Postanowienie NSA z 24 października 2018 r., I GZ 348/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia (...) "S." Sp.z o.o. z siedzibą w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Lu 1217/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi (...) "S." Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia (...) sierpnia 2016 r., nr (...) w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

sędzia NSA Piotr Pietrasz przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 23 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 1217/16 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi (...) "S." Sp.z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B.z dnia (...) sierpnia 2016 r., nr (...) w przedmiocie długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług.

(...) "S." Sp.z o.o. z siedzibą w O. w skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B.z dnia (...) sierpnia 2016 r. (...) zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania tejże decyzji.

Rozpoznając powyższy wniosek Sąd podkreślił, że strona nie uzasadniła wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Powołała się wyłącznie na treść art. 244 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (dalej – WKC). W opinii Sądu nie oznacza to, że wniosek strony został umotywowany, gdyż skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek argumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w szczególności nie wskazała, na czym polegałaby ewentualna znaczna szkoda lub nieodwracalne skutki.

Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, poprzez brak kompleksowej i całościowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a w konsekwencji naruszenia dyspozycji art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez odmowę wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na wniosek skarżącego, gdyż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że dla spełnienia przesłanek powołanego przepisu wystarczające jest prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem odwołującego się, utrata płynności finansowej spółki, jest wystarczającą przesłanką do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż w swej istocie skutkowałoby niemożnością prowadzenia dalszej działalności gospodarczej, co w efekcie finalnie groziłoby nawet jej upadłością.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być ona stosowana ściśle, stosownie do spełnienia określonych przesłanek. Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w tym przepisie przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność wskazania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie. Obowiązkiem sądu nie jest natomiast domyślanie się intencji strony, ani orzekanie o wstrzymaniu wykonania decyzji na podstawie całokształtu akt sprawy. To w interesie wnioskującego leży odpowiednie uzasadnienie składanego wniosku. Tymczasem strona skarżąca nie wskazała w istocie jakichkolwiek powodów przemawiających za udzieleniem jej ochrony tymczasowej – jej wniosek nie zawiera bowiem nawet szczątkowego uzasadnienia, gdyż za takie nie można uznać powołania się przez skarżącego na art. 244 WKC. Rolą sądu nie jest zastępowanie strony w zakresie formułowania pism procesowych – nie może on bowiem oprzeć orzeczenia na swoich domysłach czy interpretacjach. Zasadnie zatem sąd odmówił uwzględnienia wniosku.

Przechodząc do argumentacji przedstawionej w zażaleniu należy stwierdzić, że nałożony na skarżącego obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne. Z tego powodu sama konieczność zapłaty kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji, jako odwracalna nie powoduje sytuacji określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. jako samoistna przesłanka zastosowania uregulowanej tam instytucji prawnej. Wskazanie na konieczność zapłaty kwoty wynikającej z długu celnego oraz kwoty wynikającej z w/w długu celnego, w kwocie 6704 zł samo w sobie nie powoduje także powstania znacznej szkody.

Należy podkreślić, że w pewnych sytuacjach sama zapłata określonej kwoty może być zdarzeniem tego rodzaju, które spełnia przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Innymi słowy, zapłata sumy pieniężnej, choć sama jest odwracalna, może powodować trudne do odwrócenia skutki czy znaczną szkodę innego rodzaju. Niezbędne jest jednak wskazanie przez wnioskodawcę, na czym dokładnie ziszczenie się tych przesłanek ma polegać. Nie może on upatrywać ich w samej konieczności zapłaty kwoty wynikającej z długu celnego oraz kwoty wynikającej z w/w długu celnego (która jest odwracalna), lecz logiczne jest, że należałoby brak tych środków powiązać z okolicznościami, które stanowić będą trudne do odwrócenia skutki czy znaczną szkodę w przypadku realizacji zaskarżonej decyzji. Sam brak środków finansowych w odpowiedniej wysokości, utrata płynności finansowej, czy też groźba potencjalnej upadłości, nie jest więc sama w sobie przesłanką udzielenia ochrony tymczasowej. Jak wskazano wyżej, wykonanie decyzji może zostać wstrzymane, jeśli w wyniku jej wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy wykonaniem decyzji a zaistnieniem wskazanych konsekwencji. Sam brak środków finansowych może być zaś tylko elementem takiej sytuacji, która w powiązaniu z innymi okolicznościami wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Ponadto podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie ma na celu ochrony majątku podmiotów wnoszących o wstrzymanie. Ma zaś za zadanie uchronienie strony przed niekorzystnymi skutkami, o których wyraźnie mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., w sytuacji, w której wystąpiłyby u niej negatywne konsekwencje w związku z wykonaniem decyzji, a następnie uchyleniem decyzji przez sąd (zob. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt II OZ 423/15). Wobec tego sąd prawidłowo nie uwzględnił twierdzenia skarżącego, że wykonanie zaskarżonej decyzji przez zapłatę przez spółkę kwoty wynikającej z długu celnego - 2366 zł i podatku od towarów i usług - 4338 zł może przynieść mu niepowetowaną stratę finansową.

Zasadnie wskazał sąd I instancji, że skoro postępowanie w tym zakresie toczy się na wniosek skarżącego, to na nim spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak, aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Ponadto, do wniosku powinny zostać dołączone dokumenty popierające twierdzenie o spełnieniu przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (zob. postanowienia NSA z dnia: 2 lutego 2016 r., sygn. akt II GZ 12/16, 9 lutego 2016 r., sygn. akt II GZ 35/16, 6 marca 2013 r., sygn. akt II GZ 87/13, 11 lipca 2013 r., sygn. akt I GSK 763/13:, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia