Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 października 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 2142/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. (dalej: skarżący) na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja, organ) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych umorzył postepowanie sądowoadministracyjne oraz nakazał ściągnąć od Agencji nieuiszczony wpis sądowy od skargi.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w odpowiedzi na skargę organ poinformował Sąd I instancji o przywróceniu wniosku skarżącego do dalszej oceny i wniósł o umorzenie postępowania sądowego. WSA wezwał skarżącego do wskazania, czy w związku z informacją przekazaną przez organ cofa skargę. Wezwanie doręczono skarżącemu, który do dnia wydania postanowienia nie udzielił odpowiedzi na wezwanie.
W ocenie Sądu I instancji wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia nastąpiło w efekcie uwzględnienia żądania strony zawartego w treści skargi. Dalsze prowadzenie postępowania sądowego w sprawie stało się bezprzedmiotowe i WSA na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w zw. z art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) umorzył postępowanie.
Sąd I instancji kierując się ekonomiką procesową odstąpił od wzywania strony do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i nakazał ściągnąć od organu kwotę odpowiadającą wpisowi sądowemu od skargi. Za niecelowe WSA uznał bowiem wzywanie strony skarżącej o uiszczenie wpisu od skargi w trybie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. i następnie zasądzanie od organu na rzecz skarżącego kwoty odpowiadającej wpisowi sądowemu od skargi stosownie do art. 201 § 1 p.p.s.a.
Agencja wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z 27 października 2022 r., zaskarżając je w zakresie pkt. 2., zawierającego nakaz ściągnięcia do organu nieuiszczonej kwoty wpisu sądowego od skargi.
Postanowieniu organ zarzucił naruszenie
- I. art 220 § 1 i 3 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię tych przepisów mającą istotny wpływ na wynik sprawy przejawiającą się w błędnym uznaniu, że zasada szybkości postępowania pozwala sądowi na zaniechanie wezwania we właściwym terminie do uiszczenie brakującego wpisu od skargi do WSA pod rygorem jej odrzucenia, w sytuacji gdy w ocenie organu poprawna wykładania tych przepisów sprowadza się do stwierdzenia, iż zasada szybkości postępowania nie dotyczy obowiązku sądu do kontroli i sanowania braków formalnych wniesionych skarg, których nieuzupełnienie we właściwym terminie skutkuje odrzuceniem skargi i de facto zakończeniem postępowania przed Sądem I instancji;
- II. art. 223 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię tych przepisów mającą istotny wpływ na wynik sprawy przejawiającą się w uznaniu sądu, że w sytuacji, gdy skarżący skargą do WSA nie uiścił wpisu od skargi na rzecz Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie) możliwym jest zasądzenie tego nieuiszczonego wpisu od strony przeciwnej, w sytuacji gdy poprawna wykładnia tych przepisów sprowadza się do stwierdzenia, że pozwalają one na zasądzenie od strony przeciwnej nieuiszczonej opłaty w sytuacji, gdy obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia opłaty powstanie na skutek:
- a) ustalenia wyższej wartości przedmiotu zaskarżenia,
- b) cofnięcia przyznanego prawa pomocy, albo
- c) uchylenia kurateli przed wyznaczeniem terminu rozprawy;
a nie w sytuacji nieuiszczenia przez skarżącego skargą do WSA opłaty w postaci wpisu stałego od skargi do WSA;
III. art. 201 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu mającą istotny wpływ na wynik sprawy przejawiająca się w uznaniu sądu, że w sytuacji nieuiszczenie przez skarżącego skarga do WSA wpisu od skargi (brak poniesienia kosztów) zasadnym jest nakazanie jego ściągnięcia od organu, w sytuacji gdy poprawna wykładania tego przepisu sprowadza się do stwierdzenia, iż zwrot kosztów (poniesionych przez skarżącego) przysługuje jedynie skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. i nie dotyczy obowiązku ściągnięcia tych kosztów od organu w razie ich nieopłacenia przez skarżącego;
IV. art. 223 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na nakazaniu ściągnięcia od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie) kwoty 200 zł tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego od skargi, w sytuacji gdy w sprawie powinny najpierw znaleźć zastosowanie przepisy art. 200 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. tj. sąd powinien wezwać wnoszącego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci uiszczenia wpisu od skargi we właściwym terminie pod rygorem jej odrzucenia, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
W zażaleniu z ostrożności procesowej podniesiono również zarzut naruszenia art. 200 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na zaniechaniu przez sąd wezwania wnoszącego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci uiszczenia wpisu od skargi pod rygorem jej odrzucenia, co sprawie nie miało miejsca.
Zażalenie zawierało wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części lub z ostrożności procesowej o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W objętym zażaleniem postanowieniu Sąd I instancji nakazując ściągnięcie od organu słusznie powołał się na ekonomikę procesową oraz przepis art. 201 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. czyli sytuacji, która miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Należy ponadto przypomnieć, że w myśl art. 200 p.p.s.a. skarżącemu przysługuje od organu "zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw", a nie kosztów faktycznie poniesionych. Za niezbędny koszt postępowania w rozumieniu w/w przepisu p.p.s.a należy – w związku z art. 220 p.p.s.a – uznać wpis sądowy od skargi.
Ze względów ekonomiki procesowej zasadnie WSA w Warszawie orzekł o umorzeniu postępowania wobec uwzględnienia skargi przez Agencję w trybie autokontroli. W tej sytuacji nie było także uzasadnione skierowanie do skarżącego wezwania do uiszczenia należnego wpisu sądowego do skargi, który w przypadku jego uiszczenia i tak zostałby zasądzony na rzecz skarżącego od organu na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a.
Z powyższych względów, wobec stwierdzenia braku naruszeń prawa w zaskarżonym postanowieniu, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 orzekł jak w sentencji.