Postanowienie NSA z 16 października 2018 r., I GZ 331/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1340/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji

Sprawa

w sprawie ze skargi R.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu miasta postanawia: oddalić zażalenie

Skład

sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1340/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił R.D. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Miejskiego Centrum Oświaty w Tychach z dnia 7 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu miasta.

W złożonej do Sądu I instancji skardze skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, posiada stałe zobowiązania w stosunku do banków z tytułu kredytów i na chwilę obecną przekraczają one znacznie wartość jego dochodów. Od 2016 r. toczy się postępowanie o podział majątku małżeńskiego oraz o alimenty, których domaga się była małżonka w kwocie 3.000,00 zł miesięcznie. To, w jego ocenie niemożliwym czyni określenie składników majątkowych, które przypadną mu na własność. W ocenie skarżącego określona do zwrotu kwota dotacji (442.108,10 zł), powiększona o odsetki spowoduje utratę płynności finansowej, co negatywnie wpłynie na ocenę zdolności płatniczej i kredytowej, zamykając mu możliwość otrzymania pożyczek oraz kredytów bankowych przeznaczonych na spłatę zobowiązań publicznoprawnych oraz kontynuację prowadzonej działalności. Konieczność zapłaty kwoty może doprowadzić do konieczności ogłoszenia jego upadłości. Na potwierdzenie powołanych okoliczności skarżący powołał się na orzecznictwo sądowe oraz dołączył dokumenty finansowo – księgowe, w tym umowy kredytowe, wyciągi z rachunków bankowych oraz kopię wyroku Sądu Okręgowego w K. z 1 lutego 2016 r. sygn. akt orzekającego rozwód z M.D. i oddalającego żądanie alimentacyjne pozwanej. Dodatkowe dokumenty nadesłane zostały na wezwanie referendarza sądowego, który następnie postanowieniem z 22 maja 2018 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji uznał, że przedstawiona przez skarżącego argumentacja, nie uzasadniła zastosowania wnioskowanej tymczasowej ochrony. Zdaniem Sądu I instancji instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przyjmuje się, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Tym samym, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonaniem aktu. Sąd I instancji wyjaśnił w świetle powyższego, że z dokumentacji dołączonej do skargi, wynika, że skarżący, jeśli rzeczywiście spłaca zadłużenia to z nadesłanych dokumentów wynika, że jego sytuacja majątkowa przedstawia się korzystniej aniżeli wynikałoby to z argumentacji podniesionej we wniosku o wstrzymanie wykonania (zadłużenie spółki M. Sp. z o.o., spłaca ze środków pochodzących od tejże spółki, zaś zobowiązanie kredytowe posiada razem z byłą małżonką, która powinna partycypować w części rat kredytowych). Sąd I instancji wyjaśnił nadto, że zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.

W zażaleniu skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości, wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 7 lipca 2017 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie występują podstawy do wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy wykonanie decyzji prowadzi do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków, polegających na grożącej skarżącemu upadłości oraz w konsekwencji duskontynuacji procesu edukacji uczniów szkoły prowadzonej przez skarżącego, co jest przesłanką zastosowania dyspozycji art. 31 § 3 p.p.s.a..

Do zażalenia nie załączono nowych dokumentów obrazujących pogorszenie kondycji finansowej skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tych przesłanek. Nie wystarczy zatem samo powtórzenie treści przepisu. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 16 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, LEX nr 493849). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14 (publ. CBOSA) NSA stwierdził, że obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 148/09, (publ. CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia przesłanek, które dawałyby podstawę do zastosowania środka ochrony tymczasowej. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że sytuacja majątkowa skarżącego przedstawia się korzystniej aniżeli wynikałoby to z argumentacji podniesionej we wniosku o wstrzymanie wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje nadto, że skarżący składając zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 30 lipca 2018 r. oraz wnioskując o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji z 7 lipca 2017 r. nie powołuje żadnych nowych okoliczności faktycznych i prawnych – w porównaniu do wniosku zawartego w skardze z dnia 6 listopada 2017 r. Postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności nie korzysta przecież z powagi rzeczy osądzonej, w związku z czym może podlegać uchyleniu lub zmianie w przypadku, gdy zmienią się okoliczności sprawy. Na skarżącym spoczywa zatem obowiązek szczególnie wnikliwego przedstawienia kondycji finansowej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. W ocenie NSA, w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że doszło do zmiany okoliczności, które uzasadniałyby zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 30 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/GL 1340/17. Skarżący do zażalenia nie dołączył zaś żadnych załączników uzasadniających jej twierdzenia o zmianie okoliczności sprawy. W takiej sytuacji należy uznać, że nie zostały wskazane okoliczności uzasadniające zmianę ww. postanowienia, zaś zaskarżone obecnie postanowienie WSA jest zgodne z prawem. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia