Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1626/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił G. P. spółce jawnej w Cz. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd stwierdził, że spółka prowadzi działalność gospodarczą deklarując zysk, który w 2013 r. wynosił 244.255,13. Ponadto wykazała, że jej majątek w postaci wkładów wynosi 179.547 zł, natomiast wartość posiadanych środków trwałych jest szacowana na kwotę 977.726,62 zł. Jednocześnie skarżąca zadeklarowała na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stan konta, z którego wynikało, że na jej rachunku jest ujemne saldo rzędu 462.488,51 zł. Ponadto spółka posiada kapitał zapasowy rzędu 455.459,06 zł oraz majątek o wartości 920.193,47 zł.
Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca pomimo zwiększenia limitu zadłużenia do 900.000,00 zł na rachunku bankowym i ponoszenia comiesięcznych kosztów związanych z limitem zadłużenia (odsetki od wykorzystanej części kredytu w kwocie około 1.800 zł miesięcznie) nie wykorzystuje przyznanego limitu w całości, a w ostatnich 3 miesiącach saldo dostępne wyniosło: na dzień 1 grudnia 2014 r. – 259.423,34 zł, na dzień 2 stycznia 2015 r. – 142.841,15 zł, na dzień 2 lutego 2015 r. – 279.207,51 zł, na dzień 28 lutego 2015 r. – 377.047,12 zł.
W ocenie Sądu I instancji spółka powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej, a ich wystąpienie wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej.
Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego zmianę i przyznanie spółce prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie wniosku do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów postępowania zażaleniowego.
W uzasadnieniu strona podniosła, że prowadzi bieżącą działalność gospodarczą, dbając o to, aby uregulować swoje zobowiązania, jednak nie byłoby to możliwe bez kredytu, który stanowi znaczące obciążenie dla spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jako nieuzasadnione podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy przeprowadzona przez Sąd I instancji została dokonana prawidłowo.
Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w zażaleniu w pierwszej kolejności należy zauważyć, że fakt zaciągnięcia kredytu nie stanowi podstawy do uznania, że spółka nie posiada kosztów na pokrycie niezbędnych kosztów postępowania. Nie zmienia to bowiem faktu, że skarżąca prowadzi rentowną działalność, która, jak sama podaje pozwala jej na osiągnięcie zysku i uregulowanie zobowiązań wobec wierzycieli, kontrahentów, a także wobec Skarbu Państwa.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do udzielania pomocy prawnej skarżącej, w szczególności w sytuacji, gdy kwota wpisu wynosi 100 zł (zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), a spółka wypracowuje takie zyski, które według jej oświadczeń, pozwalają na uregulowanie bieżących zobowiązań.
Zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że koszty sądowe stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, zatem konieczność zapewnienia środków na bieżącą działalność jest traktowana na równi z koniecznością zapewnia środków na dochodzenie swych roszczeń, a zdolność ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów. Dokonując analizy rachunków bankowych przedstawionych przez skarżącą należy zatem w szczególności mieć na uwadze, że pomimo limitu zadłużenia na rachunku bankowym wykazane jest dostępne saldo, zmieniające się w kolejnych dniach w granicach ok. 200.000-400.000 zł, zatem nie sposób uznać, że skarżąca nie posiada środków na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.