Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z 18 lipca 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 426/18, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił uwzględnienia wniosku S. Sp. z o.o. w B. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej po wznowieniu postępowania.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w skardze na opisaną wyżej decyzję Spółkę wniosła o wstrzymanie jej wykonania. Skarżąca w żaden sposób nie zobrazowała stanu swego majątkowego posiadania, nie przedstawiła choćby wykazu środków trwałych, bilansu zysków i strat za ostatni rok obrotowy, czy też dokumentów bankowych obrazujących obrót środkami finansowymi. Dopiero natomiast porównanie podnoszonych argumentów (które zobrazowane we wniosku były zdaniem Sądu wyjątkowo lakoniczne) z aktualną sytuacją majątkową spółki mogło doprowadzić do uprawdopodobnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Reasumując, w ocenie Sądu, spółka nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., co skutkować musiało negatywną oceną przedmiotowego wniosku.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi przez WSA w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tych przesłanek. Nie wystarczy zatem samo powtórzenie treści przepisu. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy.
Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 16 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, LEX nr 493849).
W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14 (publ. CBOSA) NSA stwierdził, że obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia.
Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 148/09, (publ. CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie. Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek, które dawałyby podstawę do zastosowania środka ochrony tymczasowej. Skorzystanie z możliwości ochrony tymczasowej wiąże się z obowiązkiem takiego sformułowania wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na spełnienie przynajmniej jednej z dwóch przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stwierdziła, że: "do czasu rozpatrzenia skargi Grupa dysponuje środkami finansowymi, które uzyskała na mocy obecnie uchylonej decyzji. Działania organu mogą zatem zmierzać do odzyskania środków finansowych w związku z uchyleniem decyzji na mocy, której środki zostały przyznane. Spółka oczywiście wykorzystała pomoc na wskazane cele i nie dysponuje taką gotówką. Musiałaby nastąpić sprzedaż środków trwałych, co wstrzyma proces produkcji i z pewnością narazi Spółkę na poważne straty finansowe". Te ogólnikowo sformułowane i lakoniczne argumenty nie zostały poparte żadnymi dokumentami mogącymi uprawdopodobnić twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej skarżącej. Nie ma zatem wątpliwości, że Spółka w ogóle nie uprawdopodobniła spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. możliwości wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków, czy też wyrządzenia znacznej szkody.
Należy wyraźnie podkreślić, że w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności zasadniczą kwestią jest konkretne określenie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niedopełnienie tego obowiązku przez wnioskodawcę i poprzestanie na samym ogólnym wskazaniu zaistnienia zagrożenia bliżej nieokreśloną szkodą, uniemożliwia Sądowi poczynienie stosownych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Na wnioskodawcy ciąży również obowiązek szczegółowego opisania swojej sytuacji majątkowej, która stanowi podstawę oceny zaistnienia zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku. Tymczasem w złożonym przez siebie wniosku, dołączonym do skargi, skarżąca nie wskazała ani nie udokumentowała w żaden sposób okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jej stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji konieczności wyegzekwowania pobranych środków finansowych.
Dopiero na etapie zażalenia Spółka rozwinęła swoją argumentację. Odnosząc się do swojego stanu majątkowego strona konsekwentnie nie przedłożyła dokumentacji wskazując zaś, że "na obecną chwile trudno jest określić istnienie realnego i bezpośredniego niebezpieczeństwa zaistnienia majątkowej szkody w rozumieniu WSA, bowiem organ nie wydał decyzji merytorycznej (nie zapadła żadna decyzja w związku ze złożonym przez Grupę wnioskiem o przyznanie pomocy). Postępowanie zostało zawieszone po uchyleniu Decyzji organu I instancji i poprzedzającej ją decyzji pierwotnej."
W sytuacji, gdy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w istocie w ogóle nie był uzasadniony, prawidłowo Sąd I instancji uznał, że Spółka nie wykazała zaistnienia przesłanek do udzielenia jej ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodności z prawem dokonanej przez WSA oceny nie zakwestionowano skutecznie w zażaleniu.
W tych okolicznościach, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.