Uzasadnienie
Postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1390/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi P. M. sp. j. J. P. i J. P. z siedzibą w M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z dołączonego do wniosku wydruku Informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców dotyczący skarżącej spółki wynika, że skarżącą spółkę reprezentują członkowie zarządu (każdy samodzielnie). W skład zarządu wchodzą dwie osoby J. P. i J. P.. We wniosku wskazano, że jeden ze wspólników, będący członkiem zarządu, z uwagi na przewlekłą chorobę nie mógł dokonać określonej czynności procesowej w imieniu i interesie skarżącej. Skarżąca nie wykazała natomiast okoliczności, które uprawdopodobniają, że drugi wspólnik – w sytuacji choroby drugiego członka zarządu – nie mógł wnieść skargi w ustawowym terminie z przyczyn od siebie niezależnych, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a jednocześnie nie istniała również po jego stronie możliwość, aby posłużył się on pomocą osób trzecich.
Następnie skarżąca złożyła zażalenie, w którym ponownie wskazała na okoliczność ciężkiej choroby jednego z członków zarządu skarżącej. Podkreśliła, że drugi członek zarządu upoważniony do reprezentacji spółki zajmował się opieką nad wymienionym chorym. Podkreśliła, że od dłuższego czasu małżonka nie prowadziła spraw spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a." sąd przywraca uchybiony termin, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu należy do strony (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku reprezentowania skarżącej spółki przez dwóch członków zarządu, choroba jednego z nich (nawet jeśli zostanie poświadczona zwolnieniem lekarskim z zaleceniem leżenia w trakcie choroby) może skutkować przywróceniem terminu do dokonania czynności procesowej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu wskazując, że skarżąca spółka zgodnie z dołączonym do wniosku wydrukiem Informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców dotyczący skarżącej spółki wynika, że reprezentują ją członkowie zarządu. W skład zarządu wchodzą dwie osoby J. P. i J. P. Każdy członków zarządu uprawniony jest do samodzielnego reprezentowania skarżącej spółki.
Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258). Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne.
Naczelny Sąd Administracyjny, nie kwestionując sytuacji jednego z członków zarządu związanej ze stanem zdrowia i wiekiem, uznał jednak, że w tej sprawie powołane okoliczności nie mogły stanowić podstawy do skutecznego domagania się przywrócenia terminu. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że we wniosku nie uprawdopodobniono barku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu tj.: ciężka przewlekła choroba jednego z członków zarządu spółki, odnoszą się tylko do jednej z dwóch osób uprawnionych do reprezentowania. Okoliczności te nie odnoszą się natomiast do przyczyn uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu przez drugiego członka zarządu upoważnionego do samodzielnego reprezentowania interesów skarżącej spółki. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie negując konieczności opieki nad mężem, wskazane we wniosku i zażaleniu okoliczności nie uzasadniały przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej.
Stan chorobowy członka rodziny może być podstawą przywrócenia terminu, ale tylko wówczas, gdy jest to choroba całkowicie, obiektywnie uniemożliwiająca stronie podejmowanie zwykłych czynności życiowych. Członek zarządu nie wykazał, że sytuacja życiowa uniemożliwiła mu całkowicie podjęcie czynności związanych z terminowym złożeniem skargi. Podkreślić w tym miejscu należy, że w okresie choroby męża (członka zarządu) J. P. będąca osoba upoważnioną do działania w imieniu spółki, musiała niewątpliwie samodzielnie rozwiązywać problemy życia codziennego. Z doświadczenia życiowego wynika, że w czasie sprawowania opieki nad chorą osobą konieczne jest bieżące zapewnienie podstawowych potrzeb tj. zakup leków, środków czystości, żywności. Wskazywane w pismach i zażaleniu okoliczności nie mogły usprawiedliwić opóźnienia, którego skarżąca mogła uniknąć, gdyby dołożyła większej staranności przy organizowaniu czynności związanych z postępowaniem sądowym.
Jednak skarżąca nie podjęła żadnych starań w celu uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na istnienie przeszkód w złożeniu skargi do sądu przez drugiego członka zarządu – J. P. Nie jest bowiem możliwe pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu bez wskazania okoliczności, które uniemożliwiły dokonanie czynności procesowej przez każdego z dwóch członków zarządu reprezentujących skarżącą samodzielnie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia