Postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., I GZ 5/07

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 stycznia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. Ś. [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 2943/05 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym

Sprawa

w sprawie ze skargi K. Ś. [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] października 2005 r., Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie

Skład

sędzia NSA Urszula Raczkiewicz przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 2943/05, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanym przez referendarza sądowego odmówiono przyznania K. Ś. - [...] prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych uznając, że wymieniona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Skarżąca w złożonym oświadczeniu wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwójką dzieci. Posiada dom o powierzchni 300 m², nieruchomość rolną o powierzchni 400 m² oraz lokal użytkowy o powierzchni 56 m². Podała, że źródłem utrzymania jej i całej rodziny są dochody pochodzące z działalności gospodarczej męża oraz z najmu lokalu użytkowego.

Od wymienionego wyżej postanowienia skarżąca złożyła sprzeciw, który postanowieniem z dnia 21 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił jako spóźniony.

Skarżąca nie złożyła zażalenia na powyższe postanowienie, natomiast w dniu 6 października 2006 r. złożyła ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 listopada 2006 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w części, tj. zwolnienia od kosztów sądowych.

Sąd stwierdził, że skarżąca w dniu 14 marca 2006 r. uiściła w sprawie wpis od skargi w kwocie 597 zł, a co za tym idzie koszty, do uiszczenia których skarżąca byłaby zobowiązana sprowadzają się do wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł.

Sąd ocenił sytuację skarżącej wynikającą ze złożonego oświadczenia w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. i stwierdził, że analiza podanych przez skarżącą okoliczności oraz dokumentów finansowych uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku, gdyż skarżąca posiada dostateczne środki finansowe na uiszczenie wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł.

Sąd wskazał, że w uzasadnieniu ponowionego wniosku skarżąca podała identyczne okoliczności jak we wniosku z dnia 14 kwietnia 2006 r. a mianowicie, że wraz z mężem posiadają majątek w postaci domu o powierzchni 300 m², nieruchomość rolną 400 m² oraz lokal użytkowy 56 m². Sąd ustalił zgodnie z oświadczeniami skarżącej, że źródłem utrzymania rodziny są dochody męża skarżącej w wysokości 1680,25 zł miesięcznie, oraz czynsz z najmu posiadanego przez skarżącą lokalu o powierzchni 56 m² który wynosi nie jak podała pierwotnie kwotę 922,25 zł, lecz kwotę 1900 zł + 22% podatku od towarów i usług, co wynika z umowy najmu z dnia 13 listopada 2003 r. Sąd stwierdził, że w oświadczeniu skarżąca była zobowiązana do wykazania posiadanych oszczędności oraz przedmiotów o wartości ponad 3000 euro, ale tego nie uczyniła. Z wyciągu bankowego męża skarżącej wynika zgromadzona kwota ponad 4000 zł na dzień 30 października 2006 r., a zatem wysokość tych środków w porównaniu z kosztami obciążającymi wnioskującą nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.

Wskazane okoliczności, w ocenie Sądu, świadczą o tym, iż skarżąca nie znajduje się w sytuacji ubóstwa, rozumianego jako brak środków finansowych na godną egzystencję. Sąd stwierdził zatem, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania stanowią wpis sądowy od zażalenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie K. Ś. zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 246 § 1 p.p.s.a., poprzez uznanie, że jest ona w stanie ponieść koszty sądowe. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż obecnie toczy się przed sądem około 50 spraw, w których jest stroną, co jest nie bez znaczenia dla współistniejących kosztów, których nie byłby w stanie ponieść żaden przedsiębiorca. Podkreśliła, że nie ma możliwości uiszczenia wpisu bez uszczerbku utrzymania koniecznego a zaskarżone postanowienie zamyka możliwość rozpatrzenia sprawy przez sąd.

Skarżąca stwierdziła ponadto, że umowa kredytowa dotycząca zakupu samochodu podpisana przez nią wraz z mężem nie może stanowić o przesłankach posiadania wyższej zdolności finansowej. Wskazała, że przepisy bankowe wymagają zgody współmałżonka na zawarcie kredytu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest uzasadnione. Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącej o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2006 r. Postanowienie to należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 dalej: p.p.s.a.).

Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie funkcjonuje pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, że zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia.

W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania wskazanym wyżej postanowieniem prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to, zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie takich zmian brak. Zatem brak jest także podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia odmownego postanowienia w sprawie prawa pomocy.

Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, ponowiony w dniu 6 października 2006 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, jako fakty uzasadniające przyznanie tego prawa wskazuje identyczne okoliczności jak we wniosku z dnia 14 kwietnia 2006 r. rozstrzygniętym odmownie prawomocnym postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2006 r., a co więcej dochody z najmu lokalu użytkowego okazują się być znacznie wyższe od kwoty podanej przez skarżącą i branej pod uwagę przy wydaniu omawianego postanowienia, nadto skarżąca obecnie nadesłała wyciąg z rachunku bankowego męża, na którym to rachunku spoczywa kilkutysięczna kwota. Oceniając powyższe okoliczności i mając jeszcze na względzie to, że skarżąca wpis od skargi uiściła, Sąd uznał, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania, które na obecnym etapie postępowania dotyczą wyłącznie wpisu sądowego od zażalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielając tę ocenę stwierdza, że brak było w niniejszej sprawie podstaw do uwzględnienia zażalenia skarżącej.

Podnieść należy natomiast, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odmawiając przyznania prawa pomocy, błędnie zastosował art. 260 p.p.s.a., choć należało wydać na podstawie art. 165 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie odmowy wzruszenia postanowienia z dnia 2 sierpnia 2006 r., jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro skutek prawny jest w istocie taki sam.

Mając powyższe na względzie należało na mocy art. art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji postanowienia.