Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Po 423/15, odmówił wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji strona skarżąca podniosła, że wobec niej wydano w sumie 6 decyzji ustalających zobowiązanie w podatku akcyzowym na łączną kwotę [...] zł. Skarżący utrzymuje przy tym niepracującą żonę i troje dzieci. Na czwarte dziecko płaci alimenty w kwocie [...] zł. W przypadku egzekucji powyższej kwoty będzie zmuszony do zlikwidowania swojego przedsiębiorstwa.
Zdaniem Sądu I instancji podniesione argumenty nie zasługiwały na uwzględnienie. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji opiera się na twierdzeniu, że wobec skarżącego wydano obok zaskarżonej decyzji pięć innych decyzji wymiarowych w podatku akcyzowym. Są one ostateczne. Łącznie opiewają na kwotę [...] zł. Kwota ta przekracza możliwości skarżącego biorąc pod uwagę osiągane przez niego dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Jednakże w sześciu ww. decyzjach wymiarowych skarżący wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie ich wykonania, które to wnioski zostały uwzględnione. Tak więc obecnie badaniu podlega jedynie to, czy skarżący uprawdopodobnił istnienie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) a więc czy uprawdopodobnił, że w przypadku egzekucji kwoty objętej zaskarżoną decyzją zmuszony będzie do zlikwidowania przedsiębiorstwa. Przy tym skarżący w grudniu 2014 r. osiągnął przychód w kwocie [...] gr i po odliczeniu kosztów jego uzyskania, dochód wyniósł kwotę [...] gr.
W ocenie Sądu I instancji nie zaistniały zatem przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ewentualna egzekucja kwoty objętej niniejszym postępowaniem nie spowoduje konieczności likwidacji firmy skarżącego, z której to działalności osiąga przychód kilkakrotnie wyższy aniżeli wysokość obliczonego przez organ podatkowy podatku akcyzowego. Tak więc nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył [...], domagając się jego zmiany poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono "rażące" naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego wadliwą wykładnię i przyjęcie, że udzielenie wstrzymania wykonania decyzji w innych sprawach podatkowych niweluje skarżącemu wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody w przypadku niewstrzymania wykonania skarżonej decyzji, podczas gdy w stosunku do skarżącego cztery decyzje administracyjne opiewające na kwotę [...] zł są egzekwowalne, ostateczne i prawomocne.
W uzasadnieniu podniósł, że łącznie zobowiązania podatkowe skarżącego wynoszą - [...]zł. Przy tym do tej kwoty należy dodać zaległość wynikającą z zaskarżonej decyzji. Tym samym wbrew twierdzeniom Sądu I instancji w przypadku skarżącego zaistniały przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena argumentów skarżącego zawartych we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, w kontekście ustawowych przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, była nieprawidłowa. W rozpoznawanej sprawie skarżący upatruje zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w zaistnieniu przesłanki "trudnych do odwrócenia skutków". Należy w tym miejscu podzielić pogląd skarżącego, że ocena tej przesłanki nie może się ograniczyć do jego sytuacji materialnej jedynie w kontekście wykonania zaskarżonej decyzji, bez uwzględnienia pozostałych, toczących się spraw dotyczących zobowiązań w podatku akcyzowym (tak NSA w postanowieniu z 4 listopada 2014 r., II GZ 730/14). Wadliwe było, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, oparcie się przez Sąd I instancji na tym, że badanie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. należy ograniczyć jedynie do zobowiązania podatkowego w zaskarżonej decyzji, bez uwzględnienia innych toczących się z udziałem skarżącego postępowań sadowoadministracyjnych.
Chodzi tu o sześć decyzji ustalających skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym zaskarżonych przez niego do WSA, a opiewających na łączną kwotę [...] zł. Wszak wszelkie decyzje wymiarowe dotyczą jednego podmiotu – skarżącego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego mając powyższe na względzie wykonanie objętej skargą decyzji spowoduje bowiem ubytek w majątku skarżącego, który może być równoznaczny z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków, czy wyrządzeniem znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Wprawdzie przedmiot sporu stanowi świadczenie pieniężne, które z natury rzeczy jest odwracalne, co oznacza - w wyniku ewentualnego uwzględnienia skargi - zwrot należności z odsetkami, jednak należy wziąć pod uwagę również fakt, że strona skarżąca zaskarżyła wiele decyzji dotyczących określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym o różnych kwotach. W tej sytuacji nie można wykluczyć, że doprowadzenie do realizacji obowiązku zapłaty kwot wynikających z zaskarżonej decyzji - przed rozpoznaniem skargi w ich zestawieniu z innymi decyzjami wymiarowymi - mogłoby skutkować ewentualnym dalszym następstwem w postaci ograniczenia lub braku możliwości prowadzenia działalności.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że okoliczności podniesione przez skarżącego we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w P., a wskazujące na niebezpieczeństwo pozbawienia przedsiębiorcy dochodu z uwagi na istnienie innych jeszcze należności wynikających z decyzji wymiarowych w podatku akcyzowym, wypełniają ustawowe przesłanki zastosowania ochrony tymczasowej. Za zasadnością podniesionych argumentów przemawiają, w szczególności: łącza wysokość określonych względem skarżącego zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym ([...]zł), oraz sytuacja osobista i finansowa skarżącego oraz jego rodziny. Przeprowadzenie egzekucji z majątku skarżącego mogłoby doprowadzić – z jednej strony – do utraty przez podatnika płynności finansowej i kontroli nad prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, a z drugiej strony – do zagrożenia egzystencji wnioskodawcy i jego krewnych, którzy pozostają na jego utrzymaniu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że w sprawie zaistniało niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. oraz art. 188 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Na uwzględnienie nie zasługuje zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).