Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 2636/20 odmówił W. U. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 października 2020 r., w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nadmienił, że złożył skargę jeden dzień po terminie z uwagi na zły stan zdrowia u siebie oraz u żony nie mógł nadać skargi. W dniu 19 listopada 2020 r., poprosił o to siostrę żony. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący wskazał wprawdzie na objawy chorobowe lecz nie przedstawił żadnych zaświadczeń lekarskich. Sąd wskazał, że skarżący mógł skorzystać z pomocy osoby trzeciej, skoro zwrócił się o pomoc w złożeniu skargi, co jednak nastąpiło po terminie.
Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, zaskarżając je w całości, zarzucając na podstawie art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – dalej "p.p.s.a" zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 87 § 2 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji, przez niewłaściwe zastosowanie zawartej w tym przepisie normy, nakazującej uprawdopodobnienie okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających wniosek, a ponadto, wobec pominięcia obiektywnych okoliczności związanych z pandemią COVID – 19, całkowicie zmieniającą warunki funkcjonowania całego społeczeństwa, w tym sytuację skarżącego w okresie newralgicznym dla otrzymania terminu do złożenia skargi, jak również wobec pominięcia oświadczeń dołączonych do wniosku skarżącego, co najmniej uprawdopodobniających jego treść.
Skarżący na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja przywrócenia terminu zarezerwowana jest dla sytuacji, w których –jak stanowi art. 86 § 1 p.p.s.a. – strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył skargę z przekroczeniem ustawowego terminu do jej wniesienia. Jak powód podał złe samopoczucie, które nie pozwalało na dokonanie czynności procesowej. Wskazał też, że złe samopoczucie wystąpiło u żony skarżącego. Natomiast w ostateczności skarżący poprosił o pomoc członka rodziny. I w tej sytuacji skargę nadano z przekroczeniem terminu.
Należy wskazać, że okres pandemii Covid - 19 charakteryzował się wyjątkowymi obostrzeniami oraz ograniczeniami, wynikającymi z potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa zdrowia publicznego. Słusznie strona skarżąca wskazuje, że w owym okresie w przypadku wystąpienia symptomów chorobowych, zalecano izolację w warunkach domowych oraz obserwację swojego stanu zdrowia, co też (jak wynika ze stanu faktycznego sprawy) beż wątpienia skarżący uczynił.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ze stanowiskiem WSA nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim z uwagi na okres pandemii, który dokonał wielu zmian w codziennym funkcjonowaniu całego społeczeństwa. W przypadku skarżącego złe samopoczucie bez wątpienia utrudniło skarżącemu wniesienie skargi w ustawowym terminie. Skarżący nie mógł też w terminie otwartym do wniesienia skargi skorzystać z pomocy domowników, co zresztą zostało poparte oświadczeniem małżonki skarżącego (k. 66 akt sądowych). W sytuacji złego samopoczucia i podejrzenia choroby, pozostał w domu wraz z żoną, postępują zgodne z ówczesnymi zaleceniami.
Skarżący co prawda miał wiedzę o terminie do wniesienia skargi, który to biegł od dnia odebrania zaskarżonej decyzji. To jednak nie sposób oczekiwać, że skarżący musiał wnieść skargę przez okresem, w którym wystąpiło u skarżącego złe samopoczucie, bo w końcu miał na to 30 dni od momentu odebrania decyzji. Nie sposób oczekiwać, że skarżący mógł skorzystać z pomocy siostry żony we wcześniejszym okresie czasu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że takiej możliwości mogło zresztą u skarżącego nie być. Co istotne, we wniosku o przywrócenie terminu należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a w ocenie tutejszego Sądu skarżący uprawdopodobnił okoliczności, które uzasadniały przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z zaleceniami obowiązującymi w pandemii Covid – 19 skarżący wraz z zoną postał w izolacji domowej i w konsekwencji z pomocą członka rodziny, nadał skargę z przekroczeniem ustawowego terminu o jeden dzień.
Co jednak istotne, skarżący w przedmiotowej sprawie działa sam i nie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast ze stanowiska skarżącego wynika, że dowidział się on o nadaniu skargi z przekroczeniem terminu z odpowiedzi na skargę i wtedy też złożył wniosek o przywrócenie terminu, który to zresztą Sąd pierwszej instancji uznał pod względem formalnym i rozpoznał pod względem merytorycznym. Zaś samo przeoczenie bez wątpienia mogło wynikać z bardzo złego stanu zdrowia, na który zresztą wskazał skarżący. Prowadzenie przez skarżącego gospodarstwa domowego, a zatem brak możliwości w okresie choroby skorzystania z pomocy domowników, uprawdopodobnia brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.