Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 14 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1171/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu pozostawił bez rozpoznania wniosek "E." Spółki z o.o. w M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.
Z akt sprawy wynikało, że prawomocnym postanowieniem z dnia 19 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie spółki na to postanowienie.
W związku z uprawomocnieniem się postanowienia z dnia 19 października 2015 r. zarządzeniem z dnia 15 lutego 2016 r. Sąd nakazał ponowne doręczenie skarżącej odpisu zarządzenia z dnia 10 czerwca 2015 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Natomiast pismem z dnia 16 lutego 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podpisanie złożonego formularza sądowego przez organ uprawniony do reprezentacji spółki lub złożenie prawidłowo podpisanego formularza przez tenże organ, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik spółki wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioski o przyznanie prawa pomocy mogą być podpisywane również przez pełnomocnika.
W związku z niewykonaniem wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, zaskarżonym zarządzeniem Sąd I instancji pozostawił ten wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżąca, reprezentowana przez adwokata, domagała się jego zmiany poprzez rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy i przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzuciła obrazę przepisów postępowania, tj. art. 252 § 2 p.p.s.a poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zawiera błędów formalnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn, niż w nim podniesione.
Zgodnie z art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowych formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
Wydając zaskarżone zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd przyjął, że skarżąca taki wniosek złożyła.
Tymczasem z akt sądowych sprawy można ustalić następujące fakty. Po uprawomocnieniu się postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 października 2015 r. (a nie z dnia 21 września 2015 r., jak podał Sąd I instancji w zaskarżonym zarządzeniu) o odmowie przyznawania skarżącej prawa pomocy, w dniu 15 lutego 2016 r. Sąd I instancji wydał zarządzenie o ponownym doręczeniu pełnomocnikowi skarżącej odpisu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 10 czerwca 2015 r. zawierającego wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (k. 84 akt sądowych). Kolejnym dokumentem w aktach jest pismo z dnia 16 lutego 2016 r., z którego wynika, że "w wykonaniu zarządzenia z dnia 15 lutego 2016 r. sekretariat Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...) wzywa pełnomocnika strony skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podpisanie złożonego formularza sądowego przez organ uprawniony do reprezentacji spółki lub złożenie prawidłowo podpisanego formularza przez tenże organ spółki – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania." (k. 85 akt sądowych). W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru tegoż wezwania, odebrane przez pełnomocnika spółki (k. 86 akt sądowych).
W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącego złożył pismo (wraz z pismem przewodnim), w którym wyjaśnił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioski o przyznanie prawa pomocy mogą być podpisywane również przez pełnomocnika (k. 87 I 88 akt sądowych).
Następnie Sąd I instancji zarządzeniem z dnia 11 marca 2016 r. skierował sprawę na posiedzenie niejawne (k. 90 akt sądowych), a zarządzeniem z dnia 14 marca 2016 r. pozostawił wniosek o przyznanie pomocy bez rozpoznania (k. 95 akt sądowych).
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w aktach sprawy brak jest pisma wykonującego zarządzenie Sądu z dnia 15 lutego 2016 r. o doręczeniu skarżącej zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 10 czerwca 2015 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi, jak również brak zwrotnego potwierdzenia odbioru, świadczącego o doręczeniu skarżącej takiego wezwania. W aktach sądowych znajduje się jedynie zwrotne potwierdzenie odbioru doręczenia pisma z dnia 16 lutego 2016 r. wzywającego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wymaga podkreślenia, że w aktach brak jest kolejnego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, złożonego po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu I instancji o odmowie przyznania prawa pomocy, zatem Sąd bezpodstawnie wezwał stronę do uzupełnienia jego braków. Dodać należy, że w aktach brak jest również zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie którego wystosowano do skarżącego pismo z dnia 16 lutego 2016 r.
W związku z powyższym wydanie zaskarżonego zarządzenia o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy było nieprawidłowe. Sąd I instancji winien był w pierwszej kolejności zbadać, czy skarżącej zostało prawidłowo doręczone zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu do skargi, ponieważ doręczenie tego wezwania dawało jej podstawę do złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem Sąd I instancji orzekł w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy, który – zdaniem Sądu – złożono po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 19 października 2015 r. i wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi, a którego w aktach sprawy brak.
Ponieważ Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił stan sprawy na podstawie dokumentów, których w aktach nie było, zaskarżone zarządzenie – jako wadliwe – należało uchylić, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 i art. 198 p.p.s.a.