Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 5 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Go 22/19 na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) odmówił M. A. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika przewidywanych zobowiązań podatkowych z tytułu podatku akcyzowego i opłaty paliwowej za poszczególne miesiące od stycznia do sierpnia 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 21 maja 2019 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do wykonania, w terminie 7 dni, prawomocnego zarządzenia z 7 stycznia 2019 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego 10 czerwca 2019 r. Wpis od skargi został uiszczony przez skarżącego 28 czerwca 2019 r. Postanowieniem z 16 lipca 2019 r. Sąd odrzucił skargę oraz zwrócił skarżącemu uiszczony po terminie wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. Na skutek wniesionego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 września 2019 r. sygn. akt I GZ 302/19 oddalił ww. zażalenie. Niniejsze orzeczenie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 10 października 2019 r.
Pismem z 17 października 2019 r. pełnomocnik skarżącego wniósł wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uchybienie terminu do zapłaty wpisu sądowego od skargi nastąpiło bez winy skarżącego ze względu na brak środków pieniężnych, którymi skarżący mógł dysponować. Ze względu na zajęcie rachunków bankowych przez skarbowe organy egzekucyjne, wystąpiła czasowa przeszkoda w uiszczeniu wpisu. Niemniej po jej usunięciu skarżący uiścił wpis sądowy 28 czerwca 2019 r. Jednocześnie wniósł o zaliczenie kwoty 500 zł wpłaconej przez skarżącego na poczet wpisu sądowego od skargi.
Sąd I instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Okoliczność zabezpieczenia środków na rachunku bankowym skarżącego nie oznacza bowiem, by skarżący został całkowicie pozbawiony możności rozporządzania zgromadzonymi na nich środkami, na co szczegółowo wskazano w uzasadnieniu postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, a tym samym nie uprawdopodabnia przesłanki braku winy wynikającej z art. 87 § 2 p.p.s.a. Tej przesłanki nie uprawdopodabnia także powoływana przez skarżącego okoliczność złożenia w dniu w dniu 19 lipca 2019 r. skarg na czynności zabezpieczające dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P., a to z tego względu, że skargi te zostały wniesione już po uiszczeniu wpisu w niniejszej sprawie. W ocenie WSA uprawnia to również wniosek, że zajęcia zabezpieczające wierzytelności nie mogły być w rzeczywistości przeszkodą do terminowego uiszczenia wpisu sądowego. WSA zauważył, że zarządzenia zabezpieczenia zostały wydane w grudniu 2018 r. Z kolei wezwanie do wykonanie prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia zostano doręczone pełnomocnikowi strony 10 czerwca 2019 r. Był to – zdaniem Sądu - wystarczający czas na to, by strona skarżąca, która zobowiązana jest do należytego dbania o swoje interesy, mogła zgromadzić środki na opłacenie wpisu z innych źródeł, na wypadek, gdyby jej wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został pozytywnie rozpatrzony przez Sąd.
Nadto Sąd I instancji wskazał, że rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w prawomocnym postanowieniu z 14 maja 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 37/19 stwierdził, że skarżący dysponował wystarczającymi środkami pieniężnymi, które pozwalają mu uiszczenie wpisu sądowego od skargi.
W zażaleniu skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu.
Argumentację na poparcie powyższego zarzutu skarżący zawarł w uzasadnieniu zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Dopuszczalność przewidzianego w art. 86 i 87 p.p.s.a. przywrócenia uchybionego terminu została przez ustawodawcę uwarunkowana spełnieniem przez stronę następujących przesłanek: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, równoczesne dokonanie czynności, które nie nastąpiło w zakreślonym terminie, uprawdopodobnienie, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.
W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącej spełniał wymogi formalne, a sporna pozostaje wyłącznie kwestia uprawdopodobnienia, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy strony.
Z ugruntowanego w orzecznictwie i literaturze przedmiotu rozumienia przesłanki braku winy strony wynika, że powinna być ona oceniana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem strony (por. postanowienia NSA z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 947/12; z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 320/11, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 948/12, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy podkreślić, że istotą instytucji przywrócenia terminu jest umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, Sąd I instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Wskazywana przez niego okoliczność, tj. zajęcie rachunku bankowego na mocy tytułu wykonawczego nie stanowiła bowiem dostatecznej podstawy przemawiającej za uwzględnieniem wniosku. Słusznie zwrócił uwagę WSA, że czynności egzekucyjne, na które powołuje się skarżący zostały podjęte przez organ egzekucyjny jeszcze przed wniesieniem do sądu skargi w niniejszej sprawie, a zatem przed rozpoczęciem biegu terminu do uiszczenia wpisu. Skarżący mając więc świadomość tego, iż nie będzie mógł korzystać z środków zgromadzonych na rachunku bankowym, powinien – wykazując się należytą starannością przy prowadzeniu własnych spraw - zabezpieczyć stosowną kwotę na dokonanie opłaty sądowej z innych źródeł.
W okolicznościach niniejszej sprawy zauważyć należy, że skarżący wnosił o zwolnienie od kosztów sądowych. Jego wniosek został rozpatrzony a ostatecznym postanowieniem z dnia 14 maja 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 37/19, WSA utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 4 kwietnia 2019 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zasadnie Sąd I instancji podkreślił, że w prawomocnym postanowieniu z 14 maja 2019 r. Sąd stwierdził, że skarżący dysponował wystarczającymi środkami pieniężnymi, które pozwalają mu na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Zatem trudno jest przyjąć, że brak uiszczenia wpisu w określonym terminie nastąpił bez zawinienia strony.
Prawidłowo zatem Sąd I instancji wskazał, że w okolicznościach faktycznych tej sprawy trudna sytuacja finansowa strony, stanowiąca próbę uprawdopodobnienia braku jej winy w uchybieniu terminowi, nie może stanowić podstawy do jego przywrócenia.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, którym odmówiono przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi jest prawidłowe. Brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek ten Sąd I instancji mógł uwzględnić.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.