Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1159/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył postępowanie w sprawie przyznania A. spółce z o.o. w M. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umarzając postępowanie w sprawie wniosku spółki wskazał, że złożony przez nią wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest kolejnym wnioskiem w sprawie, po wydaniu przez Sąd I instancji postanowienia z dnia 21 września 2015 r., które stało się prawomocne na skutek oddalenia zażalenia spółki przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 26 listopada 2015 r. (sygn. akt I GZ 767/15). Jednocześnie postanowieniem z dnia 1 czerwca (sygn. akt I GZ 329/16) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie spółki na postanowienie z dnia 7 marca 2016 r. o odrzuceniu skargi, w którym stwierdził, że prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu i od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Ponadto, ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjne we Wrocławiu odwołując się do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.), wyjaśnił, że osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu niezbędnym było wskazanie, że już na wcześniejszym etapie postępowania sądowego niejednokrotnie oceniano sytuację finansową spółki w kontekście możliwości partycypowania w kosztach sądowych.
Zajmując stanowisko negatywne wobec żądania spółki o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji podkreślił, że treść składanych wniosków nie wskazuje na taką sytuację finansową spółki, która uzasadniałaby zmianę pierwotnie podjętego rozstrzygnięcia. Wnioski te nie wskazywały żadnych nowych okoliczności w sprawie, będąc praktycznie kopią poprzednio składanych pism. W związku z powyższym Sąd I instancji dokonał oceny przedmiotowego wniosku w kontekście art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jak wskazał Sąd I Instancji należało przy tym zwrócić uwagę, że ciężar wykazania zmiany okoliczności, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 246 § 2 p.p.s.a., spoczywał na spółce. Skoro spółka przedłożyła kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, którego treść była zbieżna z treścią uprzednio składanych wniosków rozpoznanych negatywnie, a postanowienia wydane w tym przedmiocie były prawomocne, to merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku stało się zbędne a postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 249a p.p.s.a. należało umorzyć.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez jego błędne niezastosowanie i umorzenie postępowania w sytuacji, spółka nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu ocenił wniosek o przyznanie prawa pomocy spółce w kontekście art. 165 p.p.s.a, zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ciężar wykazania zmiany okoliczności, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 246 § 2 p.p.s.a., spoczywa na wnioskodawcy. Skoro spółka złożyła kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, którego treść jest zbieżna z treścią uprzednio składanych wniosków rozpoznanych negatywnie, a postanowienia wydane w tym przedmiocie są prawomocne, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku stało się zbędne i na podstawie art. 249a p.p.s.a. w tym zakresie umorzył postępowanie.
Sąd I instancji uznał, że merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku stało się zbędne i na podstawie art. 249a p.p.s.a. w tym zakresie umorzył postępowanie. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka nie wykazała, aby w sprawie doszło do jakiejkolwiek zmiany stanu majątkowego w kontekście art. 165 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 p.p.s.a
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że o zbędności decyduje fakt zakończenia postępowania z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu skargi, co w rozpoznawanej sprawie nastąpiło z dniem 7 marca 2016 r. Z tą chwilą przestał ciążyć na stronie obowiązek ponoszenia kosztów sądowych, w związku z czym procedowanie w sprawie prawa pomocy stało się zbędne (zob. postanowienia NSA: z dnia 24 maja 2016 r., I GZ 332/16, I GZ 334/16, I GZ 336/16; z dnia 21 czerwca 2016 r., I GZ 387/16, I GZ 389/16; z dnia 17 czerwca 2016 r., I GZ 388/16; wszystkie w CBOSA).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.