Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zaskarżonym postanowieniem odmówił zmiany postanowienia z dnia [...] czerwca 2013 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "E." Sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. akt I GZ 224/14 oddalił zażalenie E. sp. z o.o. w M. (dalej: spółka) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 2 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA /Wr 2098/13, odmawiające przyznania spółce prawa pomocy.
W odpowiedzi na kolejne wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, spółka wniosła ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tym spółka podała, że jej sytuacja majątkowa jest wyjątkowo trudna z uwagi na to, że wszystkie jej rachunki bankowe i przysługujące jej wierzytelności zostały zajęte. Ponadto prowadzone jest przeciwko niej, bezskutecznie wobec braku składników majątkowych, postępowanie egzekucyjne, w którym dochodzone są należności publiczno-prawne na kwotę około 6.000.0000 zł. Spółka dodała, że z uwagi na toczące się postępowanie egzekucyjne i rezygnujących z tego powodu ze współpracy z nią kontrahentów, nie może prowadzić działalności gospodarczej w pełnym zakresie. Wskazała także, że w 2011 r. doszło do zajęcia przez organy celne jej towaru o wartości co najmniej 300.000 zł.
Końcowo zaznaczyła, że w sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we W. (sygn. akt I SA/Wr 457-466/13, I SA/Wr 511-517 oraz I SA/Wr 2084-2110/13) zobowiązana jest włącznie do uiszczenia 49.640 zł z tytułu wpisu od skarg. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 400.000 zł, nie posiada środków trwałych a w 2013 r. osiągnęła zysk w kwocie 444.147,38 zł. Przy czym, jak zaznaczyła, w 2010 r. osiągnęła zysk w kwocie 195.307,98 zł, w 2011 r. - 185.537,46 zł, w 2012 r. odnotowała stratę w kwocie 72.117,31 zł, z kolei w 2013 r. ponownie zysk w wysokości 444.147,38 zł.
Zgodnie z przedłożonymi wcześniej dokumentami (do sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 2098/13 oraz zażalenia od postanowienia tutejszego Sądu z dnia [...] czerwca 2014 r.) - bilansem na dzień [...] grudnia 2013 r. oraz sprawozdaniem na dzień [...] grudnia 2013 r., - spółka osiągnęła w 2013 r. zysk w kwocie 444.147,38 zł. przy przychodzie przychód w kwocie 2.158.659,37 zł. Ponadto przedstawiła sprawozdania na dzień [...] stycznia 2014 r. i [...] lutego 2014 r., w których wykazała przychód netto w kwotach 208.682,06 zł i 249.823,34 zł. Z kolei w sprawozdaniach na dzień [...] marca 2014 r. i dzień [...] kwietnia 2014 r. przychód netto spółki wyniósł odpowiednio 228.637,81 zł. i 201.573,22 zł. Spółka załączyła także pismo Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2014 r., zawierające zestawienie tytułów egzekucyjnych obciążających spółkę. Wpis w niniejszej sprawie od skargi kasacyjnej wynosi 996 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał wniosek spółki za niezasadny, bowiem spółka nie wykazała aby jej sytuacja majątkowa pogorszyła się względem wcześniejszych ustaleń. Sąd szczegółowo odniósł się do argumentacji spółki o poniesionej stracie za 2012 r. jak również egzekucji zaległości publicznoprawnej, która nastąpiła w 2011 r., przy czym Sąd wskazał, że z wniosku spółki oraz przedłożonych dokumentów nie wynika, żeby tak odległe w czasie zdarzenie miało realny wpływ na obecną kondycję finansową spółki.
Sąd dodał, że z wykazu postępowań egzekucyjnych wynika, że część z tych postępowań została umorzona z powodu braku składników majątkowych, aczkolwiek z dokumentów finansowych wynika, że okoliczność prowadzenia wobec spółki egzekucji nie miała istotnego wpływu na jej funkcjonowanie. Z bilansu – sprawozdania aktualnego na dzień [...] stycznia 2013 r. wynika, że spółka posiadała na wskazany dzień aktywa obrotowe w kwocie 1.479.224,74 zł. Po stronie aktywów znajdowały się także należności krótkoterminowe w kwocie 1.429.553,96 zł. Spółka zatem nadal prowadzi działalność gospodarczą relatywnie znacznych rozmiarów.
Z bilansu za 2013 r. wynika również, że mimo toczącego się wobec spółki postępowania egzekucyjnego, dysponuje ona środkami finansowymi pozwalającymi jej na regulowanie wymagalnych należności związanych z bieżącymi kosztami (należności krótkoterminowe w kwocie 1.035.077,32 zł) w tym dokonuje zakupów (należności z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do dwunastu miesięcy – 883.334,89 zł). Zgodnie zaś z zeznaniem o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2013 r. spółka wykazała przychód na poziomie 2.216.908,26 zł, przy kosztach uzyskania przychodu w kwocie 1.772.760, 88 zł.
Suma wszystkich należnych wpisów od skarg przed sądami administracyjnymi to ok. 50 000 zł, jednakże kwoty tej nie sposób uznać za znaczną w relacji do zysku spółki w 2013 r. jak i w stosunku do środków obrotowych, którymi spółka dysponowała na koniec 2013 r. Wreszcie jak wskazał, Sąd I instancji spółka występując o zwolnienie od kosztów nie podniosła braku zdolności kredytowej w celu zaciągnięcia zobowiązania na opłacenie kosztów sądowych.
Reasumując Sąd stwierdził, że biorąc pod uwagę wskazane okoliczności sprawy, nie sposób stwierdzić, aby koszty związane z prowadzeniem postępowania przekraczały możliwości płatnicze spółki, tym samym skarżąca nie spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła "E." Sp. z o.o. z siedzibą w M. wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych lub o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 165 p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie, podczas gdy ujawniły się nowe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej spółki w pełni uzasadniające zmianę uprzedniego postanowienia poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Kontroli instancyjnej podane zostało postanowienie Sadu I instancji odmawiające zmiany postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Zgodnie z prawidłowo powołanym i zastosowanym przez Sąd I instancji art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Stosownie do dyspozycji cytowanego przepisu, zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy, podkreślić przy tym należy, iż mają to być okoliczności relewantne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Tymczasem skarżąca we wniosku nie powołuje żadnych zmienionych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. To, iż skarżąca inaczej ocenia swoją sytuację niż sąd administracyjny rozpatrujący jej wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowi przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia wydanego w tym zakresie. Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących sprawy (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy), w przypadku gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wykazania, iż okoliczności sprawy uległy zmianie art. 165 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania, a zatem brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy.
Już przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżąca wskazywała bowiem na prowadzoną wobec niej bezskuteczną egzekucję. Okoliczność ta mająca być przesłanką zmiany postanowienia w przedmiocie przyznania skarżącej prawa pomocy była podnoszona już na etapie postępowania zakończonego postanowieniem o odmowie przyznania prawa pomocy. Nie jest zatem okolicznością nową, czy też ściśle rzecz ujmując, okolicznością, która uległa zmianie.
Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji