Postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., I GZ 4/07

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 stycznia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Przedsiębiorstwa Spedycji Międzynarodowej [...] Warszawa S.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Go 1842/05 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Spedycji Międzynarodowej [...] Warszawa S.A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] maja 2005 r., Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Skład

sędzia NSA Urszula Raczkiewicz przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Go 1842/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez Przedsiębiorstwo Spedycji Międzynarodowej [...] Warszawa S.A. decyzji Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] maja 2005 r., nr [...], w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do wartości celnej towaru z tytułu kraju pochodzenia towaru.

Stan sprawy w omawianym zakresie przedstawiał się następująco. Spółka w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim zgłosiła wniosek o wstrzymanie wykonania wymienionej decyzji. W uzasadnieniu wskazała na fakt, że importer, z którym jako przedstawiciel pośredni ponosi solidarną odpowiedzialność, zaprzestał płacenia należności a także zerwał kontakt ze spółką PSM [...]. Podniosła również, że w podobnych sprawach toczy się kilkadziesiąt postępowań, w związku z czym egzekucja wielomilionowych należności spowoduje dla spółki znaczne szkody i trudne do odwrócenia skutki finansowe, w tym jej likwidację oraz zwolnienie około 500 pracowników.

Rozpatrując wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Sąd stwierdził, że nie może ocenić powołanych we wniosku okoliczności, ponieważ strona nie przedstawiła żadnych dokumentów ani konkretnych faktów uprawdopodobniających niebezpieczeństwa związane z wykonaniem decyzji. Nie wykazała też, by egzekucja kwoty będącej przedmiotem wniosku przesądziła o bycie firmy na rynku i losie 500 pracowników. Sąd wskazał, że okoliczność, iż toczy się kilkadziesiąt postępowań również nie pozwala Sądowi na ocenę czy istotnie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż wnioskodawca nie przedłożył żadnych danych (bilansu, zestawienia należności itp.), na podstawie których możliwe byłoby określenie skutków wykonania decyzji organów celnych w stosunku do obrotów lub stanu finansowego firmy.

W zażaleniu Przedsiębiorstwo Spedycji Międzynarodowej [...] Warszawa S.A. wniosła o "zmianę" postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 stycznia 2006 r. i wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia 13 maja 2005 r.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że mimo iż wartość przedmiotu sporu wynosi w sprawie 26.113,20 zł, to w innych sprawach, o wskazanych sygnaturach, toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, w których występuje niemal identyczny stan faktyczny i prawny, łączna wartość przedmiotu sporu wynosi 675.518,20 zł z odsetkami. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim składane są kolejne skargi na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie, w których wartość przedmiotu sporu wynosi ponad 2,5 mln zł. Strona podniosła, że natychmiastowa zapłata tak dużych kwot w obecnej sytuacji finansowej pozbawi Spółkę płynności finansowej i uniemożliwi prowadzenie dalszej działalności, a w konsekwencji spowoduje powstanie zatorów płatniczych i zaprzestanie świadczenia usług celno − spedycyjnych, będących podstawowym źródłem dochodu. Sytuacja taka doprowadzi Spółkę do upadłości i likwidacji oraz do zwolnienia ponad 500 pracowników. Zdaniem strony, powyższą bardzo trudną sytuację finansową potwierdzają załączone do zażalenia dokumenty, z których wynika, że w roku 2004 strata netto Spółki wyniosła 8.340.421,00 zł, natomiast na dzień 30 listopada 2005 r. - 14.616.194,58 zł. Do zażalenia Spółka załączyła bilans na dzień 30 listopada 2005 r., rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2005 r. do 30 listopada 2005 r. oraz dotyczący tego samego okresu rachunek przepływów pieniężnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jednakże – stosownie do treści art. 61 § 3 - sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Treść powołanego wyżej przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. wskazuje, że sprawa o udzielenie ochrony tymczasowej przez sąd, odmiennie niż przez organ administracji (art. 61 § 2 p.p.s.a.) wszczynana jest jedynie na wniosek strony i tylko w tym zakresie mamy do czynienia z zasadą skargowości. Gdy chodzi o rozpoznanie wniosku, to zasada skargowości ustępuje zasadzie oficjalności, bowiem możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie jest uzależniona wyłącznie od akcji strony polegającej na wykazaniu, że wykonanie decyzji przed rozpoznaniem skargi przez sąd groziłoby niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, lecz zależy od stwierdzenia takich okoliczności przez sąd.

Oznacza to, że nie tylko strona winna dążyć do wykazania, że omawiane niebezpieczeństwa mogą jej zagrażać, choć oczywiście głównie ona - jako podmiot zainteresowany i najlepiej zorientowany w czyhających zagrożeniach - ale jest tu miejsce również dla działania sądu, który powinien wziąć pod rozwagę także okoliczności przez stronę niepowołane lub niedostatecznie udokumentowane. Oznacza to, że w sprawach z wniosku strony o wstrzymanie wykonania decyzji sąd winien brać pod uwagę z urzędu wszelkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla wstrzymania lub odmowy wstrzymania wykonania aktu (vide: postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05).

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że okoliczność, iż spółka wniosła liczne skargi na decyzje dotyczące należności celnych i podatkowych była znana Sądowi z urzędu i kwestia skutków wykonania decyzji w rozpoznawanej sprawie winna być rozważona przez Sąd przy uwzględnieniu tej okoliczności, czego jednak Sąd nie uczynił i okoliczności tej nie rozważył. Mnogość, wynikających z zaskarżonych do sądu decyzji, zobowiązań pieniężnych i łączna ich kwota, jak podaje skarżąca kwota znaczna, w określonej sytuacji ekonomicznej podmiotu gospodarczego spowodować może, iż należność objęta decyzją w rozpoznawanej sprawie, przy uwzględnieniu pozostałych zobowiązań jest w stanie zagrozić bytowi podmiotu gospodarczego. Oczywiście, wykonanie decyzji dotyczących należności pieniężnej nie zawsze skutkuje niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, jednak znane są liczne sytuacje, w których ewentualny zwrot wyegzekwowanych kwot po korzystnym dla strony rozstrzygnięciu sądowym jest o tyle spóźniony, że nastąpiły już owe "nieodwracalne skutki", czy to w postaci znacznego ograniczenia działalności gospodarczej, której rozmiaru przywrócić się już nie da czy nawet stanu upadłości. Z tego też względu powyższe okoliczności winny być rozważone przez Sąd przy uwzględnieniu sytuacji finansowej wnioskodawcy. Co do tej ostatniej okoliczności to skarżąca wraz z zażaleniem przedstawiła dokumentację księgową obrazującą jej sytuację finansową, którą Sąd oceni przy ponownym rozpatrzeniu wniosku.

Uznając, że zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie błędnej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, należało na mocy art. art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji postanowienia.