Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt I SA/Ke 256/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu zażalenia L. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt I SA/Ke 256/19 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej, uchylił zaskarżone postanowienie, na podstawie art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że postanowieniem z dnia 10 września 2019 r. oddalono wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z powodu niewykazania okoliczności uprawdopodabniających możliwość wystąpienia przesłanek wstrzymania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W zażaleniu na powyższe postanowienie L. P. podniósł, że nie posiada praktycznie żadnego majątku, nie zarobkuje. Aktualnie przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności w wymiarze roku i 10 miesięcy. Taka sytuacja w sposób znaczący ogranicza możliwość podjęcia pracy zarobkowej, zaś w razie jej podjęcia osiągania innego niż niewielki dochodu. Gospodarstwo domowe, które skarżący tworzy wraz z żoną i ich wspólnym dzieckiem utrzymywane jest głównie z pensji uzyskiwanej przez małżonkę. Pensja ta wynosi około 2000 zł, a zyskiwany przez nich dochód jest na bieżąco zużywany do utrzymania podstawowych potrzeb egzystencji i funkcjonowania w życiu codziennym. Skarżący podał, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani też innych przedmiotów wartościowych. Samochód dostawczy marki [...] pozostaje zajęty przez bank, zaś nieruchomość, którą skarżący posiada, pozostaje użytkowana na cele mieszkaniowe.
Zdaniem skarżącego, egzekucja kwoty 300.000 zł wraz z odsetkami grozi wyrządzeniem mu znacznej szkody oraz powstaniem trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd I instancji stwierdził następnie, że zażalenie skarżącego wobec uzupełnienia i uprawdopodobnienia argumentacji wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jest oczywiście uzasadnione, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji, w zażaleniu przedstawiono argumenty przemawiające za wystąpieniem niekorzystnych z punktu widzenia interesów wnioskodawcy następstw wykonania decyzji w postaci powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Zarząd Województwa Świętokrzyskiego, wnosząc o jego o zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Organ postawił m.in. zarzut naruszenia art. 195 § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że zażalenie skarżącego było oczywiście uzasadnione, podczas gdy jego zażalenie nie było zasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 195 § 2 p.p.s.a., jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, zażalenie jest oczywiście uzasadnione, gdy wadliwość zaskarżonego postanowienia jest zauważalna bez potrzeby dokonywania jego głębszej analizy (por. postanowienie SN z dnia 20 maja 1999 r., sygn. akt II UZ 58/99, opubl. w: OSNP 2000/15/602 oraz postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt I OZ 1111/18, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W ocenie NSA, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w postanowieniu z dnia 10 września 2019 r., odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę nie tylko zawarte w skardze uzasadnienie wniosku o wstrzymanie, lecz powołał się również na znajdujące się w aktach sprawy informacje dotyczące sytuacji materialnej skarżącego, przesłane do sądu w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Sąd przedstawił uzyskiwane przez rodzinę skarżącego dochody, zestawiając je z podstawowymi comiesięcznymi wydatkami i uznał, że sytuacja skarżącego jest trudna, jednak nie uzasadnia pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Sąd stwierdził również, że wysokość zasądzonego w zaskarżonej decyzji zobowiązania, tj. 301620 zł, nie może być samodzielnym argumentem przemawiającym za udzieleniem ochrony tymczasowej.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący powołał się na swoją sytuację majątkową, która była już przedmiotem rozważań Sądu I instancji w postanowieniu z dnia 10 września 2019 r.
Uchylając to postanowienie na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., Sąd I instancji w istocie dokonał ponownej oceny tych samych argumentów, stwierdzając jednak tym razem, że są one wystarczające do uznania, że w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego rodzaju zmiana przez Sąd I instancji stanowiska w zakresie możliwości zastosowania ochrony tymczasowej nie świadczy o tym, że w sprawie wystąpiła oczywista zasadność zażalenia, uprawniająca WSA w Kielcach do zastosowania trybu autokontroli. Tym bardziej, że art. 195 § 2 p.p.s.a. ma charakter szczególny i nie można wobec niego stosować interpretacji rozszerzających (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 487).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.