Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 18 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1432/19 na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") odmówił M. S. prowadzącej Niepubliczne Przedszkole [A.] wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Cz. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości dotacji podlegającej zwrotowi jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobranej w nadmiernej wysokości w 2017 r.
W uzasadnieniu WSA wskazał, że skarżąca w treści skargi zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu podniosła, że podstawowym źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pełnienie funkcji dyrektora przedszkola, przy czym jest to wynagrodzenie ustawowo ograniczone i wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Wskazała, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwi skarżącej dalsze prowadzenie przedszkola. Dodała, że zwrot dotacji w kwocie 136.000 zł wraz z odsetkami będzie oznaczało konieczność ograniczenia działalności przedszkola, nie będzie bowiem środków na bieżące wydatki. Skarżąca stwierdziła, że posiada wyłącznie środki na bieżące funkcjonowanie przedszkola, wypłatę wynagrodzeń dla pracowników i należności wobec budżetu. Ponadto zajęcie rachunków bankowych w postępowaniu egzekucyjnym spowoduje brak płynności finansowej, co doprowadzi do niemożliwości regulowania zobowiązań.
Sąd I instancji wskazał, że strona dążąc do wstrzymania wykonania decyzji musi nie tylko złożyć stosowny wniosek ale również i uprawdopodobnić, że zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącej. Jednocześnie w orzecznictwie przyjmuje się, że sam fakt określenia skarżącej wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w znacznej kwocie, nie przesądza automatycznie o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Kwota ta musi być bowiem odniesiona do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej, w tym jej płynności finansowej.
W ocenie Sądu pierwszej instancji podniesiona przez skarżącą argumentacja nie może doprowadzić do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem nie przedłożono żadnych dokumentów uprawdopodabniających sytuację finansową skarżącej, w szczególności dotyczących jej płynności finansowej. Same natomiast twierdzenia skarżącej nie mogą zostać uznane za spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
W zażaleniu na powyższe postanowienie M. S. wskazała, że w sposób wystarczający uprawdopodobniła możliwość wyrządzenia znacznej szkody, jak również możliwość wystąpienia okoliczności mogących spowodować trudne do odwrócenia skutki, wynikające z konieczności uiszczenia określonej zaskarżoną decyzją kwoty. Zdaniem skarżącej, Sąd I instancji naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące odmową wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji.
Skarżąca wskazała, że Urząd Miasta C. od września 2019 r. egzekwuje należności wynikające z zaskarżonej decyzji poprzez zajęcia komornicze kwot całej dotacji udzielonej co miesiąc na prowadzenie przedszkola. Wskazała, że egzekucją objęta jest kwota 138 294,38 zł, co zostało udokumentowane. Skarżąca przedłożyła pisma egzekucyjne z Urzędu Miasta z dnia [...] grudnia 2019 r. o przekazaniu dotacji w kwocie 86 103,87 za listopad 2019 r. organowi egzekucyjnemu i pismo Urzędu z dnia [...] listopada 2019 r. o przekazaniu dotacji w kwocie 33 099,49 zł za październik 2019 r. organowi egzekucyjnemu. Zajęcie tych środków powoduje, że zobowiązania są regulowane nieterminowo lub wcale. Do końca roku skarżąca musi wydatkować kwoty dotacji egzekwowane w zajęciach komorniczych przez Urząd Miasta, by móc się z nich rozliczyć do 15 stycznia 2020 r., a własnych środków na ich pokrycie skarżąca nie posiada. Obecnie skarżąca płaci wynagrodzenie netto pracownikom przedszkola i czynsz za lokal.
Od września 2019 r. skarżąca zalega ze wszystkimi składkami do ZUS na łączną kwotę 18631,81 zł (stan na dzień 30.11.2019 r.), opłatami za media, gaz, wodę wywóz śmieci, pomoce dydaktyczne, wyżywienie dzieci i spłatę kredytów (co potwierdziła załączoną do wniosku dokumentacją). Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Przesłanka wyrządzenia znacznej szkody odnosi się do takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu.
Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne okoliczności, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (vide postanowienia NSA: z 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10; z 26 września 2013 r., II FZ 718/13; z 14 sierpnia 2019 r., I GZ 240/19; z 15 listopada 2015 r., I GZ 382/19; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwoliłyby sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. W tej kwestii stanowisko orzecznictwa i doktryny jest zgodne i niezmienne (vide postanowienia NSA: z 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 140/12; z 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OZ 692/11; z 14 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1116/10; z 6 listopada 2009 r., sygn. akt II OZ 975/09; z 8 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 132/12; z 14 lutego 2019 r., sygn. akt I GZ 14/19; z 28 lutego 2019 r., sygn. akt 50/19; z 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt I GZ 240/19).
Ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków. Ocena ta wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich - przez stronę - dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W niniejszej sprawie skarżąca ograniczyła się jedynie do ogólnikowego przedstawienia skutków wykonania decyzji. W ocenie NSA, WSA słusznie przyjął, że okoliczności wskazane we wniosku nie są wystarczające do oceny rzeczywistej i aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej, co z kolei uniemożliwiało skonfrontowanie kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji z jej faktycznymi możliwościami płatniczymi. WSA nie mógł więc pozytywnie rozpoznać wniosku poprzez stwierdzenie, że wykonanie decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Żądanie wstrzymania wykonania decyzji bez wskazania konkretnych okoliczności i dowodów na ich potwierdzenie należy, wskutek dokonanej wyżej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a., uznać za niewystarczające.
Niewątpliwie należy wskazać, że zobowiązanie wynikające z decyzji SKO w Cz. z dnia [...] lipca 2019 r. jest kwotą znaczącą, niemniej jednak Sąd pierwszej instancji rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie miał możliwości odniesienia jej do rzetelnie i przejrzyście zobrazowanej, aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej.
Należy zauważyć, że wnosząc zażalenie na postanowienie z dnia [...] listopada 2019 r. skarżąca przedłożyła nowe dokumenty, których nie miał możliwości ocenić Sąd pierwszej instancji takie jak: pisma egzekucyjne z Urzędu Miasta, dokumenty potwierdzające wydatki takie jak opłaty za media, gaz, wodę, wywóz śmieci, pomoce dydaktyczne, wyżywienie dzieci, terapie logopedyczne dzieci; zawiadomienie o wszczęciu postępowania ZUS wraz z upomnieniem, monity w sprawie zaległości w spłacie kredytów. Niemniej jednak na podstawie powyższych dokumentów nie można jednoznacznie stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia w czasie trwania postępowania sądowoadministracyjnego znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Wnioskowanie takie uznać należy, za co najmniej przedwczesne wobec nieznajomości pełnej sytuacji finansowej skarżącej. Załączone do zażalenia dokumenty nie są wystarczającymi dokumentami do oceny rzeczywistego stanu finansowego i majątkowego skarżącej.
Nadal nie jest jasne, jakimi środkami skarżąca dysponuje. Przykładowo do zażalenia nie przedłożono wyciągów z rachunków bankowych, na który gmina wpłaca dotacje a rodzice czesne na rzecz przedszkola czy innych dokumentów źródłowych takich jak zestawienie zysków i strat za 2019, skrócony wydruk księgi przychodów i rozchodów za rok 2019, rozliczenie za 2019 r. dotyczące dochodów i kosztów w prowadzonym przez skarżącą przedszkolu niepublicznym, z których wynika, że kondycja finansowa skarżącej uzasadnia objęcie jej ochroną tymczasową. Wobec tego zaniechania WSA nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej.
Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi.
W stanie niniejszej sprawy WSA prawidłowo zatem wskazał, że nie mógł ocenić całości aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej. Również w zażaleniu skarżąca w sposób niewystarczający zobrazowała swoją sytuację finansową.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.