Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 lipca 2022 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 87/22, odmówił G. Spółki z o.o. w B. (dalej jako: skarżąca, spółka) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 czerwca 2022 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 11 lutego 2022 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Postanowieniem z 9 czerwca 2022 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów.
Odpis ww. postanowienia wraz z pouczeniem o prawie i terminie wniesienia sprzeciwu został doręczony skarżącej 24 czerwca 2022 r. Pismem z 6 lipca 2022 r. nadanym w urzędzie pocztowym 7 lipca 2022 r. skarżąca wniosła sprzeciw wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. W uzasadnieniu wniosku argumentowała, że termin ten przypadł na okres choroby prezesa zarządu, przy czym ze względu na falę upałów i przebyty niedawno udar w ostatnich dniach musiał ograniczyć jakąkolwiek aktywność. Do przedmiotowego wniosku dołączona została kopia zwolnienia lekarskiego prezesa zarządu – P. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a.
Spółka w zażaleniu wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez jego uchylenie i orzeczenie o przywróceniu terminu oraz o dalsze procedowanie w spawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zauważyć należy, że postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu prawa pomocy toczyło się na wniosek skarżącego, wniesiony w następstwie wezwania go do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 10609 zł, od którego również wniesiono zażalenie.
Sąd I instancji w pierwszej kolejności rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 9 czerwca 2022 r. wniosku nie uwzględnił. Skarżąca natomiast uchybiła 7-dniowemu terminowi do wniesienia sprzeciwu od tego postanowienia.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o którym mowa w art. 86 § 1 cytowanej ustawy, należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności skarżący nie miał możliwości dochowania terminu.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała obiektywnie niezależnych przyczyn, które uniemożliwiły jej wniesienie sprzeciwu z zachowaniem wyznaczonego terminu.
Skarżąca, wnosząc o przywrócenie terminu, powołała się na chorobę prezesa zarządu. Na tę okoliczność przedstawiono zwolnienie lekarskie.
W orzecznictwie podkreśla się, że samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminowi, gdyż niekoniecznie wyklucza możliwość dokonania czynności procesowej przez stronę bądź zlecenie tego innej osobie, zwłaszcza gdy z treści zwolnienia lekarskiego wynika możliwość chodzenia (por. postanowienie NSA z 26 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 428/08, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W załączonym do wniosku o przywrócenie terminu zwolnieniu lekarskim w rubryce 17 zaznaczono, że chory może chodzić.
W orzecznictwie podkreśla się, że w przypadku podmiotów instytucjonalnych o braku winy w uchybieniu terminu nie mogą stanowić niewłaściwy sposób organizacji pracy jednostki, panujące wewnątrz zasady obsługi danej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników (por. wyrok NSA z 20 września 2001 r., sygn. akt IV SA 1340/99, LEX nr 54141; wyrok NSA z 17 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1464/09, LEX nr 746563). Niewątpliwie taki sposób organizacji pracy w skarżącej spółce, który uniemożliwił wniesienie sprzeciwu w ustawowym terminie w związku z chorobą prezesa zarządu, może zostać uznany za okoliczność świadczącą o zawinieniu w uchybieniu terminu.
Rację ma też, Sąd I instancji zwracając uwagę na art. 12b § 1 p.p.s.a., który mówi, że określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a. W dobie powszechnego dostępu do Internetu i komunikacji elektronicznej, spółka miała możliwość złożenia pisma do Sądu drogą elektroniczną. Prezes spółki jak podkreślił WSA nie raz korzystał z tej metody przesyłania pism do sądu.
W związku z powyższym należało uznać, że skarżąca nie wykazała, by uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.