Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 868/14 odmówił przyznania prawa pomocy T. P. Sp. z o.o. w G. (skarżąca) w spawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. w przedmiocie podatku akcyzowego.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Podkreślił, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że poza kapitałem zakładowym w kwocie 60.000 zł skarżąca posiada jeszcze kapitał (fundusz) zapasowy w kwocie 54.941,29 zł. Zauważył co prawda, że jej aktywa trwałe zmniejszyły się z kwoty 508.410,46 zł do 17.686,37 zł, a obecnie wynoszą 15.335,19 zł to jednak jej obroty, mimo wszczętego postępowania egzekucyjnego, nie uległy zmniejszeniu. Co więcej, przychód spółki za 2013 r. kształtował się na poziomie 5.426.627,47 zł, podczas gdy w 2012 r. przychód wynosił jedynie 701.832,48 zł. Dlatego też, w ocenie Sądu I instancji nie można uznać, że skarżąca nie dysponowała wystarczającą ilością środków pieniężnych koniecznych do uiszczenia wpisu sądowego, skoro ten może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności, przyjmujących przecież wyższe wartości (dla porównania w 2012 r. i 2013 r. wartości te wynosiły: 622.775,20 zł i 5.370.153,29 zł).
Na powyższe orzeczenie zażalenie złożyła skarżąca, wskazując, że Sąd I instancji wydając postanowienie odmawiające przyznania spółce prawa pomocy nie wziął pod uwagę, że organy dokonały zajęcia jej rachunku bankowego na kwotę ponad 2,5 mln. Zatem każda kwota, która będzie wpływać na konto zostanie zajęta, co uniemożliwia przeznaczenie uzyskanych kwot na pokrycie wpisu.
Dodatkowo podkreślił, iż poniesienie przez niego kosztów wpisów sądowych w niniejszej, i innych równolegle prowadzonych sprawach, w łącznej kwocie 13.665,00 zł jest aktualnie niemożliwe, gdyż wydatkowanie takiej kwoty równałoby się doprowadzeniu spółki do upadłości, gdyż nie byłaby ona w stanie uregulować swoich bieżących należności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest nieuzasadnione, więc podlega oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.
Wskazać należy, że choć Sąd I instancji prawidłowo dokonał oceny wniosku, to sporządzone uzasadnienie w części jest błędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w sporządzonym uzasadnieniu z jednej strony wskazywał, że analizując dokumenty finansowe spółki nie sposób uznać, że ta nie posiada środków na pokrycie kosztów wpisu sądowego, zaś dalej podaje, że dokumentacja spółki została przedstawiona w sposób wybiórczy i nie obrazuje obecnej sytuacji spółki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiony materiał mający obrazować sytuację spółki pozwala stwierdzić, iż skarżąca dysponuje wystarczającą ilość środków pieniężnych koniecznych do uiszczenia wpisu sądowego. Wskazać należy, iż spółka poza kapitałem zakładowym w kwocie 60.000 zł posiada jeszcze kapitał (fundusz) zapasowy rzędu 54.941,29 zł.
Ponadto, jak słusznie zauważył Sąd I instancji choć aktywa trwałe spółki zmniejszyły się z kwoty 508.410,46 zł do 17.686,37 zł, i obecnie wynoszą 15.335,19 zł, to jednak jej obroty, mimo wszczętego postępowania egzekucyjnego, nie uległy zmniejszeniu. Co więcej, przychód spółki za 2013 r. kształtował się na poziomie 5.426.627,47 zł, podczas gdy w 2012 r. przychód wynosił jedynie 701.832,48 zł. Dlatego też, nie można uznać, że spółka nie dysponuje wystarczającą ilością środków pieniężnych koniecznych do uiszczenia wpisu sądowego, skoro ten może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności, przyjmujących przecież wyższe wartości (dla porównania w 2012 r. i 2013 r. wartości te wynosiły: 622.775,20 zł i 5.370.153,29 zł). Trudnej sytuacji spółki wpływającej na niemożność uiszczenia wpisu nie dowodzi również brak obrotów za listopad i grudzień 2013 r., albowiem słusznie podaje w uzasadnieniu Sąd I instancji, analizując obroty za poprzednie miesiące, że wzrastały one - przychód ze sprzedanych produktów – tytoń z 228.578,29 zł na 767.692,52 zł, przychód ze sprzedaży maszyny z 2.253.171,92 zł na 3.647.190,61 zł, czy też pozostałe przychody ze sprzedaży materiałów z 25.155,43 zł na 490.936,12 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje zatem podstaw do tego, by przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.