Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia [...] r. o sygn. akt III SA/Gl 168/14, orzekając na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną T. C. spółka z o.o. w K. (dalej: spółka, skarżąca) od postanowienia z dnia [...] r. odrzucającego wniosek spółki o wyłączenie sędziego WSA w G.: M. S., w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym.
Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia [...] r. wniosek spółki o wyłączenie wyżej wymienionego sędziego został odrzucony na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. W skardze kasacyjnej spółka stwierdziła, że postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego kończy postępowanie w sprawie i dlatego na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a. przysługuje od niego skarga kasacyjna.
Powołując się na przepis art. 178 p.p.s.a. Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną. Jak stwierdził, z treści art. 173 § 1 p.p.s.a. wynika, że skargą kasacyjną można zaskarżyć postanowienie kończące postępowanie "w sprawie", czyli postanowienie, w wyniku którego wykluczona zostaje możliwość podejmowania w danej sprawie dalszych czynności; jest to ostatnie orzeczenie organu, kończące postępowanie jako całość. Zdaniem Sądu I instancji postanowienia kończącego postępowanie w sprawie nie można przy tym utożsamiać z postanowieniem wydanym w postępowaniu jedynie wpadkowym, takim jak postanowienie w sprawie wyłączenia sędziego, bowiem dotyczy ono kwestii incydentalnej dla postępowania głównego.
W ocenie Sądu przyjęcie, że zaskarżalne byłby także postanowienia kończące postępowania wpadkowe w określonej sprawie, oznaczałoby dopuszczalność zaskarżania wszelkich postanowień, co pozostawałoby w sprzeczności z założeniem o racjonalności prawodawcy ustanawiającego regulację art. 173 p.p.s.a. Skoro postanowienie w sprawie wyłączenia sędziego nie kończy postępowania "w sprawie", to nie przysługuje od niego skarga kasacyjna.
W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka domagała się uchylenia postanowienia Sądu z dnia [...] r. w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego według norm prawem przepisanych. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 178 w zw. z art. 173 oraz w zw. z art. 58 § 1 pkt 4 i art. 64 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że postanowienie o odrzuceniu wniosku wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. może nie być "postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie" i może nie przysługiwać od niego skarga kasacyjna (ani żaden inny środek zaskarżenia).
Uzasadniając swoje stanowisko spółka podkreśliła, że odrzucając wniosek o wyłączenie sędziów na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Sąd uznał, że wniosek ten był wnioskiem w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. i jego złożenie zainicjowało postępowanie sądowoadministracyjne. Inaczej bowiem wniosku takiego Sąd nie mógłby odrzucić na podstawie wskazanych wyżej przepisów p.p.s.a. Tak więc odrzucenie wniosku o wyłączenie sędziów było postanowieniem kończącym to postępowanie sądowoadministracyjne, czyli zgodnie z art. 173 p.p.s.a. przysługuje od niego skarga kasacyjna.
Wobec tego wniesiona przez spółkę skarga kasacyjna nie mogła zostać odrzucona. Co więcej, odrębne postępowanie w sprawie wniosku o wyłączenie sędziów toczyć się nie powinno. Zdaniem wnoszącej zażalenie wskutek wniesionej skargi kasacyjnej będzie możliwe uchylenie postanowienia kończącego postępowanie, które faktycznie zostało wszczęte i się toczyło (choć nie powinno), a następnie rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego we właściwym trybie i wydanie przez Sąd I instancji orzeczenia, które co do takiego wniosku może być wydane. Stanowisko WSA wnosząca zażalenie uznała za niepojęte, ponieważ w postanowieniu z dnia [...] r. Sąd uznał wniosek o wyłączenie sędziego za "wniosek o wszczęcie postępowania" i wniosek ten odrzucił stosując przepisy o odrzuceniu skargi, a w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] r. Sąd stwierdził, że wniosek ten dotyczy "kwestii incydentalnej dla postępowania głównego", czyli że jest to wniosek, do którego w żadnym razie nie można stosować odpowiednio przepisów o skardze, a nie wniosek, o którym mowa w art. 63 p.p.s.a. Rozstrzygnięcia i uzasadnienia tych dwóch orzeczeń pozostają w rażącej sprzeczności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie NSA, Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] r. błędnie przyjął, że skargę kasacyjną należało odrzucić.
Zgodnie z art. 173 p.p.s.a. od wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna.
Należy zaznaczyć, że w obecnym stanie prawnym w przypadku, gdy wniosek o wyłączenie sędziego nie ma usprawiedliwionych podstaw podlega on oddaleniu, nawet, jeśli złożony został w tej samej sprawie po raz drugi jak to miało miejsce w tych okolicznościach, ponieważ wniosek o wyłączenie sędziego jest postępowaniem "wpadkowym" dotyczącym kwestii incydentalnej dla postępowania głównego.
Należy podkreślić, że w myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego można złożyć w sądzie, w którym sprawa "się toczy" stąd należy zgodzić się z argumentacją powołaną przez skarżącą w zażaleniu, że wniosek ten dotyczy właśnie "kwestii incydentalnej dla postępowania głównego".
Zgodnie z powyższym, postępowanie wpadkowe, jakim jest wniosek o wyłączenie sędziego jest postępowaniem incydentalnym w ramach postępowania co do istoty sprawy i nie towarzyszy mu walor res iudicata co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez Sąd.
Z powyższych względów za nieprawidłowe należało uznać postanowienie Sądu odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego, zamiast jego oddalenia. Tym samym oznacza to, że wniesiony środek zaskarżenia zatytułowany skarga kasacyjna powinien być zakwalifikowany przez Sąd I instancji jako zażalenie.
Niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj. Każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma.
Należy dodać, że środek zaskarżenia oznaczony jako skarga kasacyjna został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu do wniesienia zażalenia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.