Postanowienie NSA z 27 września 2022 r., I GZ 321/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 618/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 16 listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

sędzia NSA Piotr Piszczek przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 618/21, odmówił W. B. wstrzymania wykonania decyzji Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 16 listopada 2020 r. w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, ze z wyniku przebytej ciężkiej choroby nie był w stanie prowadzić działalności gospodarczej angażując się w jej rozwój jak przedtem. Aktualnie działalność gospodarcza pozostaje zawieszona. Skarżący wskazał, że jego źródłem utrzymania pozostaje renta z tytułu niezdolności do pracy, a konieczność zwrotu kwoty wynikającej z decyzji skutkowałaby wyrządzeniem mu znacznej szkody i spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Jako dowody Skarżący wskazał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 11 października 2012 r., decyzję o przyznaniu renty z 24 marca 2016 r., orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 13 lutego 2018 r. oraz dokumentację medyczną. Dokumenty te zostały dołączone do akt prawa pomocy zarejestrowanego pod sygn. V SPP/Wa 33/21.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji odniósł się do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325; dalej: p.p.s.a.) i wyjaśnił, że Sąd orzekając o wstrzymaniu lub odmowie wstrzymania zaskarżonego aktu ocenia czy w sprawie zaszły przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu umotywowanie rozpatrywanego wniosku nie pozwala na zastosowanie wobec skarżącego wyjątkowej instytucji jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Argumentacja przedstawiona przez skarżącego nie pozwala jednak na ustalenie, czy istnieje ryzyko wyrządzenia mu znacznej szkody wskutek wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący nie przedstawił swojej sytuacji życiowej i finansowej w sposób wiarygodny i rzetelny

Skarżący wniósł zażalenie i zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając powyższemu orzeczeniu naruszenie art. 61 § 4 p.p.s.a. i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie – zmianę treści postanowienia Sądu I instancji poprzez wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji. Do zażalenia załączono plik dokumentów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r. sygn. akt II GZ 139/08).

Użyte w powołanym przepisie klauzule generalne – "znaczna szkoda" oraz "trudne do odwrócenia skutki" - powodują, że stosowanie tej instytucji procesowej wymaga dokonania przez Sąd wartościowania, które w przypadku powołania się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody polega na zestawieniu sytuacji majątkowej strony skarżącej z prognozowanymi skutkami aktu lub czynności, których wstrzymania strona się domaga. Zatem bez odniesienia rozmiarów przewidywanej szkody do konkretnych okoliczności kształtujących sytuację majątkową strony nie sposób ocenić, czy grożąca szkoda ma istotnie kwalifikowany charakter. Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczy wyłącznie przypadków kwalifikowanych, a więc takich sytuacji, gdy w sprawie zaistnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody o znacznym charakterze lub gdy skutki aktu/czynności są trudne do odwrócenia.

W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Uzasadnienie wniosku powinno więc odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji, gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Obowiązkiem sądu jest natomiast wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów i dowodów przedstawionych przez wnioskodawcę.

Odnosząc się zatem do materiału dowodowego przedstawionego przez stronę we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazać należy, że wskazano w niej kwotę zobowiązania w wysokości 47.145,91 zł i powtórzono przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Słusznie zatem Sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności, które mogłyby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody czy spowodowania trudnych do przezwyciężenia skutków.

Przedstawione na etapie zażalenia dokumenty nie mogą stanowić podstawy zmiany zaskarżonego postanowienia, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny na obecnym etapie postępowania bada prawidłowość rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji w relacji do zaistniałego wówczas stanu faktycznego. Zatem dokumenty złożone na obecnym etapie postępowania nie mogą zostać uwzględnione. Na marginesie należy wskazać, ze zgodnie z art. 165 p.p.s.a postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.