Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 11 marca 2026 r., sygn. akt V SA/Wa 2614/25 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie z wniosku zawartego w skardze A. S. (dalej: skarżący) na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 27 czerwca 2025 r., nr 180000.71.3115.2025-RED-119-MZA w przedmiocie oddalenia zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie jest aktem odmownym, które nie nakłada na stronę zobowiązaną żadnych nowych obowiązków, nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw i obowiązków skarżącego. W związku z powyższym nie można orzec o wstrzymaniu jego wykonania.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uwzględnienie zażalenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- a) art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 194 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, mimo istotnego naruszenia przez organ II instancji art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.) poprzez niepełne rozpatrzenie materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącego i przyjęcie, że brak jest podstaw do zastosowania ochrony tymczasowej;
- b) art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, mimo istotnego naruszenia przez organ II instancji art. 7 w zw. z art. 7b w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na błędach w ustaleniach faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a to niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym ustalenie, iż sytuacji skarżącego nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
- c) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący nie wykazał niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy okoliczności te zostały szczegółowo przedstawione w skardze z dnia [...] sierpnia 2025 r., zawierającej w sobie wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Przedmiotem wniosku o wstrzymanie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wykonania wymagają. Nie można natomiast mówić o wykonaniu decyzji (postanowienia), jeżeli nie ma ona przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu).
Instytucja unormowana w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczy zatem tylko takich sytuacji, gdy akt organu administracyjnego nakłada na stronę określone obowiązki i kiedy wykonanie rozstrzygnięcia organu może spowodować wystąpienie po stronie skarżącego znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 714/08). Do wykonania nie kwalifikują się natomiast te akty prawne, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nich określonych nie wymagają czynności ze strony ich adresatów.
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie ZUS utrzymujące w mocy postanowienie z 19 maja 2025 r., w którym to oddalono złożone zarzuty. Jest to postanowienie, które nie ma cech wykonalności, gdyż nie nakazuje stronie wykonania obowiązku. Stanowi ono rozstrzygnięcie proceduralne i jako takie nie wywiera skutku w sferze wykonalności decyzji. Odnosząc się zatem do wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, stwierdzić należy, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania postanowienia oddalającego wniesione zarzuty egzekucyjne. Zaskarżone postanowienie nie powoduje powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, jak również nie nakłada na stronę skarżącą nowych praw lub obowiązków, które podlegałyby wykonaniu. Uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia o oddaleniu wniesionych zarzutów egzekucyjnych sprowadzałoby się bowiem do zawieszenia aktu nie wywołującego skutków materialnoprawnych.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.