Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 3 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1432/20 rozpoznając skargę J.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę sądowi właściwemu – Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że pismem z [...] października 2020 r. J. K. wniósł skargę do WSA w Gliwicach na decyzję ZUS z [...] września 2020 r., na mocy której utrzymano w mocy decyzję z [...] czerwca 2020 r., odmawiającą zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.
Sąd wskazał, że z art. 13 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: p.p.s.a.) wynika m.in. funkcja wojewódzkiego sądu administracyjnego do rozpoznawania w pierwszej instancji spraw sądowoadministracyjnych w granicach swojej właściwości miejscowej. W związku z powyższym Sąd, do którego wpłynęła skarga, jest zobowiązany z urzędu do zbadania swej właściwości w sprawie. Jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, na podstawie art. 59 § 1 p.p.s.a., sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie w tym przedmiocie może zapaść na posiedzeniu niejawnym.
WSA zaznaczył, że w niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. [...] września 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] czerwca 2020 r. o odmowie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Ponadto wyjaśnił, że oddział ZUS-u nie posiada osobowości prawnej i nie można mu przypisać statusu strony postępowania. Zgodnie natomiast z treścią art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm. - dalej: u.s.u.s.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. Siedzibą Zakładu jest miasto stołeczne Warszawa. Wobec tego Zakład Ubezpieczeń Społecznych został oznaczony przez Sąd jako organ, którego decyzja stanowi przedmiot skargi.
Ponadto WSA podkreślił, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2017 r., poz. 367). Na mocy tego przepisu rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostało przekazane wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę, jednak odnosi się ono wyłącznie do zamkniętego katalogu spraw, których przedmiotem jest umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s.
Dalej WSA wskazał, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydana w oparciu o ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 - dalej: ustawa COVID-19). Wobec tego, w ocenie Sądu, skoro przedmiot sprawy nie dotyczy umorzenia, odroczenia terminu płatności ani rozłożenia na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s., a Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma swoją siedzibę w Warszawie, to sprawę należało przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
J. K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania w tym przypadku była decyzja ZUS wydana na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 31zq ust. 8 tej ustawy oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - dalej: k.p.a.) i dotyczyła ona odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Utrzymała ona w mocy decyzję ZUS wydaną na podstawie art. 31 zq ust. 7 oraz art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19.
W sprawie istota problemu sprowadza się zatem do ustalenia właściwości sądu, który miałby rozpatrywać skargę na ww. decyzję.
Przypomnienia wymaga, że właściwość miejscową i rzeczową wojewódzkich sądów administracyjnych określono w art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. Z tych przepisów wynika, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. Do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto stosownie do treści przepisu art. 13 § 3 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sąduadministracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości. Zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw, rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostało przekazane wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę, jednak odnosi się ono wyłącznie do zamkniętego katalogu spraw, których przedmiotem jest umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s.
W omawianej sprawie skarga nie dotyczy decyzji z tego zakresu, więc przepis ten nie ma zastosowania. Skoro zatem przedmiot sprawy nie dotyczy umorzenia, odroczenia terminu płatności ani rozłożenia na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s., a ZUS ma swoją siedzibę w Warszawie, to słusznie WSA w Gliwicach przekazał sprawę do rozpatrzenia WSA w Warszawie zgodnie z art. 59 § 1 p.p.s.a..
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.