Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił Z. W. przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie tegoż Sądu z dnia 1 czerwca 2018 r. w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej. Odpis postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 czerwca 2018 r. (dowód: k. 111 akt sądowych).
W dniu 25 czerwca 2018 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności (koperta k. 124 akt sądowych), pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie mógł dokonać czynności w terminie, bowiem w okresie od 7 czerwca do 18 czerwca 2018 r. przebywał na urlopie w kraju i za granicą, zaś termin na złożenie zażalenia upływał z dniem 15 czerwca 2018 r. Korespondencję z postanowieniem o odrzuceniu skargi kasacyjnej odebrał członek rodziny nie zainteresowany sprawą. Pełnomocnik uzasadnił, że zapoznał się z treścią postanowienia z dnia 1 czerwca 2018 r. w dniu 19 czerwca 2018 r., co wskazuje, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika. Dodał, że bezpośredni kontakt z mocodawcą, który jest osobą starszą, inwalidą II grupy, a w dodatku wspólnie z żoną opiekuje się swoją 93 letnią matką poza miejscem zamieszkania, nastąpił w dniu 21 czerwca 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu postanowienia powołując treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), oraz art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a. wskazał, że pełnomocnik skarżącego nie wykazał obiektywnie niezależnych przyczyn, które uniemożliwiły mu wniesienie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej w ustawowym terminie. Zdaniem Sądu urlop nie miał charakteru zdarzenia nagłego, lecz przewidzianego i zaplanowanego.
Sąd I instancji podkreślił, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek takiego zorganizowania prowadzonej działalności zawodowej, aby jego niedyspozycja, spowodowana czy to urlopem, czy nawet zdarzeniami losowymi, nie tamował terminowego wykonywania czynności związanych z tokiem prowadzonego z jego udziałem postępowania.
Powyższe postanowienie zaskarżył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia zażalenia.
Postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1) art. 86 § 1 p.p.s.a. przez niewłaściwe jego zastosowanie, co miało istotny wpływ na odmowę skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia zażalenia;
- 2) art. 86 § 2 p.p.s.a. poprzez pozbawienie strony prawa do działania przed Sądem w sprawie skargi kasacyjnej;
- 3) art. 87 § 2 p.p.s.a. przez nieuznanie za uprawdopodobnione okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
W uzasadnieniu pełnomocnik strony wyjaśnił, że nie mógł dokonać w terminie czynności w postępowaniu sądowym, ponieważ od dnia 7 czerwca 2018 r. do dnia 18 czerwca 2018 r. przebywał na urlopie w Zakopanem i na terenie Słowacji. Odnosząc się do braku winy podniósł, że wszystkim, którzy wykonują pracę zawodową przysługuje prawo gwarantowanego urlopu. Urlop zaplanował wcześniej i nie "tamował" terminowego wykonywania czynności, a przed dniem wyjazdu na urlop nie zaistniały żadne okoliczności, które można byłoby przewidzieć i które wskazywałyby, chociaż w minimalnym stopni, na jakiekolwiek zagrożenie terminom.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowił podstawę orzekania przez Sąd I instancji, który – nie stwierdziwszy braku winy pełnomocnika skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi – odmówił stronie przywrócenia terminu do dokonania tej czynności.
Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. (por: postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, dostępne na: [email protected]).
W orzecznictwie podnosi się, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Tym bardziej, że skutki prawne działań i zaniechań pełnomocnika obciążają reprezentowaną przez niego stronę postępowania. Zaniedbania osób, którymi wielokrotnie posługuje się pełnomocnik, nie mogą być zaś uznane za brak winy w uchybieniu terminowi, bowiem to pełnomocnik ponosi wówczas ryzyko działań takich osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt I GZ 479/14, dostępne na: [email protected]).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie uznał Sąd I instancji, że wskazana we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia okoliczność przebywania profesjonalnego pełnomocnika na urlopie w czasie gdy upływał termin na dokonanie tej czynności nie mieści się w pojęciu "braku winy" w rozumieniu art. 87 p.p.s.a. Zgodzić należy się także z twierdzeniem Sądu I instancji, że wyjazd na urlop nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, której profesjonalny pełnomocnik skarżącej nie był w stanie przezwyciężyć albo w sposób skuteczny zapobiec. Na pełnomocniku ciążył obowiązek podjęcia niezbędnych kroków celem należytego zabezpieczenia interesów kancelarii (por: postanowienie NSA z dnia 18 października 2018 r., dostępne na: [email protected]).
W tym kontekście wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny należycie zakwalifikował okoliczności wskazane przez pełnomocnika we wniosku o przywrócenie terminu w kategorii braku dbałości w wystarczający sposób o sprawy swojego mocodawcy. Samo przebywanie na urlopie wypoczynkowym nie usprawiedliwia uchybienia terminu do złożenia zażalenia w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej. Słusznie zatem stwierdził Sąd I instancji, że przebywanie na zaplanowanym urlopie nie zwalniało pełnomocnika strony z obowiązku dołożenia szczególnej staranności i zorganizowania pracy tak aby jego nieobecność nie naraziła zastępowanej przez niego strony na poniesienie szkody. Tym bardziej, że miał on przecież świadomość wszczęcia procedury sądowej.
W związku z tym planując urlop powinien był zabezpieczyć się na wypadek otrzymania pod swoją nieobecność korespondencji, na którą trzeba będzie odpowiedzieć w zakreślonym terminie, w odpowiedni sposób, pod rygorem ujemnych skutków procesowych.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.