Uzasadnienie
Pismem z dnia 1 września 2014 r. [...] wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie podatku akcyzowego oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy na druku "PPF".
Postanowieniem z dnia 31 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił [...] przyznania prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na skutek wniesienia sprzeciwu od powyższego postanowienia, postanowieniem z dnia 24 listopada 2014 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z niej stałe dochody. W formularzu wniosku wykazał dochód w wysokości 2.300 zł. Działalność gospodarcza skarżącego prowadzona jest na szeroką skalę, o czym świadczy wysokość uzyskiwanych przychodów z tego tytułu. Z przekazanych kopii zeznań podatkowych wynika, że w 2013 roku uzyskał on przychód w wysokości 3.833.473,66 zł. Potwierdzają to również dane wynikające z bieżących deklaracji VAT-7 za okres od maja do sierpnia 2014 r. W maju 2014 r. podstawa opodatkowania wyniosła 339.775 zł, w czerwcu – 330.927 zł, w lipcu – 433.098 zł, zaś w sierpniu – 405.373 zł.
Sąd I instancji zwrócił również uwagę na bardzo wysokie obroty na posiadanych przez skarżącego rachunkach bankowych. Wnioskodawca posiada dwa kredyty obrotowe w kwocie 400.000 i 200.000 zł. Miesięcznie koszty ich obsługi kształtują się na poziomie 5.000 zł. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą wynika, że skarżący posiada także rachunek prywatny o numerze [...], na który w dniu 28 sierpnia 2014 r. przelał kwotę 10.000 zł z rachunku firmowego w banku WBK.
Sąd I instancji odnosząc się podnoszonej okoliczności ujemnego salda na rachunku wskazał, że wynika ono z faktu zaciągnięcia kredytów bankowych. Nie można zatem skutecznie twierdzić, iż rachunki bankowe skarżącego wykazują debet, albowiem uzyskane środki pieniężne zostały przez skarżącego spożytkowane na określone cele.
Analiza powyższych informacji przemawia, zdaniem tego Sądu, za tym, iż wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył [...] wnosząc o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a." poprzez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że wnioskodawca jest w stanie uiścić wpis sądowy bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący powołał się na ilość spraw, w których zobowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych oraz niemożliwości ich przewidzenia przy prowadzeniu działalności. Podniósł, że jego przychody są wysokie ale jednocześnie wysokie są koszty ich uzyskania, tym samym rzeczywiście osiągnięty dochód (rocznie) stanowi kwotę niewiele większą od wszystkich kosztów, które miałby ponieść skarżący w związku z postępowaniami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Na wstępie podnieść należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności stanowiące podstawę żądania. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach.
Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Skarżący ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a Sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Wobec powyższego oraz okoliczności przedstawionych przez Sąd I instancji znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy, należy uznać, że Sąd ten prawidłowo odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Biorąc pod uwagę całą zgromadzoną dokumentację w sprawie można stwierdzić, iż skarżący nie należy do grona osób kwalifikujących się do zwolnienia z kosztów sądowych. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z niej stałe dochody. W formularzu wniosku wykazał dochód w wysokości 2.300 zł. Działalność gospodarcza skarżącego prowadzona jest na szeroką skalę, o czym świadczy wysokość uzyskiwanych przychodów z tego tytułu. Z przekazanych kopii zeznań podatkowych wynika, że w 2013 roku uzyskał on przychód w wysokości 3.833.473,66 zł. Potwierdzają to również dane wynikające z bieżących deklaracji VAT-7 za okres od maja do sierpnia 2014 r. W maju 2014 r. podstawa opodatkowania wyniosła 339.775 zł, w czerwcu – 330.927 zł, w lipcu – 433.098 zł, zaś w sierpniu – 405.373 zł.
Sąd I instancji prawidłowo również zwrócił uwagę na bardzo wysokie obroty na posiadanych przez skarżącego rachunkach bankowych. Wnioskodawca posiada dwa kredyty obrotowe w kwocie 400.000 i 200.000 zł. Miesięcznie koszty ich obsługi kształtują się na poziomie 5.000 zł. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą wynika, że skarżący posiada także rachunek prywatny o numerze [...], na który w dniu 28 sierpnia 2014 r. przelał kwotę 10.000 zł z rachunku firmowego w banku WBK.
Z przedstawionych powyżej informacji wyraźnie wynika, że skarżący posiada stałe dochody, kształtujące się na takim poziomie, który pozwala na wywiązywanie się regularnie ze zobowiązań zarówno publicznoprawnych (podatki) jak i prywatnoprawnych (kredyty). Tym samym Sąd I instancji słusznie wskazał, że skarżący nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego.
Spłacane przez skarżącego comiesięczne raty, czyli wydatki ponoszone przez skarżącego na jego zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym wynoszą ok. 4.500 zł miesięcznie. Już sam fakt zaciągnięcia tak wysokich kredytów wskazuje na korzystną sytuację finansowa przedsiębiorstwa skarżącego, albowiem niewątpliwie w procedurze poprzedzającej udzielenie kredytu, banki jego sytuację majątkową badały, uznając ją za na tyle stabilną, iż udzieliły wskazanych kredytów.
Wbrew podniesionym w zażaleniu zarzutom, Sąd nie pominął kwestii sumy kosztów sądowych we wszystkich sprawach skarżącego. Sąd ten, jak wskazał w uzasadnieniu postanowienia, miał na względzie łączny koszt postępowań, jednakże przy osiąganych obrotach prowadzonego przez skarżącego przedsiębiorstwa - niemalże 4.000.000 zł – słusznie uznał, iż może on wymagane koszty jednak pokryć.
Nie można pominąć również faktu, iż skarżący, wbrew wezwaniu sądu, nie wywiązał się z obowiązku przedstawienia wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Przekazał jedynie wyciągi z dwóch rachunków służących do prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże z analizy tych wyciągów wynikło, że skarżący jest ponadto posiadaczem jeszcze co najmniej jednego rachunku o nr. [...] w PKO BP SA Oddział [...]. Fakt ten sam w sobie mógłby być przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy z uwagi na nieudzielenie w pełnym zakresie żądanych informacji, mających stanowić podstawę o pełnej oceny zdolności finansowych i majątkowych wnioskodawcy.
Wskazać w związku z tym należy, iż orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że niedopełnienie w całości lub choćby w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09).
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji