Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 80/16, odmówił J. N. przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 21 sierpnia 2015 r., w przedmiocie podatku akcyzowego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 28 grudnia 2015 r. (data nadania k. 23 akt sądowych) J. N. – dalej: skarżący - wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 21 sierpnia 2015 r.
W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że o istnieniu zaskarżonej decyzji dowiedział się w dniu 21 grudnia 2015 r., kiedy doszło do zastosowania środka egzekucyjnego w celu jej wykonania. Podał, że decyzja ta nie została skierowana na jego adres ([...]), tylko na adres jego rodziców ([...]), którzy z uwagi na wiek i stan zdrowia nie byli w stanie jej przekazać skarżącemu. Ponadto skarżący przebywał na leczeniu w Niemczech, gdyż ma również obywatelstwo niemieckie.
Sąd I instancji uzasadniając oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi wskazał, że wbrew wywodom skarżącego, zaskarżona decyzja była skierowana na jego adres tj. [...].
W ocenie WSA twierdzenia skarżącego o tym, że przybywał na leczeniu w Niemczech nie oznaczają istnienia przesłanki przywrócenia terminu do złożenia skargi. Skarżący nie uprawdopodobnił, aby rzeczywiście przebywał na leczeniu, w jakim czasie i aby leczenie to było spowodowane gwałtownym pogorszeniem stanu zdrowia, istotnie ograniczającym zdolność do działania w postępowaniu sądowym czy to osobiście, czy to przez pełnomocnika. Zatem nic nie wskazuje na to, aby ewentualna potrzeba leczenia i jego przebieg miał rzeczywiście wykluczyć możliwość podania organowi adresu do doręczeń korespondencji w postępowaniu podatkowym albo ustanowienia pełnomocnika na czas leczenia. Nim doszło do wydania i doręczenia kwestionowanej decyzji skarżący wiedział, że toczy się postępowanie podatkowe, a więc może dojść do wydania decyzji, która okaże się dla niego niekorzystna, w następstwie zaistnieje potrzeba wystąpienia do sądu ze skargą.
Wszelkie zaniedbania skarżącego w zakresie podania organowi adresu do doręczeń korespondencji na czas opisywanego leczenia czy ustanowienia pełnomocnika choćby do obioru tej korespondencji w kraju, który przekazywałby ją skarżącemu, wykluczają przewrócenie terminu do złożenia skargi. W takiej sytuacji nie ma żadnych podstaw do tego, aby przyjąć, że przekroczenie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi nie jest przez niego zawinione.
Ja. N. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany i przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 21 sierpnia 2015 r. Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia a mianowicie:
- - art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przez bezpodstawne przyjęcie, że uchybienie terminu do złożenia skargi było przez skarżącego zawinione, gdy brak jest podstaw uzasadniających ten wniosek;
- - art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez pominięcie przy orzekaniu oraz uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentów dotyczących choroby ojca oraz matki skarżącego jako przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nagła choroba uniemożliwiła mu powrót z N. do kraju. W związku z tym niezłożenie skargi w terminie nie stanowiło zaniedbania z jego strony.
Autor zażalenia podkreślił, że nie otrzymał awizo pod adresem swego zamieszkania (ul. [...]). Dokument ten mógł być dostarczony pod adres zamieszkania jego starszych i schorowanych rodziców tj. ul. [...].
Do pisma procesowego z dnia 3 sierpnia 2016 r., (k. 66 akt sądowych) skarżący przedłożył przetłumaczone z języka niemieckiego zaświadczenie lekarskie z dnia 21 lipca 2016 r., z którego wynika, że w okresie od 25 sierpnia 2015 r., od dnia 8 września 2015 r., dolegliwości, na jakie cierpi skarżący oraz towarzyszące im poważne symptomy uniemożliwiły mu wzięcie udziału w rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli ta nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym w terminie bez swojej winy. Według powyższego przepisu konieczną, a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu, jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia braku winy, natomiast Sąd rozpoznając wniosek strony musi ocenić, czy w terminie przewidzianym do dokonania czynności nastąpiła taka przeszkoda.
Za niezasadny należy uznać zarzut skarżącego, który uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, powołał się na nieskuteczność doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję organu podatkowego. W aktach administracyjnych sprawy jako adres do korespondencji skarżący wskazał: ul. [...] (k. 40 akt administracyjnych). Na ten adres wysłano skarżącemu decyzję organu odwoławczego. Również w toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący wskazał ww. adres jako adres do korespondencji. Tym samym intencją wnoszącego skargę było otrzymywanie korespondencji kierowanej przez Sąd na adres w niej wskazany, tj. "[...]". Twierdzenie skarżącego – o nieskutecznym doręczeniu awizo zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, i podtrzymywane w zażaleniu, nie może odnieść skutku. W aktach sprawy widnieje pismo Urzędu Pocztowego K. D. z dnia 13 maja 2016 r., informujące o tym, że pod adresem ul. [...] nie ma skrzynki pocztowej, zaś wszelkie awiza oraz korespondencja wkładana jest w drzwi adresata (k. 46 akt sądowych).
Taki sposób doręczeń jest dopuszczalny na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 73 § 2 p.p.s.a.). Z akt sprawy nie wynika również, aby skarżący przedłożył Urzędowi Pocztowemu reklamację dotyczącą nieprawidłowego doręczenia przesyłki. Nadmienić również należy, że skarżący w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy odbierał korespondencję z Sądu pod wskazanym wyżej adresem (k. 32 akt sądowych). Wówczas nie kwestionował on sposobu doręczenia i co istotne adresu, pod który doręczyciel dostarczył przesyłkę.
W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, że przesyłka – zawierająca decyzję, od której należało wywieść skargę - skierowana została na niewłaściwy adres i nie mogła być doręczona skutecznie, a tym samym stanowić przesłanki przywrócenia uchybionego terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Zatem o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Obowiązkiem uczestnika toczącego się postępowania administracyjnego lub sądowego jest wskazanie adresu umożliwiającego z nim kontakt pozwalający na kierowanie do niego przez organ (sąd) korespondencji. Jeżeli skarżący, mając świadomość o toczącym się postępowaniu, podał adres dla doręczeń, będąc jednocześnie przeświadczonym, iż korespondencji Sądu - z uwagi na charakter jego pracy i brak innej możliwości zapewnienia jej odbioru - może nie odebrać, to należy uznać, że fakt złożenia skargi po upływie terminu przewidzianego do dokonania tej czynności, wynikał z jego zaniedbań.
Odnosząc się w dalszej kolejności do twierdzeń skarżącego, że w terminie do wywiedzenia skargi przebywał on na leczeniu w N. związanym z nagłą chorobą i w związku z tym uchybił terminowi to jest on niezasadny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał braku winy w niedotrzymaniu terminu na wniesienie skargi. Składając wniosek o przywrócenie ww. terminu, skarżący wskazał, że nagły atak choroby (i związane z tym leczenie w N.) uniemożliwiło mu dotrzymanie terminu. Na poparcie swego twierdzenia skarżący do pisma procesowego z dnia 3 sierpnia 2016 r., (k. 66 akt sądowych) przedłożył kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 21 lipca 2016 r, wraz z tłumaczeniem przysięgłym. Orzekając w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu, sąd administracyjny nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż uprawdopodobnieniem, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., sprowadza się do przekonania sądu o (przynajmniej) prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu.
Przekonanie powinno opierać się przy tym na obiektywnych przesłankach, wynikających z przytoczonych we wniosku twierdzeń. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, sąd administracyjny jest uprawniony do dopuszczenia określonego dowodu z dokumentu, np. zaświadczenia lekarskiego do postępowania sądowoadministracyjnego i jego oceny, jednakże za przekroczenie kompetencji uznać należy ocenę diagnozy lekarza wystawiającego zaświadczenie, w sytuacji, gdy regulacja ustawowa zobowiązuje jedynie do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, nie zaś do ich udowodnienia (por. postanowienia NSA: 17 stycznia 2013 r., II FZ 1043/12; z dnia 12 października 2011 r., II FZ 584/11; z dnia 8 listopada 2011 r., II FZ 320/11; podobnie w wyrok NSA z dnia 24 października 2013 r., II FSK 2971/11). Zaświadczenie lekarskie jest jedynym dopuszczalnym dowodem na okoliczność niezdolności do pracy (por. wyrok SN z dnia 25 lipca 2006 r., I UK 42/06, OSNP 2007, nr 15-16, poz. 232), który zawiera także kluczowy opis stanu zdrowia chorego.
W oparciu o ten opis należy dokonać oceny, czy twierdzenia wnioskującego o przywrócenie terminu znajdują potwierdzenie (uprawdopodobnienia) w przedłożonym dokumencie urzędowym, którym jest zaświadczenie lekarskie.
W rozpoznawanej sprawie w zaświadczeniu lekarskim stwierdzono, że w okresie od 25 sierpnia 2015 r., od dnia 8 września 2015 r., dolegliwości, na jakie cierpi skarżący oraz towarzyszące im poważne symptomy uniemożliwiły mu wzięcie udziału w rozprawie. Oceniając ww. zaświadczenie lekarskie, nie można pominąć okoliczności, że zostało ono wystawione w dniu 21 lipca 2016 r. W rzeczywistości, zatem nie dokumentuje ono stanu zdrowia skarżącego na przełomie sierpnia i września 2015 r., w którym upłynął termin do wniesienia skargi. W szczególności w żaden sposób nie uprawdopodabnia ono okoliczności podniesionej przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Przedłożone zaświadczenie lekarskie stanowi jedynie o nasileniu objawów chorobowych w zakreślonym w nim przedziale czasowym. Co istotne jest to tylko przywołanie oświadczanie chorego, bowiem lekarz-specjalista nie może z całkowitą pełnością wydać "retroaktywnej" diagnozy.
Może przypuszczać jedynie o początkach choroby w oparciu o swoją wiedzę ekspercką, ale pewne udokumentowanie stanu chorego jest możliwe jedynie na dzień przeprowadzenia stosownego badania. Ponadto, przedłożone zaświadczenie lekarskie w żaden sposób nie określa, czy w okresie od 25 sierpnia 2015 do dnia 8 września 2015 r. r. skarżący był w takim stanie, że choroba uniemożliwiła mu wykonywanie jakichkolwiek czynności względnie posłużenia się osoba trzecią do wywiedzenia skargi w terminie.
Reasumując powyższej wskazane wątpliwości, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie wbrew obowiązkowi zawartemu w art. 87 § 2 p.p.s.a., skarżący nie wykazał braku winy w niedotrzymaniu terminu wniesienia skargi. W konsekwencji nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.