Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I GZ 65/20

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt V SO/Wa 5/19 – na skutek złożonego przez W. wniosku – wymierzył Pełnomocnikowi Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych grzywnę w kwocie 500 zł w związku z nieprzekazaniem przed Pełnomocnika w przepisanym terminie skargi.

W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z dnia 22 lipca 2019 r. W. wystąpił o wymierzenie Pełnomocnikowi Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych - Ministerstwo Rodzin, Pracy i Polityki Społecznej grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w związku z niewykonaniem przez organ obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a., tj. nieprzesłaniem w terminie ustawowym do WSA w Warszawie skargi na rozstrzygnięcie Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych - Ministerstwo Rodzin, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 kwietnia 2019 r. w przedmiocie negatywne rozpoznanie odwołania oraz wykluczenie z konkursu.

Wnioskodawca podniósł, że organ pismem z dnia 2 lipca 2019 r. jedynie odpowiedział mu, że odmawia prawa do sądu i zastrzega odkładanie kolejnych pism do akt.

Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych nie wniósł odpowiedzi na wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzając opisaną na wstępie grzywnę – na podstawie art. 55 § 1 oraz art. 154 § 6 p.p.s.a. – wskazywał, że art. 54 § 2 p.p.s.a. nakłada na organ bezwzględny obowiązek przekazania do sądu skargi wraz z aktami sprawy i z odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia do organu (lub od dnia jej przekazania przez sąd w przypadku, gdy została złożona bez pośrednictwa organu). Obowiązek ten istnieje również wówczas, gdy skarga na działanie, bezczynność, lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest w ocenie organu bezzasadna, czy też niedopuszczalna. W sytuacji zatem, gdy organ nie wypełni wynikającego z powołanego przepisu obowiązku, uniemożliwiając tym samym sądowi kontrolę działalności organu administracji publicznej, sąd może orzec o wymierzeniu grzywny. Jeżeli więc w niniejszym przypadku do dnia wydania orzeczenia Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych nie przekazał do Sądu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę należało – zdaniem Sądu I instancji - wymierzyć mu grzywnę we wskazanej wysokości.

Minister Pracy i Polityki Społecznej w złożonym przez siebie zażaleniu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i odrzucenie jako niedopuszczalnego wniosku skarżącego w przedmiocie wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. a także zasądzenie koszów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1. 1. naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy sprawa będąca przedmiotem skargi nie należała do właściwości sądu administracyjnego, przez co podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
2. 2. art. 55 § 1 w zw.z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1172 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych jest organem, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, podczas gdy Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych nie jest organem administracji w sensie ustrojowym i funkcjonalnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W myśl § 2 tego artykułu organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., to jest do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Wskazać także należy, iż obowiązek, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. spoczywa na organie administracji publicznej w sensie ustrojowym oraz podmiotach, które z uwagi na nałożone na nie przepisami prawa administracyjnego kompetencje, należy uznać za organy administracji w sensie funkcjonalnym.

Skorzystanie z instytucji wskazanej w art. 55 § 1 p.p.s.a., musi zatem zostać poprzedzone ustaleniem, czy podmiot, któremu – zdaniem wnioskodawcy – należy wymierzyć grzywnę, był organem w powyższym znaczeniu. O ile więc w przypadku wielu podmiotów ustalenie tej okoliczności nie budzi żadnych wątpliwości, ze względu na ich charakter i wykonywane przez nie zadania, to w niniejszym przypadku – z uwagi na pozycję Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, jaka została mu wyznaczona - takie wątpliwości z pewnością istnieją.

Sąd I instancji powinien zatem stwierdzenie samego faktu naruszenia przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych wymogu z art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzedzić oceną, czy jest on organem w sensie ustrojowym, lub funkcjonalnym, któremu zostały powierzone do wykonywania zadania z zakresu administracji publicznej obejmujące swym zakresem przedmiot "pisma", które nie zostało do Sądu przekazane. Brak takiej oceny oraz ograniczenie się wyłącznie do stwierdzenia samego faktu nieprzekazania przez ten podmiot pisma należy uznać za niewystarczające i uniemożliwiające ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie jest przy tym rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego - kontrolującego wydawane przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia - dokonywanie w tym zakresie oceny za Sąd I instancji, bowiem wszedłby on w kompetencje tego Sądu - do czego nie jest uprawniony - co w konsekwencji naruszałoby zasadę dwuinstancyjnego postępowania.

Przy ponowny rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji będzie zatem zobligowany do zbadania, czy w przedmiotowej sprawie Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych mógł zostać uznany za organ administracji publicznej w rozumieniu ustrojowym lub funkcjonalnym.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 §1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie.