Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt III SA/GI 170/14, odrzucił skargę kasacyjną T.sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "spółka", "skarżąca") od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G.z dnia 2 lutego 2015 r. odrzucającego wniosek o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Anny Apollo oraz sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Marzanny Sałudy w sprawie ze skargi powyższej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 21 stycznia 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że postanowieniem z dnia 2 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odrzucił wniosek spółki w przedmiocie wyłączenia sędziego NSA Anny Apollo oraz sędziego WSA Marzanny Sałudy od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/GI 170/14 dotyczącej podatku akcyzowego, z uwagi na wystąpienie przesłanki określonej w art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a."
Pełnomocnik spółki wniósł skargę kasacyjną od ww. postanowienia, w której wyraził pogląd, że postanowienie Sądu z dnia 2 lutego 2015 r. odrzucające wniosek spółki jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, a zatem przysługuje od niego skarga kasacyjna na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. na podstawie art. 178 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną i stwierdził, że skargą kasacyjną można zaskarżyć postanowienie kończące postępowanie "w sprawie", czyli postanowienie, w wyniku którego wykluczona zostaje możliwość podejmowania w danej sprawie dalszych czynności; jest to ostatnie orzeczenie organu, kończące postępowanie jako całość. Postanowienia kończącego postępowanie w sprawie nie można przy tym utożsamiać z postanowieniem wydanym w postępowaniu jedynie wpadkowym, takim jak postanowienie w sprawie wyłączenia sędziego. Postępowanie takie dotyczy bowiem kwestii incydentalnej dla postępowania głównego.
Zdaniem Sądu, przyjęcie odmiennego poglądu, zgodnie z którym zaskarżalne byłyby także postanowienia kończące postępowania wpadkowe w określonej sprawie, oznaczałoby dopuszczalność zaskarżania wszelkich postanowień, co pozostawałoby w sprzeczności z założeniem o racjonalności prawodawcy ustanawiającego regulację art. 173 p.p.s.a. Postanowienie w sprawie wyłączenia sędziego nie kończy postępowania "w sprawie", to nie przysługuje od niego skarga kasacyjna.
Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, według norm przepisanych.
Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania – art. 178 w zw. z art. 173 oraz w zw. z art. 58 § 1 pkt 4 i art. 64 § 3 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że postanowienie o odrzuceniu wniosku wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. może nie być "postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie" i może nie przysługiwać od niego skarga kasacyjna (ani żaden inny środek zaskarżenia). Spółka podniosła, że WSA w G. w postanowieniu o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego w podstawie rozstrzygnięcia wskazał art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. uznając tym samym wniosek o wyłączenie sędziego za wniosek wszczynający "nowe postępowanie sądowoadministracyjne", o którym mowa art. 63 p.p.s.a. Skoro WSA w G. uznał wniosek o wyłączenie sędziego wnioskiem inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne, to postępowanie zostało wszczęte i toczyło się. Tak więc postanowienie o odrzuceniu wniosku było postanowieniem kończącym to postępowanie sądowoadministracyjne, od którego, zgodnie z art. 173 p.p.s.a., przysługiwała skarga kasacyjna.
Zdaniem spółki odrębne postępowanie toczyć się nie powinno. W związku z tym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej możliwe będzie uchylenie postanowienia kończącego postępowanie a następnie rozpoznanie złożonego wniosku o wyłączenie sędziego we właściwym trybie i wydanie zgodnego z przepisami ustawy - p.p.s.a. orzeczenia. Stanowisko WSA w G. wzbudza wątpliwości co do rozbieżności w kwestii dopuszczalności ponownego wniosku o wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie gdyż postanowieniem z dnia 2 lutego 2015 r. Sąd ten uznał wniosek złożony przez skarżącą za "wniosek o wszczęcie postępowania" i wniosek ten odrzucił stosując przepisy o odrzuceniu skargi jednocześnie twierdząc w zaskarżonym postanowieniu, że wniosek ten dotyczy "kwestii incydentalnej dla postępowania głównego", do którego nie można stosować odpowiednio przepisów o skardze.
Naczelny sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu błędnie przyjął, że skargę kasacyjną należało odrzucić.
Zgodnie z art. 173 p.p.s.a. od wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna.
Należy zaznaczyć, że w przypadku gdy wniosek o wyłączenie sędziego nie ma usprawiedliwionych podstaw podlega on oddaleniu, nawet jeśli złożony został w tej samej sprawie po raz drugi jak to miało miejsce w tych okolicznościach, ponieważ wniosek o wyłączenie sędziego jest postępowaniem "wpadkowym" dotyczącym kwestii incydentalnej dla postępowania głównego. Należy podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych podejmowane przez sąd postanowienia w kwestiach, takich jak: przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, przyznanie prawa pomocy, czy rozstrzyganie w przedmiocie innych wniosków stron - mają charakter wpadkowy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1048/14).
Należy podkreślić, że w myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego można złożyć w sądzie, w którym sprawa "się toczy" stąd należy zgodzić się z argumentacją powołaną przez skarżącą w zażaleniu, że wniosek ten dotyczy właśnie "kwestii incydentalnej dla postępowania głównego".
Zgodnie z powyższym postępowanie wpadkowe jakim jest wniosek o wyłączenie sędziego jest postępowaniem incydentalnym w ramach postępowania co do istoty sprawy i nie towarzyszy mu walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez Sąd.
Skoro postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziego jest postępowaniem wpadkowym dotyczącym kwestii incydentalnej dla postępowania głównego, to postępowanie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego nie jest postępowaniem kończącym postępowanie w sprawie. Zatem wniesiony środek zaskarżenia zatytułowany "skarga kasacyjna" powinien był zostać zakwalifikowany przez Sąd jako zażalenie.
Niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków procesowych, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj. Każde pismo procesowe, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma.
Należy dodać, ze środek zaskarżenia zatytułowany skarga kasacyjna został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu do wniesienia zażalenia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.