było podstaw do przyjęcia, że pełnomocnictwo złożone przez pełnomocnika skarżącej, które nie zawierało daty, miejsca oraz określonego sformułowania tj. "za zgodność" zamiast "za zgodność z oryginałem" winno skutkować tym, iż skarga nie spełniała wymogów formalnych z art. 48 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy podkreślić, że strona była reprezentowana przez tego samego pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym. Z analizy akt administracyjnych wynika, iż pełnomocnik strony przedłożył dwa pełnomocnictwa w tym jedno, do reprezentowania strony "w postępowaniu administracyjnym przed organami administracyjnymi, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz w postępowaniu egzekucyjnym". Odrzucenie skargi przez Sąd I instancji z wyżej wymienionych przyczyn, której brak formalny został uzupełniony w wyznaczonym terminie, należy uznać za nieprawidłowy, a pełnomocnictwo nadesłane przez pełnomocnika za wystarczające do wykazania umocowania do działania w imieniu skarżącej.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.